مارجان ءابىش
مارجان ءابىش«Egemen Qazaqstan»
240 ماتەريال تابىلدى

ادەبيەت • 27 قىركۇيەك, 2024

سارعابان ستيحياسى

ادەبيەتتىڭ باستى تاقىرىبى ادام ءھام ادامنىڭ جانى دەيمىز. جازۋدى اردىڭ ىسىنە بالاعان ءار جازۋشى, ەڭ الدىمەن ىزگىلىكتى, ادامدىق يگىلىكتەردى كوزدەيدى. ياعني ناعىز ادەبيەت – سول ۋاقىت, سول تىرشىلىك, سول ءومىر. سول كەزەڭدەگى قوعام كەلبەتى, زامان شىندىعى, حالىقتىڭ كوزقاراسى, تالعامى, ويى مەن ءسوزى – ءبارى-ءبارى شىعارماعا ارقاۋ بولماق. كەيدە جاقسى جازاتىن قالامگەردىڭ اسا تانىمال ەمەس, داڭقى دا, داقپىرتى دا جوق شىعارماسىن كورەسىڭ. ونى جۇرتتىڭ ءبارى جاپا-تارماعاي وقىماسا دا كوركەم ءتىلى مەن سيۋجەت تىنىسى, ديناميكاسى ءبىر-بىرىمەن استاسىپ, شەبەر ۇيلەسىم تاۋىپ جاتادى. كوركەمدىك ايشىقتار تەرەڭنەن ءورىلىپ, ءبىر نازىك سەزىمدەر, كىشكەنتاي ادامداردىڭ كىشكەنتاي ارمانى, كىشكەنتاي ادامداردىڭ كىشكەنتاي قىلمىسى, كوبىمىز مويىنداي قويمايتىن ءومىردىڭ شىندىعى كەزدەسەدى. بىرەۋ ادىلەت ىزدەپ شارق ۇرسا, ەندى بىرەۋ ءوز ادىلەتىمەن عۇمىر كەشىپ باعادى. شەكسىز قيالدان, جاساندى وقيعادان, سۇلۋ سوزدەن ادا اۆتور ءومىردىڭ ناق ءوزىن سۋرەتتەيدى. ادام جانىنىڭ تەرەڭىنە ۇڭىلەدى. ءومىردى بىلەتىندىگى سونشالىق, شىعارمانىڭ شىنايىلىعىنا تاڭعالاسىڭ. جازۋشى كەمەل توقاەۆتىڭ «سارعاباندا بولعان وقيعا» پوۆەسىن وقىپ وتىرىپ, وسىنداي ويعا كەلدىك.

ايماقتار • 25 قىركۇيەك, 2024

ۇلىتاۋداعى ءۇش كۇن

قالا مەن دالانىڭ ايىرماسى كوپ: اۋا­سى مەن اسپانى دا بولەك, كۇن­نىڭ شىعۋى دا, باتۋى دا ەرەك. سام­ساعان جۇلدىزداردىڭ جارىعى كوز قارىقتىرادى. بايقاساق, قا­لانىڭ بيىك ۇيلەرى مەن قاپتاعان قۇرىلىسى قيالدى شەكتەيدى. ارتىق ويعا ورىن بەر­مەيدى. ال شەكسىز دالا مي كەڭىستىگىن كەڭەيتەدى, شابىتىڭدى تاسىتىپ, تىنىسىڭ اشىلادى. شەتسىز سارى دالا ويىڭدى دا شەكسىز ەتەتىندەي. قاس تۇلپارداي قۇيعىتىپ شابادى. اتتاعان ءار قادامىڭ – تۇنعان تاريح. ءار تاۋ-تاستىڭ ايتار اڭىزى بار. قۇستارى دا وسى دالانىڭ جىرىن جىرلايدى. اناۋ توبە, مىنا جازىق ۇلتتىڭ كەشەگى ەلەسىندەي قىلاڭ بەرەدى. ۇلىتاۋ وڭىرىنە جاساعان ءۇش كۇندىك ساپارىمىزدا ءبىر ءسات وسىنداي كۇي كەشتىك.

ميراس • 12 قىركۇيەك, 2024

مارتوبە مارتەبەسى

جۋىقتا عانا ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ نەمەرەسى ابىل جازۋشى مۇراعاتىنان ءبىر بەينەجازبا جىبەرىپتى. سارى دالادا جاياۋ جۇرگەن ءبىر توپ زيالى. ورتادا – ماڭدايى جارقىراپ, قولىن سەرمەگەن سايىن ءار تاستىڭ تاريحىن جاتقا سوعىپ تۇرعان ابىز ءابىش. تابانىنىڭ استىنداعى توبەنىڭ كيەسىن سەزىنىپ, اتا-بابانىڭ رۋحى قونعانداي تولعاتادى كەلىپ. سوناۋ قاتپار-قاتپار دۇنيەنىڭ دۇبىرىندە قالعان عاسىرلاردان تەبىرەنە سىر شەرتەدى. نە دەگەن تولاسسىز ءبىلىم دەسەڭىزشى. ءدال ءبىر قازعان سايىن بۇرق-سارق ەتىپ بۇلقىنا اتقىلايتىن بۇلاق سىندى. قارىمدى قالامگەر, كورنەكتى تۇلعانىڭ قانداي بەينەسى بولسا دا وقىرمانعا ىستىق ەمەس پە؟ سوناۋ ەسكى جىلداردىڭ ەلەسىندە تۇسىرىلگەن بەينەجازبانى تاريحتىڭ مونشاق-كوزىندەي, كەشەگى كۇننەن قالعان ءبىر بەلگىدەي قابىلداپ, وتكەن ۋاقىتقا ساپار شەكتىك.

ادەبيەت • 09 قىركۇيەك, 2024

جازىلمايتىن جاقسى دەرت

جازۋشىلىق – ونەر دەيمىز. اري­نە, زا­مانىنا قاراي كاسىپكە اي­نال­دىر­عاندار دا بار. سوندىق­تان جازۋدى اركىم ءارتۇرلى قابىل­دايدى. ءيا, جازامىن دەپ ەش­كىم جازۋشى بو­لىپ كەتپەيدى. جاز­بايمىن دەپ تاعى ەشكىم جازباي كەتپەيدى. بۇل ءوزى ونەر, كاسىپ دەگەننەن بولەك ءبىر اۋرۋ سىندى.

مادەنيەت • 29 تامىز, 2024

ىستىقكول ساپارى نەمەسە اۋەزوۆ كوشەسى, №3

شولپان اتا قالاسىنا (قىرعىزستان) ىسساپارمەن باراتىنىمىزدى ەستىگەن مەزەتتە-اق, ەڭ الدىمەن, اۋەزوۆتىڭ ۇيىنە سوعۋدى ويلادىق. سول ساتتەن باستاپ ىستىقكول جاعاسىنداعى قازاق-قىرعىز رۋحانياتىنىڭ كيەلى شاڭىراعىنا اينالعان جازۋشىنىڭ ءۇيى ويعا ورالا بەردى. مۇقاڭنىڭ الماتىداعى مۇراجاي-ۇيىندە تالاي بولساق تا, قىرعىز شارىندەگى ساياجايىنا اڭساردىڭ ەرەكشە اۋعانى راس. زاڭعار جازۋشىنىڭ قىرعىز بايكەلەرگە دەگەن كوڭىلىنىڭ تىم بولەك بولعانىن دا ەل بىلەدى. اۋەزوۆ ءۇيىنىڭ اۋلاسىندا شىڭعىس كۇتىپ وتىرعانداي, ۇلى ماناستىڭ رۋحى شاقىرىپ تۇرعانداي ءبىرتۇرلى اسىقتىق...

پىكىر • 21 تامىز, 2024

مەن دە قىزىقپىن...

وتكەندە جاڭا ءبىر ءفيلمنىڭ تۇساۋ­كەسەرىنە باردىق. اۆتورى – جاس رەجيس­سەر. كينونى كوردىك, كەي ساتتەرىنە تەبى­رەندىك, «اتتەگەن-ايلارىن» دا ءتۇرتىپ وتىردىق. دەگەنمەن سالىس­تىرمالى تۇردە ايتار ويى بار, اكتەرلەردىڭ شەبەرلىگى دە جامان ەمەس. ايتەۋىر جەڭىل-جەلپى كومەديادان ادا, ەموتسيالىق تول­قىنىسى بار اۋىر تاقىرىپتى كورسە­تۋگە تالپىنعان. ءتاۋىر-اق دەستىك.

