• 13 مامىر, 2016

جەرسىز كۇنىڭ قاراڭ

433 رەت

كورسەتىلدى

7 مين

وقۋ ءۇشىن

Egemen Qazaqstan

سەلو مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ەگىز, ولار ءبىرىنسىز ءبىرى ءومىر سۇرە المايدى. بەينەلەپ ايتساق, مەملەكەت – الىپ بايتەرەك, سەلو – ونىڭ تامىرى. تامىرسىز بايتەرەك قۋرايدى, قۇلايدى. جان-جاك رۋسسو ۇلى فيلوسوفتىڭ وسى ۇلاعاتتى ءسوزىن جەر-اناعا قاتىستى بەينەلەپ ايتساق, حالىق – الىپ بايتەرەك, جەر – حالىقتىڭ ءنار الاتىن تامىرى. تامىرسىز ءبايتەرەكتىڭ قۋرايتىنى دا, قۇلاپ, سۇلاپ قۇريتىنى دا شىعار كۇندەي شىندىق. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جەر كودەكسىنىڭ قوعامدىق رەزونانس تۋدىرعان بىرقاتار نورمالارىنا 2017 جىلعا دەيىن توقتاتۋ سالدى» – دەگەن ءسۇيىنشى حاباردى ەستىگەندە «بارەكەلدى! بۇل كورەگەن كوسەمدىكتىڭ تاعى ءبىر كورىنىسى بولدى!» دەپ قاتتى قۋاندىم. جەر كودەكسىنە قاتىستى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى بولماعاندىقتان حالىق ۇرانداتىپ شىعا كەلدى. جەر – قاسيەتتى ۇران عانا ەمەس, كيەلى قۇران. قاسيەتتى كىتاپ ءسوزىن تولىق ۇعىپ الماي پىكىر ايتۋ – اعاتتىق. وسى تۇستا ەلباسىنىڭ 15 رەزونانستىق تسيتاتالارىنداعى: «ەلىمىزگە 8 مىڭنان استام اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىلەرى بار. شارۋا جانە «فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتار سانى 177,5 مىڭنان اسادى, جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار – 1,5 ميلليوننان ارتىق. جانە ولار كۇنى بويى دالادا, فەرمادا, جايلاۋدا ىستەيدى, سەندەردىڭ جاڭالىقتارىڭدى كۇتىپ, تەلەديدار الدىندا وتىرمايدى», دەگەن ءسوزى وندىققا ءدال ءتيىپ تۇر. پرەزيدەنت سوزىمەن ايتساق, تاعى ءبىر ۇلكەن قاتەلىك «اقپاراتتىق جۇمىس – بۇل بريفينگتە جۋرناليستەر الدىنا شىعىپ, قاعازعا جازىلعاندى وقىپ بەرۋ عانا ەمەس. ءبىزدىڭ مينيسترلەر, ءتىپتى, بريفينگتەردە جۋرناليستەردەن ات-توندارىن الا قاشادى, قاراپايىم عانا سۇراقتارعا جاۋاپ بەرمەيدى. ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن باسشىلىق الدىندا ەسەپ بەرۋ ءۇشىن عانا وتكىزىلەتىن ءانشەيىن ءبىر «كەزەكشى» شاراعا اينالدىرىپ جىبەرگەن». سونىڭ سالدارىنان ءتۇسىنىسپەۋشىلىك پايدا بولدى. سول قيىن ءتۇيىندى پرەزيدەنت تەز تارقاتىپ, جەر كودەكسىنە تۇزەتۋلەرگە موراتوري جاريالادى. حالىق دەر كەزىندە قابىلدانعان بۇل شەشىمدى قۋانا قۇپتادى. ەندىگى مىندەت, ەلباسى قاداپ ايتقانداي, «حالىقپەن, ءبىرىنشى كەزەكتە, جاڭا