ءبىلىم • 05 قاراشا, 2020
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسى مەن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىنا قول قويدى. ءىس-شاراعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كەڭسەسىنىڭ باسشىسى, ساياسي عىلىمدار دوكتورى, پروفەسسور ماحمۇت قاسىمبەكوۆ قاتىستى.
رۋحانيات • 03 قاراشا, 2020
قازاقتىڭ جىلقى تۇستەۋ جانە جاسىن انىقتاۋ ءىلىمى
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ وسىدان ەكى جىل بۇرىن جارىق كورگەن « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسىندا: «جىلقىنى قولعا ۇيرەتۋ ارقىلى ءبىزدىڭ بابالارىمىز ءوز داۋىرىندە ادام ايتقىسىز ۇستەمدىككە يە بولدى. ال جاھاندىق اۋقىمدا الساق, شارۋاشىلىق پەن اسكەري سالاداعى تەڭدەسسىز رەۆوليۋتسياعا جول اشتى. جىلقىنىڭ قولعا ۇيرەتىلۋى اتقا ءمىنۋ مادەنيەتىنىڭ دە نەگىزىن قالادى. بەس قارۋىن اسىنعان سالت اتتى سارباز ايبارلى كوشپەندىلەر يمپەريالارى تاريح ساحناسىنا شىققان ءداۋىردىڭ سيمۆولىنا اينالدى. تۋ ۇستاعان سالت اتتى جاۋىنگەردىڭ بەينەسى – باتىرلار زامانىنىڭ ەڭ تانىمال ەمبلەماسى, سونىمەن قاتار اتتى اسكەردىڭ پايدا بولۋىنا بايلانىستى قالىپتاسقان كوشپەندىلەر الەمى «مادەني كودىنىڭ» ايرىقشا ەلەمەنتى» دەگەن ەدى. سول سياقتى فرانتسۋزدىڭ اتاقتى شىعىستانۋشى عالىمى, اكادەميك رەنە گرۋسسە ءوزىنىڭ «دالا يمپەرياسى» اتتى ەڭبەگىندە: «كوشپەندىلەردىڭ جىلقىتانۋ مادەنيەتى الەمدە تەڭدەسى جوق ءىلىم جانە دالالىقتار جاراتىلىسىنان ات قۇلاعىندا ويناعان ساربازدار, ولار ات ابزەلدەرىن جانە جىلقىنى باعۋ-باپتاۋ ونەرىن ويلاپ تابۋشىلار دا وسىلار» دەگەنى ەكەن. وسى ورايدا, حالقىمىزدىڭ گەنەالوگيالىق جادىسىنا ۇستىن بولعان جىلقىتانۋ مادەنيەتىنىڭ ءبىر پۇشپاعى جىلقى تۇستەۋ ءھام جاسىن انىقتاۋ ءىلىمى جايلى ايتپاقپىز.
رۋحانيات • 02 قاراشا, 2020
تۇڭعىش پرەزيدەت – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا: «جەرگىلىكتى نىساندار مەن ەلدى مەكەندەرگە باعىتتالعان «تۋعان جەر» باعدارلاماسىنان بولەك, حالىقتىڭ ساناسىنا ودان دا ماڭىزدىراق – جالپى ۇلتتىق قاسيەتتى ورىندار ۇعىمىن ءسىڭىرۋىمىز كەرەك. ول ءۇشىن «قازاقستانىڭ قاسيەتتى رۋحاني قۇندىلىقتارى» نەمەسە «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» جوباسى كەرەك» دەگەن بولاتىن. جوعارىداعى ەلباسى تاپسىرماسى نەگىزىندە مادەنيت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ باستاماسىمەن «قاسيەتتى قازاقستان» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى قۇرىلعان بولاتىن. مۇنداعى ماقسات – ەلىمىزدەگى قاسيەتتى تاريحي ورىنداردى انىقتاپ, ولاردى ۇلتتىق-يدەولوگيالىق دەڭگەيگە كوتەرۋ. وسى ءىستى ابىرويلى اتقارۋ ءۇشىن ورتالىق جانىنان ارنايى عىلىمي-ساراپتامالىق كەڭەس اشىلىپ, وعان جەرگىلىكتى ولكەتانۋشىلار مەن ەتنوگراف عالىمدار, ايماقتاعى سالالىق مەكەمە قىزمەتكەرلەرى تارتىلعان ەدى.
رۋحانيات • 02 قاراشا, 2020
قاجىمۇقاننىڭ فوتولارى قالاي تابىلدى؟
الداعى جىلى كۇش اتاسى قاجىمۇقان مۇڭايتپاس ۇلىنىڭ تۋعانىنا 150 جىل تولادى. قازاق تاريحىندا ورنى زور تۇلعا جايلى ءالى زەرتتەلمەي جاتقان دۇنيە كوپ. اتاپ ايتقاندا, بالۋان اتامىز قاتىسقان رەسمي چەمپيوناتتار مەن رەسەيلىك جانە شەتەلدەگى تسيرك الاڭدارىندا كورسەتكەن ونەرى جايلى تەك اۋزىەكى اڭگىمە نەمەسە شىنايىلىقتان الشاق ادەبي نۇسقاداعى كوركەم دەرەكتەردى مالدانىپ ءجۇرمىز.
ونەر • 30 قازان, 2020
بوياۋى قانىق, قوسپاسىز كورىنىستەر
شەتەلدە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان قانداستارىمىزدىڭ اراسىندا تالانتتى قىز-جىگىتتەر بارشىلىق. بۇلار وزدەرى تۇرىپ جاتقان مەملەكەتتىڭ ادەبيەتى مەن ونەرىنە, مادەنيەتى مەن سپورتىنا اتسالىسىپ, جاقسى جەتىستىكتەرگە جەتىپ ءجۇر. سونىڭ ءبىرى – باي-ولكە ايماعىنىڭ تۇرعىنى ريزابەك جازيدولدا ۇلى.