رۋحانيات • 21 مامىر, 2024

كىتاپسىز قوعام: سەبەپ پەن دايەك, وي مەن ورام

بۇگىنگى قارىشتاپ دامىعان, جاھان­دانعان قوعامنىڭ ءبىر ۇرتى ماي بولسا, ءبىر ۇرتى قان ەكەنى دە راس. ءيا, كەشەگى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا ءومىرىمىز جاقساردى, تۇرمىسىمىز جەڭىلدەدى, ايعا دا ۇشۋعا مۇمكىندىك بار. ەسەسىنە, رۋحاني قۇلدىراۋعا ۇشىرادىق. بۇرىنعىداي كىتاپ ىزدەگەن, ءتۇندى تاڭعا ۇرىپ مايشاممەن كىتاپ كەمىرگەن, باس قوس­قان دوس-قۇربىلار وقىعان شى­عارماسىن ايتىپ شۋلاسقان قوعام قازىر وزگەرگەن. بۇل كىتاپ وقى­ماۋ عادەتى قازاق قاۋىمىندا عانا ەمەس, بارشا الەمدە بەلەڭ الىپ وتىر. كىتاپ وقۋعا تولىق مۇم­كىندىگى بار ادامداردىڭ كوركەم ادەبيەتكە قىزىقپاۋىنىڭ سەبەبى كوپ. ەڭ باستى داۋىرلىك سەبەپ, ارينە, «سانانى تۇرمىس بيلەۋىندە» دەيمىز. وسى ويىمىز راس پا ءوزى؟

ميراس • 19 ءساۋىر, 2024

كەكىلباي ۇلىنىڭ كيىز ءۇيى

ەسكە سالساق, سوناۋ 2009 جىلى ابىز جازۋشى ءابىش كەكىلباي­ ۇلىنىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويى تۋعان جەرىندە كەرەمەت تويلانىپ ەدى. سالتاناتتى جيىندا قايراتكەر, قالامگەر تۋرالى بايان­دامانى ونىڭ تالانتى مەن ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرىن اسا جوعارى باعالاپ, ەرەكشە قۇر­مەت­تەيتىن ۇزەڭگىلەس ءىنىسى, سول كەز­دەگى ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ جاسادى. سوندا اكىم جازۋشىعا حالىق اتىنان توعىز قاناتتى كيىز ءۇي سىيلاعان بولاتىن.

كورمە • 19 ءساۋىر, 2024

جانازىق جارمەڭكەسى

استانا جۇرتىنىڭ تاڭ اتىسىمەن EXPO حالىقارالىق كورمە ورتالىعىنا قاراي اعىلىپ جاتقانىنا, مىنە, ءۇشىنشى كۇن. جۇزدەگەن باسپا, مىڭداعان كىتاپ, بۇرىش-بۇرىشتا اۆتورلارمەن كەزدەسۋ, اۆتوگراف-سەسسيالار, تۇساۋكەسەرلەر كورمە الاڭىن ازان-قازان رۋحاني بازارعا اينالدىرىپ جىبەرگەندەي. ارينە, جىلىنا ءبىر رەت بولاتىن «Eurasian Book Fair-2024» ەۋرازيالىق حالىقارالىق كىتاپ كورمە-جارمەڭكەسى – وقۋعا قۇمار جاندارعا تاپتىرماس مۇمكىندىك. ىبىرايشا ايتساق, «تىلەگەنى الدىنان ىزدەمەي-اق تابىلاتىن» كورمەدەن كىم قۇر قالسىن!

ونەر • 08 ءساۋىر, 2024

سۋرەتتەگى ءسۇيىنباي

قىلقالام ۇشىنداعى بوياۋ تالانتپەن, شەبەرلىكپەن ۇش­تاس­قان كەزدە سيقىرعا بەرگىسىز دۇنيە پايدا بولادى. سيقىر دەيتىنىمىز سول, حالقىمىزدىڭ ماڭدايىنا بىتكەن تاۋ تۇل­عالارىنىڭ شىن بەينەسى دە وسى سۋرەتشىلەردىڭ حاس ونەرىنىڭ ارقاسىندا جادىمىزدا جاڭعىرىپ قالدى. ماسەلەن, «قازاق­تان سۋرەتشى شىقتى» دەگەن ءسوزدى ايتقىزعان, قازاق­ستاننىڭ حالىق سۋرەتشىسى ءابىلحان قاستەەۆ قانشاما ۇلت قاي­راتكەرلەرىنىڭ بەينەسىن جازدى. اۆتور سالعان سول بەي­نەلەر بۇگىندە تاريحقا اينالىپ, ۇلت مادەنيەتى مەن رۋحا­نياتىنىڭ اسىل قازىناسىنا اينالدى.

ياندەكس.مەتريكا