اباي • 10 تامىز, 2021
اباي – قازاق ۇلتى ءۇشىن ەرەكشە دانا تۇلعا. ۇلى دارىن يەسىنەن جەتكەن مۇرا ءسوز – قادىرىن تانىعان جاننىڭ جۇرەگىنەن ورىن تاۋىپ, ساناسىن تەربەيدى. ابايعا باس قويعان پەندە بالاسى ىزدەگەنىن تابادى. بىردە قازاقى تويدا تىلەك سوزگە شورقاق ءبىر اعامىز: «توي دەسە قۋ باس دومالايدى دەپ» اباي اتام ايتپاقشى» دەپ سالدى. ياعني ۇتىمدى ايتىلعان ءسوزدىڭ ءبارىن قازاق ابايعا تەلي سالادى. نەگە؟
تاريح • 10 تامىز, 2021
بىتىعايدان ءبۇتىن قۇمىرا تابىلدى
مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى بوزوق مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىق مەكەمەسى اقمولا وبلىسى, قورعالجىن اۋدانىنىڭ ورتالىعىنان شىعىسقا قاراي نۇرا وزەنىنىڭ سول قاپتالىندا ەكى شاقىرىم قاشىقتا ورنالاسقان بىتىعاي (بوتاعاي) ەسكەرتكىشىنە ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, ناتيجەسىندە, ورتاعاسىرلىق قىش قۇمىرا تاپتى.
تاۋەلسىزدىك • 06 شىلدە, 2021
بوزوقتان بۇگىنگە دەيىن... ەلوردا تاريحىنا حرونولوگيالىق شولۋ
ەلدىڭ استاناسىندا ۇلىس حالقىن ءبىرتۇتاس يدەياعا ۇيىستىراتىن ساياسي-قۇقىقتىق شەشىمدەر قابىلدانۋىمەن قاتار, ءبىر ورتالىققا شوعارلاندىرىلعان ايماقتار ىقپالداستىعى ۇيىستىرىلادى. وسى ارقىلى مەملەكەتتىڭ التىن دىڭگەگى قالانادى. وسى ورايدا, بۇدان 30 جىل بۇرىن تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن ەلىمىز دارا تۇلعا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باسقارۋىمەن دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇسىپ, ەڭ باستىسى قوس عاسىر توعىسىندا ءوزىنىڭ جاڭا استاناسىن تاڭدادى. وسى ءبىر تاريحي وقيعا جايلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى 2017 جىلى جارىق كورگەن «تاۋەلسىزدىك ءداۋىرى» تاريحي پۋبليتسيستيكالىق ەڭبەگىندە: «جاس مەملەكەتكە مىندەتتى تۇردە جاڭا, زاماناۋي استانا قاجەت ەكەنىن تاۋەلسىزدىكتىڭ ءبىرىنشى كۇنى-اق ويلادىم. وسى ويىمنىڭ دۇرىستىعىنا نىق سەنىمدى ەدىم. 1992 جىلى اقمولاعا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەندە, استانانى وسىندا اۋىستىرۋ جايلى ويعا بەكىندىم» دەيدى.
تاريح • 30 ماۋسىم, 2021
لوندوننىڭ بلۋمسبەري قالاشىعى اۋماعىندا ورنالاسقان الەمدەگى ەڭ ءىرى مۋزەيدىڭ ءبىرى – بريتان مۋزەيىندە حورەزم مەملەكەتىنىڭ سوڭعى حانزادا-شاحى, تاريحتا موڭعول شاپقىنشىلىعىنا العاش رەت تويتارىس بەرگەن, اسا ءىرى قولباسشى-جاۋىنگەر جالال-اد-ءديننىڭ تاسى بار ەكەن. بۇل بۇيىم جايلى جاقىندا وزبەكستاندىق ءباسپاسوز قۇرالدارى اقپارات تاراتتى.
سپورت • 16 ماۋسىم, 2021
گرەك-ريم بالۋاندارىنىڭ الەۋەتى قانداي؟
گازەتىمىزدىڭ وتكەن 8 ماۋسىم كۇنگى №106 سانىندا توكيو-2020-عا جولداما العان ەركىن كۇرەس بالۋاندارى جايلى ساراپتاما ماقالا جازعان ەدىك. بۇل جولى كۇرەستىڭ گرەك-ريم ءستيلى بويىنشا وليمپيادا كىلەمىندە ونەر كورسەتەتىن جىگىتتەردىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرى مەن ولارعا قارسىلاس اتانۋشى سپورتشىلاردىڭ الەۋەتى تۋرالى باسىلىم وقىرماندارىن حاباردار ەتۋدى ءجون كوردىك.
