جانساراي • 15 قاراشا, 2024
ابىل كەكىلباەۆ: ءبىر تۇندە ءۇيدىڭ ەركەسىنەن ۇلكەن ادامعا اينالدىم
ۇلت رۋحانياتىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان تاۋ-تۇلعالاردىڭ ۇرپاقتارى دا جاقسىنىڭ كوزىندەي كوڭىلگە ىستىق كورىنەدى. اسىرەسە اتا مۇراسىنا ادالدىق تانىتىپ, شىعارماشىلىعىنىڭ شامىن جاعىپ جۇرگەن شىراقشى ۇلدارعا قۇرمەت بولەك. سولاردىڭ ءبىرى – حالىق جازۋشىسى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ تۇڭعىش نەمەرەسى ابىل. ابىز جازۋشىنىڭ بيىلعى 85 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا اتادان قالعان مول مۇرانى بۇتىندەپ, كەيىنگى ۇرپاققا شاشاۋىن شىعارماي جەتكىزۋ جولىندا شاپقىلاپ جۇرگەن ابىل كەكىلباەۆپەن سۇحباتتاسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.
تانىم • 06 قاراشا, 2024
ادەبي ساۋالنامامىزدىڭ كەزەكتى قوناعى – سىنشى-ادەبيەتشى امانگەلدى كەڭشىلىك ۇلى. ءداستۇرلى سۇراق: نە وقىپ ءجۇرسىز؟
جانساراي • 18 قازان, 2024
ماقسات ءتاج-مۇرات: «وي كىرگەلى تيمەدى ەرىك وزىمە»
ادەبي ورتادا جۇرت كوزىنەن جىراق, دۋماندى جيىنداردا سيرەك كورىنەتىن, دەسەك تە جازۋى جۇيرىك قالامگەرلەر بار. اسىرەسە قالىپتاسقان وزىندىك تاقىرىبى, توسىن جانرى, قالام ماشىعى, جازۋ ءستيلى, تىڭ پايىمى اۆتوردىڭ بولەك بولمىسىن بايان ەتەدى. مۇنداي بولەك بولمىستى شىعارماشىل جانداردىڭ ويى دا, ءسوزى دە, ءومىر ءسۇرۋ ەرەجەسى دە بوتەن بولادى ەكەن. بۇگىن تانىمدىق تاقىرىپتا تولعامدى ەڭبەك جازىپ جۇرگەن قالامگەر-ەسسەيست, عالىم, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ماقسات ءتاج-مۇراتپەن اڭگىمەلەسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. ارينە, العاشقى ءسوزىمىزدى تاريحي تۋىندىلارىنان باستادىق.
ادەبيەت • 27 قىركۇيەك, 2024
ادەبيەتتىڭ باستى تاقىرىبى ادام ءھام ادامنىڭ جانى دەيمىز. جازۋدى اردىڭ ىسىنە بالاعان ءار جازۋشى, ەڭ الدىمەن ىزگىلىكتى, ادامدىق يگىلىكتەردى كوزدەيدى. ياعني ناعىز ادەبيەت – سول ۋاقىت, سول تىرشىلىك, سول ءومىر. سول كەزەڭدەگى قوعام كەلبەتى, زامان شىندىعى, حالىقتىڭ كوزقاراسى, تالعامى, ويى مەن ءسوزى – ءبارى-ءبارى شىعارماعا ارقاۋ بولماق. كەيدە جاقسى جازاتىن قالامگەردىڭ اسا تانىمال ەمەس, داڭقى دا, داقپىرتى دا جوق شىعارماسىن كورەسىڭ. ونى جۇرتتىڭ ءبارى جاپا-تارماعاي وقىماسا دا كوركەم ءتىلى مەن سيۋجەت تىنىسى, ديناميكاسى ءبىر-بىرىمەن استاسىپ, شەبەر ۇيلەسىم تاۋىپ جاتادى. كوركەمدىك ايشىقتار تەرەڭنەن ءورىلىپ, ءبىر نازىك سەزىمدەر, كىشكەنتاي ادامداردىڭ كىشكەنتاي ارمانى, كىشكەنتاي ادامداردىڭ كىشكەنتاي قىلمىسى, كوبىمىز مويىنداي قويمايتىن ءومىردىڭ شىندىعى كەزدەسەدى. بىرەۋ ادىلەت ىزدەپ شارق ۇرسا, ەندى بىرەۋ ءوز ادىلەتىمەن عۇمىر كەشىپ باعادى. شەكسىز قيالدان, جاساندى وقيعادان, سۇلۋ سوزدەن ادا اۆتور ءومىردىڭ ناق ءوزىن سۋرەتتەيدى. ادام جانىنىڭ تەرەڭىنە ۇڭىلەدى. ءومىردى بىلەتىندىگى سونشالىق, شىعارمانىڭ شىنايىلىعىنا تاڭعالاسىڭ. جازۋشى كەمەل توقاەۆتىڭ «سارعاباندا بولعان وقيعا» پوۆەسىن وقىپ وتىرىپ, وسىنداي ويعا كەلدىك.
ايماقتار • 25 قىركۇيەك, 2024
قالا مەن دالانىڭ ايىرماسى كوپ: اۋاسى مەن اسپانى دا بولەك, كۇننىڭ شىعۋى دا, باتۋى دا ەرەك. سامساعان جۇلدىزداردىڭ جارىعى كوز قارىقتىرادى. بايقاساق, قالانىڭ بيىك ۇيلەرى مەن قاپتاعان قۇرىلىسى قيالدى شەكتەيدى. ارتىق ويعا ورىن بەرمەيدى. ال شەكسىز دالا مي كەڭىستىگىن كەڭەيتەدى, شابىتىڭدى تاسىتىپ, تىنىسىڭ اشىلادى. شەتسىز سارى دالا ويىڭدى دا شەكسىز ەتەتىندەي. قاس تۇلپارداي قۇيعىتىپ شابادى. اتتاعان ءار قادامىڭ – تۇنعان تاريح. ءار تاۋ-تاستىڭ ايتار اڭىزى بار. قۇستارى دا وسى دالانىڭ جىرىن جىرلايدى. اناۋ توبە, مىنا جازىق ۇلتتىڭ كەشەگى ەلەسىندەي قىلاڭ بەرەدى. ۇلىتاۋ وڭىرىنە جاساعان ءۇش كۇندىك ساپارىمىزدا ءبىر ءسات وسىنداي كۇي كەشتىك.
ميراس • 12 قىركۇيەك, 2024
جۋىقتا عانا ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ نەمەرەسى ابىل جازۋشى مۇراعاتىنان ءبىر بەينەجازبا جىبەرىپتى. سارى دالادا جاياۋ جۇرگەن ءبىر توپ زيالى. ورتادا – ماڭدايى جارقىراپ, قولىن سەرمەگەن سايىن ءار تاستىڭ تاريحىن جاتقا سوعىپ تۇرعان ابىز ءابىش. تابانىنىڭ استىنداعى توبەنىڭ كيەسىن سەزىنىپ, اتا-بابانىڭ رۋحى قونعانداي تولعاتادى كەلىپ. سوناۋ قاتپار-قاتپار دۇنيەنىڭ دۇبىرىندە قالعان عاسىرلاردان تەبىرەنە سىر شەرتەدى. نە دەگەن تولاسسىز ءبىلىم دەسەڭىزشى. ءدال ءبىر قازعان سايىن بۇرق-سارق ەتىپ بۇلقىنا اتقىلايتىن بۇلاق سىندى. قارىمدى قالامگەر, كورنەكتى تۇلعانىڭ قانداي بەينەسى بولسا دا وقىرمانعا ىستىق ەمەس پە؟ سوناۋ ەسكى جىلداردىڭ ەلەسىندە تۇسىرىلگەن بەينەجازبانى تاريحتىڭ مونشاق-كوزىندەي, كەشەگى كۇننەن قالعان ءبىر بەلگىدەي قابىلداپ, وتكەن ۋاقىتقا ساپار شەكتىك.
ادەبيەت • 09 قىركۇيەك, 2024
جازۋشىلىق – ونەر دەيمىز. ارينە, زامانىنا قاراي كاسىپكە اينالدىرعاندار دا بار. سوندىقتان جازۋدى اركىم ءارتۇرلى قابىلدايدى. ءيا, جازامىن دەپ ەشكىم جازۋشى بولىپ كەتپەيدى. جازبايمىن دەپ تاعى ەشكىم جازباي كەتپەيدى. بۇل ءوزى ونەر, كاسىپ دەگەننەن بولەك ءبىر اۋرۋ سىندى.
مادەنيەت • 29 تامىز, 2024
ىستىقكول ساپارى نەمەسە اۋەزوۆ كوشەسى, №3
شولپان اتا قالاسىنا (قىرعىزستان) ىسساپارمەن باراتىنىمىزدى ەستىگەن مەزەتتە-اق, ەڭ الدىمەن, اۋەزوۆتىڭ ۇيىنە سوعۋدى ويلادىق. سول ساتتەن باستاپ ىستىقكول جاعاسىنداعى قازاق-قىرعىز رۋحانياتىنىڭ كيەلى شاڭىراعىنا اينالعان جازۋشىنىڭ ءۇيى ويعا ورالا بەردى. مۇقاڭنىڭ الماتىداعى مۇراجاي-ۇيىندە تالاي بولساق تا, قىرعىز شارىندەگى ساياجايىنا اڭساردىڭ ەرەكشە اۋعانى راس. زاڭعار جازۋشىنىڭ قىرعىز بايكەلەرگە دەگەن كوڭىلىنىڭ تىم بولەك بولعانىن دا ەل بىلەدى. اۋەزوۆ ءۇيىنىڭ اۋلاسىندا شىڭعىس كۇتىپ وتىرعانداي, ۇلى ماناستىڭ رۋحى شاقىرىپ تۇرعانداي ءبىرتۇرلى اسىقتىق...
پىكىر • 21 تامىز, 2024
وتكەندە جاڭا ءبىر ءفيلمنىڭ تۇساۋكەسەرىنە باردىق. اۆتورى – جاس رەجيسسەر. كينونى كوردىك, كەي ساتتەرىنە تەبىرەندىك, «اتتەگەن-ايلارىن» دا ءتۇرتىپ وتىردىق. دەگەنمەن سالىستىرمالى تۇردە ايتار ويى بار, اكتەرلەردىڭ شەبەرلىگى دە جامان ەمەس. ايتەۋىر جەڭىل-جەلپى كومەديادان ادا, ەموتسيالىق تولقىنىسى بار اۋىر تاقىرىپتى كورسەتۋگە تالپىنعان. ءتاۋىر-اق دەستىك.
رۋحانيات • 21 مامىر, 2024
كىتاپسىز قوعام: سەبەپ پەن دايەك, وي مەن ورام
بۇگىنگى قارىشتاپ دامىعان, جاھاندانعان قوعامنىڭ ءبىر ۇرتى ماي بولسا, ءبىر ۇرتى قان ەكەنى دە راس. ءيا, كەشەگى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا ءومىرىمىز جاقساردى, تۇرمىسىمىز جەڭىلدەدى, ايعا دا ۇشۋعا مۇمكىندىك بار. ەسەسىنە, رۋحاني قۇلدىراۋعا ۇشىرادىق. بۇرىنعىداي كىتاپ ىزدەگەن, ءتۇندى تاڭعا ۇرىپ مايشاممەن كىتاپ كەمىرگەن, باس قوسقان دوس-قۇربىلار وقىعان شىعارماسىن ايتىپ شۋلاسقان قوعام قازىر وزگەرگەن. بۇل كىتاپ وقىماۋ عادەتى قازاق قاۋىمىندا عانا ەمەس, بارشا الەمدە بەلەڭ الىپ وتىر. كىتاپ وقۋعا تولىق مۇمكىندىگى بار ادامداردىڭ كوركەم ادەبيەتكە قىزىقپاۋىنىڭ سەبەبى كوپ. ەڭ باستى داۋىرلىك سەبەپ, ارينە, «سانانى تۇرمىس بيلەۋىندە» دەيمىز. وسى ويىمىز راس پا ءوزى؟