تانىم • 30 قازان, 2020
باي-ولكەدەن بيسكىگە بارعان كەرۋەن
ەجەلگى كوك تۇرىكتەردىڭ سولتۇستىك شەبى تاۋلى التايدىڭ باتىس سىلەمى بيە دارياسىنىڭ بويىندا ورنالاسقان بيسك اتتى قالا بار. اكىمشىلىك ورتالىعى التاي ولكەسىنە قاراستى ءوندىرىستى ايماق. ەلدى مەكەننىڭ تاعانى العاش 1708 جىلى بەكىنىس رەتىندە قالانسا, ۋاقىت وتە كەلە رەسەيلىك ساۋداگەرلەر موڭعوليا, قىتاي ەلدەرىنە, ءتىپتى ۇندىستانعا دەيىن تاۋار جونەلتەتىن ماڭىزدى نىسانعا اينالدى. قازىردىڭ وزىندە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ورتالىق ازياعا شىعاتىن ساۋدا-ساتتىق قاقپاسى ىسپەتتەس. سونىمەن قاتار قالا نوۆوسيبيرسكىدەن باستالىپ, شىعىسقا قاراي التاي جوتالارىن ءتىلىپ ءوتىپ, موڭعولياعا جالعاسىپ جاتقان ءشۇي جولىنىڭ (چۋيسكي تراكت) ەڭ ماڭىزدى نۇكتەسى. سوندىقتان دا بولار قالانىڭ شىعىس جاق شىعابەرىسىندە اتاقتى «چۋيسكي تراكت» مۋزەيى ورنالاسقان.
تانىم • 29 قازان, 2020
قازاقتار ەرتە كەزدەن باستاپ يت جۇگىرتىپ, قۇس سالىپ, اڭ اۋلاپ سەرۋەن قۇرعان حالىق. ولار اڭ اۋلاۋعا بەيىم يتتەرىن تازى دەپ اتاعان. ورتا عاسىردا ءومىر سۇرگەن يتاليالىق جيھانكەز ماركو پولو دالالىقتاردىڭ اڭ اۋلايتىن جۇيرىك يتتەرى جايلى تامسانا جازادى. سونداي-اق بەرتىندەگى ورىستىڭ ستاتيستيكا قىزمەتكەرى ا.سلۋدسكي 1930 جىلداردىڭ اياعىندا قازاق دالاسىندا شامامەن 4 مىڭنان استام اڭشى يتتەر (تازى) بولعانىن جانە ولار ءبىر ماۋسىمدا 30 مىڭداي اڭ ۇستاپ, ونىڭ تەرىسىن يەلەرى رەسمي تۇردە ۇكىمەتتىك مەكەمەلەرگە وتكىزگەنىن ايتادى. وسى ورايدا وقىرماندارىمىزعا حالقىمىزدىڭ ساياتشىلىق ونەرىنە جاتاتىن تازىمەن اڭ اۋلاۋدىڭ جانە ونى باپتاپ, باعۋدىڭ قىر-سىرى جايلى مالىمەتتەر ۇسىنىپ وتىرمىز.
قوعام • 29 قازان, 2020
جاسامپاز جوبا – جارقىن بولاشاق
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسىندا «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسىمى» جوباسى جەڭىمپازدارىمەن ونلاين كەزدەسۋ ءوتتى. وعان ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن جاستار قاتىسىپ, ەلباسى باستاماسى رەتىندە قابىلدانعان اتالعان جوبانىڭ قوعامعا ىقپالى جايلى ايتىپ, الداعى جوسپارلارىمەن ءبولىستى.
سپورت • 28 قازان, 2020
بۇعان دەيىن حابارلاعانداي, وتكەن اپتانىڭ دەمالىس كۇندەرى دۇنيەجۇزىلىك دزيۋدو كۇرەس فەدەراتسياسىنىڭ (IJF) شەشىمىمەن جىلدا بولاتىن ءداستۇرلى «ۇلكەن دۋلىعا» ءتۋرنيرى ماجارستان استاناسى بۋداپەشت قالاسىندا جوعارى دەيگەيدە ۇيىمداستىرىلدى.
بوكس • 28 قازان, 2020
قازاق بوكس سپورتى تاريحىندا ءبىر وتباسىنان شىققان اعايىندى سپورتشىلار كوپ ەمەس. ولاردىڭ باسىندا اعايىندى ماحمۇت جانە ماقسۇت وماروۆتار تۇرعانى انىق. بۇلاردىڭ باپكەرى – قازاق بوكسىنىڭ اتاسى شوقىر بولتەك ۇلى. اعايىندىلاردىڭ ۇلكەنى – ماحمۇت قازاقستاننىڭ بىرنەشە دۇركىن چەمپيونى اتانۋمەن قاتار, 1947 جىلى كسرو چەمپيوناتىنىڭ قولا, بۇكىلوداقتىق «دينامو» ەرىكتى سپورت قوعامى بىرىنشىلىگىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتانسا, ءىنىسى ماقسۇت 1957 جىلى كۇللى وداق چەمپيوناتىندا قولا مەدالعا قول جەتكىزىپ, 1959 جىلى وتكەن كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىندا كۇمىس جۇلدەگە يە بولدى. ال ءبىز بۇل جولى اعايىندى بوكسشىلار مەرەي جانە مەيىرىم اقشالوۆتار جايلى ءسوز قوزعاماقپىز.