تاريح • 08 مامىر, 2021
ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس اياقتالعاننان كەيىن كەڭەس ەلىنىڭ باسشىسى ستالين موڭعولياعا ەكونوميكالىق قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا 1947 جىلى «ناۋشكي-ۇلانباتىر باعىتىندا تەمىرجول قۇرلىسىن سالۋ تۋرالى» بۇيرىققا قول قويدى. جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگى «وتانىن ساتقانداردان» قۇرالعان «505-ءشى» تۇرمەنى جاساقتادى. بۇعان جازاسىن وتەپ جاتقان 80 مىڭ ادام تارتىلىپ, تەمىرجول قۇرلىسىن باسقارۋعا تاجىريبەلى ينجەنەر گەنەرال-مايور ف.ا.گۆوزدەۆسكي تاعايىندالدى. 80 مىڭ تۇتقىننىڭ كوبى سوعىستا نەمىستىڭ قولىنا تۇسكەن كەڭەستىك سولدات-وفيتسەرلەر بولسا, سونىڭ 3000-ى تازا ۆلاسوۆشىلار.
رۋحانيات • 04 قاراشا, 2020
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسى وسىدان ەكى جىل بۇرىن جاريالانعان بولاتىن. بۇل ەڭبەك الەۋمەتتانۋشى عالىمدار مەن حالىقارالىق ساراپشىلار تاراپىنان قوعامدى رۋحاني جاڭعىرۋعا باعىتتاعان باعدارلامالىق ۇستىن رەتىندە جوعارى باعالاندى.
تاريح • 12 ماۋسىم, 2020
اقش-تا جارىق كورەتىن "نەيشنل دجيوگرافيك مەگەزين" جۋرنالىنىڭ 1954 جىلعى 61-ءشى سانىندا "قازاقتار ازاتتىققا قالاي اتتاندى" دەيتىن ماقالا جاريالانعان. ونىڭ اۆتورى ميلتون دج. كلارك دەگەن امەريكاندىق ازامات. وسى ماقالامەن بىرگە قازاقتار ومىرىنەن تۇسىرىلگەن ءتۇرلى-ءتۇستى سۋرەتتەر دە بەرىلگەن. باجايلاپ قاراساڭىز, سۋرەتتەردەن ناعىز قازاقى تۇرمىستى, ەتنوگرافيالىق ءومىر سالتى اڭعاراسىز. سۋرەتتەر پاكستاننىڭ سريناگار قالاسىنان 90 شاقىرىم جەردە بيىك تاۋدىڭ اڭعارىندا تۇسىرىلگەن. سوندا بۇل قازاقتار كىمدەر؟
تاريح • 01 ماۋسىم, 2020
التاي-قوبدانى اداقتاعان اباي قاسىموۆ
وتكەن عاسىر باسىندا پاتشالىق رەسەي يمپەرياسى قۇلاپ, قوعامدى يدەولوگيالىق تۇرعىدان تاپ پەن جىككە ءبولىپ باسقاراتىن جاڭا باعىت – سوتسياليستىك جۇيە پايدا بولدى. بۇل سيستەما عالامعا ءوز ىقپالىن كۇشەيتۋ ءۇشىن 1919 جىلى «كومينتەرن» اتتى ۇيىم قۇردى. كەلەسى جىلى اتالمىش ۇيىمنىڭ شىعىس جانە قيىر شىعىس حالىقتارىنا رەۆوليۋتسيالىق جۇمىس جۇرگىزەتىن سەكتسياسى اشىلادى.
رۋحانيات • 06 ءساۋىر, 2020
قىران قۇستىڭ سىنى (ەتنوگرافيالىق پايىم)
سامعاۋ كوكتە, ياعني, كوزكورىم بيىكتە ۇشىپ جۇرگەن بۇركىتتىڭ قانداي ەكەنىن ءھام جاقسى-جامانىن انىقتاۋ ءۇشىن جەردە تۇرىپ سىنايسىز. اۋەلى, ونىڭ ۇشىپ جۇرگەن بيىكتىگىنە ءمان بەرۋ كەرەك. قىران بۇركىت باسقالارعا قاراعاندا, تىم بيىككە كوتەرىلەدى. ءتىپتى, سوناۋ كوكتە سامعاپ بارا جاتقان ۇشاقتارعا سوقتىعىسقان وقيعالاردا بولىپ تۇرادى. ەكىنشى شارت – قۇستىڭ بەتالىسىنا قارايسىز. مىسالى, كوكتەگى قۇس جەلدى جارىپ ورشەلەنە ۇشسا ول – قىران. ءۇشىنشى شارت – قۇستىڭ كوتەرىپ ۇشقان جەمىنىڭ (تۇلكى, قويان, قارساق, قوزى-لاق, قوڭىر اڭداردىڭ ءتولى ت.ب.) ۇلكەن-كىشى مولشەرىنە قاراپ, بۇركىتتىڭ قۋات-قارىمىن شامالاۋعا بولادى.
