بىرلەسكەن كاسىپورىننىڭ بەرەرى مول

اقتاۋ قالاسىندا تومەن ۆولت­تى ەلەكتر موتورلارى مەن گەنەراتور جينايتىن جانە جوندەي­تىن بىرلەسكەن قازاق-رۋمىن كاسىپ­ورنى قۇرىلاتىن بولدى. جۋىر­دا بۋحارەست ەلەكتر ماشيناسى زاۋى­تىنىڭ وكىلدەرى (UMEB Elektromotoren) ماڭعىستاۋلىق كاسىپورىندارعا جاڭا زاۋىتتىڭ جۇمىسى تۋرالى ايتىپ بەردى. «UMEB Elektromotoren» الەم­­­­­­دەگى تومەن ۆولتتى ەلەكتر موتور­­­لا­رى مەن گەنەراتور وندىرەتىن ءبى­رىن­شى رۋمىنيالىق كومپانيا بولىپ تابى­لادى. زاۋىت ءوز قىزمەتىن 1903 جىلى باستاعان بولاتىن. بۇگىن­دە «UMEB» كا­سىپورنىندا شىعا­رى­لاتىن قوز­عالتقىشتاردىڭ 60%-ى شەت­ەلدەرگە ەكسپورتتالادى, بۇ­لار­دىڭ قاتارىندا يتاليا, گەر­مانيا, فينليانديا, يسپانيا, ۇلىبريتانيا جانە تاعى دا باسقا مەملەكەتتەر بار. بۇدان بىلاي ماڭعىستاۋلىق كاسىپورىندار وندىرىسكە قاجەتتى اتالمىش تاۋارلاردى سىرتتان ساتىپ الماي-اق, جەرگىلىكتى جەردە تاپسىرىس بەرەتىن بولدى. اسىرەسە, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن شىعاراتىن فابريكالار, توقىما جانە مەتاللۋرگيا ونەركاسىبى, حيميالىق, قۇ­رىلىس ماتەريالدارى جانە وزگە دە مەكەمەلەر تاپسىرىس بەرۋشىلەر قاتارىن كوبەيتەدى دەپ كۇتىلۋدە. – «UMEB» رۋمىنيادان ءبو­لەك شىعىس ەۋروپاعا دا جاقسى تا­­نىلعان كاسىپورىن. زاۋىتتىڭ ءونىم­­دەرى كوبىنە كەن ورىندا­رىن­دا سۇرانىسقا يە جانە قازىر­گى ەۋرو­پالىق ستاندارتتارعا سايكەس­تەندى­رىلگەن. نەگىزىنەن زاۋىتتا ءوندى­رىس ءۇش فازالىق اسينحروندى قوز­عالت­قىشتار, تۇراقتى توك گەنەرا­تورى, ىلەسپە جانە ەلەكتر گەنەراتور­­­­لارى كوپتەپ شىعارىلادى. ەلەكترلى قوزعالتقىشتار جارىلىس قاۋپى جوق ورتادا كوپ پايدالانىلادى: حيميالىق جانە مۇناي-حيميا, تاۋ-كەن جانە مە­تاللۋرگيالىق ءوندىرىس, اۋىر جۇك كوتەرۋگە ارنال­عان تارتقىش, قوزعالتقىش, قالا كولىگى, سونىمەن قاتار, ەلەكتر گە­نەرا­تورلارى مەن گەنەراتور قون­دىر­عىسىن ءوندىرۋشى زاۋىت­تار تاپسىرىس بەرۋشىلەر قات­ارىن كوبەيتىپ وتىر. بارلىق قوزعالت­قىش­تار كوپتەگەن ەلدەردە كەز كەل­گەن كليماتقا ءتوزىمدى كەلەدى, اسىرەسە, سە تاڭباسىن ەنگىز­گەن مەكە­مە­لەردە ەشقانداي قيىن­دىق تۋعىز­بايدى, – دەيدى «UMEB» قورى­نىڭ ازياداعى وكىلدىگىنىڭ ديرەكتورى ۆاسيلي درۋميا. جالپى, جارىلۋ قاۋپى جوق ەلەكتر قوزعالتقىشتارى كوبىنە گازبەن, جانارماي قوسپاسى جانە تەز جانعىش سۇيىقتىقتان تونەتىن ءورت نەمەسە باسقا دا جارىلعىش زاتتارعا ەسەپتەلىپ شىعارىلادى. ياعني, ءسال قاۋىپ تونەتىن جەردە قوزعالتقىشتاردىڭ جارىلۋ قاۋپى جوق. بۇل قوزعالتقىشتار كوبىنە حيميا جانە مۇناي-حيميا وندىرىسىندە, مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىندا, مۇناي پلاتفورمالارىندا, گاز قۇبىرى, فارماتسەۆتيكالىق, گرافيكالىق, جىلