ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتسىن

قازاق حالقىندا «جەرى بايدىڭ – ەلى باي» دەگەن ناقىل بار. سوڭعى ۋاقىتتا بەلەڭ العان جەر ماسەلەسىنە قاتىستى تولقۋلار, سان ءتۇرلى پىكىرلەر وتانىم, ەلىم, جەرىم دەگەن كەز كەلگەن ازاماتتى الاڭداتپاي قويمايدى. الەمدەگى ءتۇرلى قاق­­تىعىستار, ساياسي كۇرەس­تەر, ءتىپتى, ىشكى شيە­لەنىستەر دە جەر داۋى­نان تۋىندايدى. دەمەك, بۇل بەي-جاي قاراي­تىن ءىس ەمەس. قازاق حال­­قى ءار تۇتام جەرىن ناي­­زانىڭ ۇشىمەن, ءبى­لەك­تىڭ كۇ­شىمەن قىز­عىش­تاي قورعاپ, بۇگىن­گى ۇر­پاققا ەنشىگە قال­دىردى. تاۋەل­سىز­دىك جىلدارىندا شەكارامىز بەلگىلەنىپ, بەكى­تىلدى. بۇل ۇلكەن جە­تىس­تىك. نارىق­تىق قاتىناستاردىڭ, ەكونوم­يكا­لىق ءمۇد­دەنىڭ نەگىزگى قاعي­داعا اي­نال­عان كە­زەڭىندە جەردىڭ دە حالىق يگىلىگىنە قىزمەت ەتۋى باستى ورىنعا شىعا باس­تادى. بۇل, اسىرەسە, اۋىل شارۋا­شى­لىعىنىڭ جاپپاي جەكەشە­لەن­دىرى­لىپ, كەن ورىندارىنىڭ اشىلىپ, جەر­دىڭ نارىقتىق جۇيەنىڭ نەگىزگى نىسانى رەتىندە قالىپتاسۋىنان. ۇلان-بايتاق اۋما­عى­­مىزدى يگەرۋدەن, مەڭگەرۋدەن بۇ­رىن «يەمدەنۋ» دەگەن قاعيدات سانا­­مىزعا كىر­دى. ال, مەم­لەكەت سول جەردىڭ ءتيىمدى پايدالا­نى­لۋى­نا, حالىق يگىلى­گى­نە قىز­مەت ەتۋىنە قۇقىق­تىق تۇرعىدان جاۋاپتى. اۋىلدىق مەكەندەر­دە جەر يگەرۋگە ىنتالى قان­­شا­ما حالىق, الىس-جا­قىن شەتەلدەر­دەن قو­نىس اۋدارعان ورال­­ماندار وسى ماق­سا­تى­­نا قول جەتكىزە ال­ماي ءجۇر. ال, ازداعان جەر السا ونى يگە­رۋگە, مال وسىرۋگە باستاپقى قار­جى­­لارى جەتىسپەيدى, مەملەكەتتەن جە­ڭىل­دىكپەن بەرىلەتىن نەسيەلەرگە دە ءتۇرلى كەدەرگىلەر بارى جاسىرىن ەمەس. سوندىقتان, بيلىكتىڭ حالىقتىڭ ەڭبەك ەتۋگە, تابىس تابۋعا, جاقسى ءومىر ءسۇرۋ­گە تالپىنىسى مەن مەملەكەتتىڭ الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق ساياساتىن ۇش­تاس­تىرۋى بۇگىنگى كۇننىڭ باستى تالابىنا اينالۋدا. اۋىلدىق مەكەن­دەر­دەگى جەر تەلىمدەرىنە اشىق مونيتورينگ جۇرگىزۋ, جەر يەسى كىم, ول جەردى قان­داي ماقساتقا, قالاي پايدالانىپ وتىر دەگەندى انىقتاپ, الەمدىك وزىق ۇلگى­دەگى تەحنيكالاردى, تەحنولوگيالار­دى پايدالانۋ ارقىلى جەردىڭ ءونىم­دىلىگىن ارتتىرۋ ەل ەكونوميكا­سىنا قىزمەت ەتەر ەدى. اۋىلدىق مەكەندەر­گە قونىس اۋدارعان سان مىڭ­داعان اعا­يى­ندار ءوز ماقساتتارىنا قول جەت­كىزە الماعاندىقتان قالا ما­ڭىن ساعا­لاپ, ساۋدا-ساتتىقپەن اي­نا­­لى­سىپ كۇنەلتۋ­دە. بۇل ءوز كەزە­گىن­دە جۇمىس­سىز­دىقتىڭ ءوسۋىن, ءتۇر­لى الەۋمەتتىك پروبلەمالار­دى, قاي­شىلىقتاردى تۋىنداتادى. جەر­گىلىكتى اكىمدىكتەر ەلباسى­نىڭ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوس­پارىن­­داعى باعىتتاردى قولعا السا, بۇگىنگە دەيىن جەر ماسەلەسىن رەت­تەۋ­دە تۋىنداعان قاي­شى­لىقتار­دى شەشسە دەموگرافيالىق جاع­دايى­مىز­دىڭ جاقسارۋىنا, حالىق­تىڭ اۋىلعا تۇراقتانۋىنا, ازىق-ءتۇ­لىك ماسەلەسىنىڭ شەشىم تابۋىنا, ىشكى تۇراقتىلىعىمىزدىڭ ساق­تالۋى­نا, بيلىك پەن حالىقتىڭ ور­تاق ءمۇد­دەگە قىزمەت ەتۋىنە, ياعني كاسى­بي مەم­لەكەتتىڭ قالىپتاسۋىنا وڭ ىقپال بولماق. اسىرەسە, حالىققا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ, اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جەكە كاسىپ­كەرلەر­دىڭ باسىن بىرىكتىرۋ ارقىلى نارىق تالاپتارىنا, حالىقتىڭ سۇرا­نى­سىنا ساي كەلەتىن ناقتىلى ءونىم ءوندى­رەتىن, جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى كوو­پە­­رات­يۆتەر, زاڭدى تۇلعالار قۇرۋعا ىق­پال ەتۋ كەرەك سياقتى. ءبىز, تابيعي باي­­لى­عىمىز بەن مۇناي ارقىلى عانا ەكو­نو­ميكالىق جەتىستىكتەرگە جەتە الما­يت­ىنىمىزدى الەمدىك داعدارىس جاعدايىندا تۇسىندىك. ۇلان-بايتاق اۋماعىمىزدى يگەرۋدىڭ باستى باعى­تى اتا كاسىبىمىزدى جاڭعىرتىپ, اۋىل­شارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەيتىن, تابيعي ونىمدەر وندىرەتىن زاماناۋي شاعىن وندىرىستەردى اشۋدى ىنتالاندىرۋ بولىپ وتىر. دەمەك, جەر يەسى ونىڭ يگىلىگىن كورۋگە, «ماڭگىلىك ەل» ماقساتىنا جەتۋگە, ورتاق مۇددەگە قىزمەت ەتۋگە ىنتالى ءوز حالقىمىز. پرەزيدەنتتىڭ جەر تۋرالى زاڭ­نىڭ بىرقاتار نورمالارىنا موراتوري جاريا­لاۋىن قولداي وتىرىپ, ول كەيبىر كوكەيكەستى ماسەلەلەردى شە­شىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى دەپ ەسەپتەيمىن. قايرات بوداۋحان ۇلى, س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى  استانا