زاڭدى پايدالاناتىندارمەن كەزدەسۋ كەرەك... ءبىزدىڭ ءاربىر ءىس-ارەكەتىمىز قاراپايىم ادامعا تۇسىنىكتى بولۋى ءتيىس, ول ونىڭ بارلىق ارقاۋلىق قۇندىلىقتارىنىڭ وزەگىنە دەيىن جەتۋى كەرەك. ال بۇل پاتريوتتىق اكتىدە كورىنىس تاپقان جەتى قاراپايىم تۇسىنىك: وتباسى, تاماقتانۋ, باسپانا, جۇمىس, دەنساۋلىق, ءبىلىم الۋ جانە وتان». وسى ورايدا پرەزيدەنتتىڭ «اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىن قۇرۋ» تۋرالى تاپسىرماسىنىڭ دەر كەزىندە قابىلدانعان شەشىم ەكەنىن اتاپ ايتۋ ادىلەتتىلىك بولماق. «ۇكىمەت جانىنان ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەمەر ب.ساعىنتاەۆتىڭ باسشىلىعىمەن بۇكىل مۇددەلى مەمورگانداردىڭ جانە قوعامدىق ۇيىمدار وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن كوميسسيا قۇرۋ – جىل سوڭىنا دەيىن كوميسسيا كەڭ اۋقىمدى تالقىلاۋ جۇرگىزىپ, جەر كودەكسىنىڭ داۋلى ءماسەلەلەرى بويىنشا كوزقاراستار قالىپتاستىرۋى جانە پارلامەنتكە ناقتى ۇسىنىستار ەنگىزۋى ءتيىس. «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ دەموكراتيالىق كۇشتەردىڭ ءبىرلەسكەن كواليتسياسى الاڭىندا بارلىق پارتيالاردى, قوعامدىق ۇيىمدار مەن باق-تى تارتا وتىرىپ, كەڭ كولەمدى تۇسىنىك جۇمىستارىن جۇرگىزۋى – ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنا پارلامەنتتىڭ قوس پالاتاسىنىڭ دەپۋتاتتارى, ۇكىمەت بەلسەندى اتسالىسۋى ءتيىس; وبلىس اكىمدەرى بۇكىل ءوڭىرلەردە ءدال وسىنداي ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋى كەرەك» دەگەن ستراتەگيالىق شەشىم الشى تۇسەر اسىققا قۇيعان قورعاسىنداي كوكەيگە قونا كەتتى. پرەزيدەنتتىڭ 4 حالىقتىق تاپسىرماسىندا تايعا باسقان تاڭباداي قاداپ ايتقان: «ۇكىمەت جانىنان ادامدارعا بارلىق جاڭا نورمالاردى, ولاردى قالاي پايدالانۋ, كىمدەرگە ءوتىنىش جاساۋ كەرەكتىگىن ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن ءبىرتۇتاس كولل-ورتالىق – «قىزۋ جەلى» قۇرۋ – ءاربىر وڭىردە وسىعان ۇقساس كونسۋلتاتسيالىق ورتالىقتار اشۋ; – ءبىردە-ءبىر ساۋال جاۋاپسىز قالماس ءۇشىن بىلىكتى جاۋاپتى ادامداردى بەكىتۋ. ۇكىمەتكە – جەر قاتىناستارىن رەتتەۋ سالاسىنداعى سالالىق فۋنكتسيالاردى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە بەرۋ» دەگەن ساليقالى, اسا سالماقتى ءسوزى الدا اتقارىلار جۇمىستاردى ايقىنداپ بەرگەن باعدارشام. ەرتەدەن جەتكەن ەستى ءتامسىل ايتادى: كەزىندە تاتۋ-ءتاتتى تۇرعان ارمانى كوپ ءبىر جانۇيا بايىعان شاقتا جانجالى كوپ شاڭىراققا اينالىپ شىعا كەلىپتى. نە بولعانىن ۇعا الماعان وتاعاسى اقىلى اسقان ابىزعا كەلىپ مۇڭىن شاعىپتى. سوندا اقىلمان الگى وتاعاسىن تەرەزە الدىنا الىپ كەلەدى: – قاراشى, نە كورىپ تۇرسىڭ؟ – دەپتى. – بۇلتسىز اشىق اسپاندى كورىپ تۇرمىن, – دەپتى. – ەندى مۇندا قارا, – دەپ اينانىڭ الدىنا الىپ كەلىپتى دە, – ەندى نە كورىپ تۇرسىڭ؟ – دەپتى. – ءوزىمدى كورىپ تۇرمىن, – دەپتى. – تەرەزەگە قاراعان ءومىردى, ايناعا قاراعان ءوزىن عانا كورەدى, – دەپتى ابىز. تەرەزەنىڭ دە, اينانىڭ دا تەگى – شىنى. ايىرماشىلىعى اينانىڭ ءىشى كۇمىسپەن كۇپتەلگەن. سودان دا شىعار ودان وزىڭنەن بوتەن ەشتەڭەنى كورە المايسىڭ. ءيا, اۋىلداعى كەدەيلەر مەن قالاداعى بايلاردىڭ ايىرماشىلىعى وسىنداي. كۇمىسپەن كۇپتەلگەن, التىنمەن اپتالعان بايلار ءوزىن عانا ەمەس, ءومىردى دە كورسە, التىن بەسىك اۋىلعا قولۇشىن سوزىپ قاراسا, وزگەگە عانا ەمەس, وزىنە دە پايدا ەمەس پە؟ «ادامنىڭ جاقسىسى وزگەلەرگە پايداسى تيگەنى», دەپتى مۇحاممەد پايعامبار. قايىرىمدىلىقتان اسقان قاسيەت جوق! التىن اۋىل, كىم بار سەنى سۇيمەگەن, ءوزىڭسىڭ عوي ءومىردى ورگە سۇيرەگەن. باسشى مەنەن بايدىڭ قۇنى كوك تيىن, ەل مەن جەرگە شاپاعاتى تيمەگەن. اياۋلى اۋىل, جۇرەمىز ءبىز ساعىنىپ, كيەڭ مەنەن قاسيەتىڭە تابىنىپ. اۋىل – ءبىزدىڭ انامىزداي اياۋلى, جانىم انام, جالاۋ بولعان جانىمدى ۇق! جازۋشىمىن ءسوزىن ايتقان حالىقتىڭ, شەجىرەسىن جازىپ كەلەم تاريحتىڭ. گۇلدەنسە اۋىل گۇلدەنەمىز ءبارىمىز, الدىمىزدان تۋار سوندا جارىق كۇن! اۋىلداعى اسىلدارمەن بىرگە مەنىڭ جۇرەگىم, مەن جۇدەسەم اۋىلدى ويلاپ جۇدەدىم. اسپانداعى اي مەن كۇندەي اسىلدار, مەن سەندەرگە ساۋلىق, باقىت تىلەدىم. جەر-انامەن بىرگە العان تىنىسىڭ, اياۋلى اۋىل كيەلىسىڭ, ۇلىسىڭ! ءوز اۋىلىن – ءوز اناسىن ۇمىتقان ماڭگۇرتتەردى كيەڭ ۇرسىڭ, قۇرىسىن! ادام تاقسىز دا, باقسىز دا, بالاسىز دا, باسپاناسىز دا ءومىر سۇرە الادى, ايتسە دە, جەرسىز ءومىر سۇرە المايدى. جەكە ادام عانا ەمەس, ءبۇتىن حالىق, بۇكىل قوعام, بارلىق ادامزاتتىڭ جەرسىز كۇنى قاراڭ. اللا تاعالانىڭ قۇدىرەتىمەن جارالعان, حالىقتىڭ ماحابباتىنان ءنار العان قاسيەتتى قارا جەر – تىرىدە ءتورىڭ, ولگەندە – كورىڭ! ويلانايىق, اعايىن! جەر قاسيەتتى ۇران عانا ەمەس, كيەلى قۇران! ءسابيت دوسانوۆ, جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, «تۇركى الەمىنە سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن» حالىقارالىق سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى الماتى