پايدالانىلماسا قۇنارلىلىعىنان ايىرىلادى

جەر – اتا-بابالارىمىز امانات ەتكەن بارشا حالىققا تيەسىلى باستى بايلىعىمىز, ەلىمىزدىڭ قازىناسى, ىرىسىمىز بەن نەسىبەمىز. الايدا, جەر ماسەلەسى, ونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىندا پايدالانىلاتىن جەردىڭ شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرىلەتىندىگى توڭىرەگىندە ءتۇرلى الىپقاشپا اڭگىمەلەر ايتىلىپ جاتقانى بارشامىزعا بەلگىلى. كەڭ-بايتاق جەردىڭ ساتىلۋ ماسەلەسى تۋرالى ەل اراسىنداعى بۇل تەرىس باعىتتاعى قاۋەسەت ەلىم دەپ سوققان ءاربىرىمىزدىڭ جۇرەگىمىزدى سولقىلداتارى انىق. دەگەنمەن, بۇل ماسەلەدە جەر كودەك­سىندە وزگەرتۋلەرگە تەرەڭ تالداۋ جا­ساساق, حالىقتىڭ الاڭداۋىنا نەگىز جوق ەكەندىگىنە كوز جەتكىزەمىز. ءويت­كەنى, ەل ەڭسەسىن قالايدا بيىكتەتسەم دەپ, جەردىڭ تاعدىرىنا الاڭداعان ەلبا­سى­مىز جەر ماسەلەسىنە قاتىستى, اۋىل شارۋا­شىلىعى سالاسىنا دەم بەرۋ ءۇشىن اۋىل تۇرعىندارىنا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىپ وتىر. ولاي بولسا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا ەنگەن تىڭ جاڭالىق ەڭبەك ەتەمىن, جەردەن نەسى­بە تابامىن دەگەن جاندارعا ۇلكەن ءمۇم­كىندىكتەر تۋدىرادى. شەتەلدەردەن مال­داردى اكەلۋدى توقتاتىپ, ءوزىمىزدىڭ اسىل تۇقىمدى مالدىڭ باسىن كوبەيتىپ, كوك­ونىس ءوندىرۋدى دامىتىپ شەتەلدەرگە شىعارۋ مۇمكىندىگىنە يە بولامىز. قارا جەردىڭ قۇنارى مەن پايداسىن زاماناۋي سوڭعى ۇلگىدەگى وزىق تەحنولوگيالارمەن يگەرۋ ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا جاقسى وزگەرىستەر ەنەدى. سەبەبى, يەسىز جاتقان جەر كۇتىم جاسالماعاننان كەيىن قۇنارلىلىعىن جويا باستايدى. ال ەگەر جەردىڭ ناقتى يەسى بولسا ونىڭ ەل ءۇشىن پايداسى مول بولاتىنىنا سەنەمىن. ويتكەنى, يەسى بار جەر ايرىقشا كۇتىمگە الىنادى. قاي ازامات بولسىن ءوزىنىڭ يەلىگىندەگى جەرىنىڭ ب ۇلىنگەنىن قالامايدى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى جەر قورى 11725,8 مىڭ گەكتار. ءوڭتۇس­تىك قا­نشا جەردەن ديقان دەپ ەسەپ­تەل­­گەنى­­مەن يگەرىلمەي جاتقان جەر قورى كوپ. ماسەلەن, بىلتىرعى اۋىل شارۋا­شى­لى­عىنداعى جەرلەرگە جۇرگىزىلگەن ءتۇ­گەن­دەۋ جۇمىستارى ناتيجەسىندە ماق­­سا­تىنا ساي پايدالانىلماي جاتقان 4182 جەر پايدالانۋشىلاردىڭ 315,1 مىڭ گەكتاردى بوس ۇستاپ وتىرعاندىعى انىق­تال­عان. وسىنىڭ ءتالىمدى ەگىستىگى 77,2 مىڭ گەكتار, سۋارمالىسى 38,8 مىڭ گەك­تار, جا­يىلىمدىعى 199,1 مىڭ گەكتار ەكەن. وسىنشا جەردى باۋىر­­عا باسىپ, ءوزى دە پاي­­دالانباي, وزگە­گە دە بەر­مەۋدەن اۋىل شا­رۋاشىلىعى ءۇل­كەن زارداپ شەگىپ وتىر. مەملەكەت باس­شى­سى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جەر ناقتى جۇمىس جاساي­تىن­دارعا, ەلدىڭ الەۋە­تىن ارتتىراتىن ماق­ساتقا جۇمسالسىن دەپ وتىرعانى وسى. ال, كەيبىر ارانداتۋشىلار ادەيى قاۋەسەت تاراتىپ, ەلدىڭ ءىشىن الا تايداي بۇلدىرگىسى كەلەدى. بۇل دۇرىس ەمەس. اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىن­دا­عى جەردى جالعا, نە ءوز يەلىگىنە ال­عان شارۋاشىلىق يەسى دە ونىڭ قۇنار­لى­لىعىن ارتتىرۋعا مۇددەلى بولادى. سودان قارا جەردى كۇتىپ-باپتاپ, سول جەردەن ءتۇرلى اۋىلشارۋاشىلىق ءونىم­دەرىن الۋعا ىنتاسى ويانادى, قادىر­لەيتىن بولادى. ەلىمىزدە بوس, يگەرىل­مەي جاتقان شالعاي جەرلەردى شەتەل ينۆەستورلارىنا كەپىلدىككە بەرۋ ارقىلى جەردەن وتاندىق ءونىم الۋ مەملەكەتىمىزدىڭ تابىسىن ەسە­لەيدى. جەر كودەكسىندەگى وزگەرىستەر بار­لىق ەلدەردە قولدانىلىپ جات­قان جەردى جالعا بەرۋ جاعدايى, اۋىل­شارۋاشىلىق باعىتتاعى زاۋىت­تاردىڭ اشىلۋى, قانشاما قازاق­ستان­دىق­تاردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى, سونىمەن قاتار, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ جاقسارۋى, ولاردىڭ تىرشىلىگىن كوركەيتۋ باعىتىندا جاسالىپ جاتقان يگى شارالاردىڭ ءبىرى ەكەندىگى داۋسىز. بۇل يگىلىكتەردەن باسقا ساياسات ىزدەۋگە بولمايدى. جاقىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەر كودەكسىندەگى تۇزەتۋلەرگە بايلانىستى موراتوري جاريالاعانىنىڭ كۋاسى بولدىق. جەرگە بايلانىستى وزگە­رىس­تەر حالىققا دۇرىس ءتۇسىن­دىرىل­­مە­­گەن­دىكتەن وسىنداي قادامعا بارۋىن دۇرىس دەپ ەسەپتەيمىز. قازىر باعا­سى­نا بايلانىستى شيكىزاتتان تۇسە­تىن پايدامىز ازايدى. وسىنداي جاع­دايدا ۇلان-عايىر جەرىمىزدى ءتيىمدى پاي­دا­لانۋدىڭ كەزەگى كەلدى. ەلباسى ايت­قان­داي, فرانتسيالىق شارۋالار ءبىر گەكتار جەردەن 3200 دوللار پايدا تاۋىپ وتىرسا, ءبىز ءبىر گەكتاردان 400 دوللاردىڭ ءونىمىن عانا الىپ وتىر­­مىز. ياعني, فەرمەرلەرىمىزگە, عا­لىم­­دارى­مىزعا ويلاناتىن جايتتار بارشىلىق. ەلباسى ۇكىمەتتە وتكەن ماجىلىستە حالىق قابىلدانعان شەشىمدەرگە سەنبەيتىن بولسا توقتاتا تۇرۋدى ۇسىندى. ويتكەنى, بۇل وزگەرىستەر حالىق ءۇشىن جاسالىپ جاتىر دەدى. جەر-انا ءبىزدىڭ اسىراۋشىمىز. مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, ءتيىمدى پايدالانا بىلسەك تۇبىندە اسىعىمىز الشىسىنان تۇرادى. امانگەلدى سوپبەكوۆ, وقو ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى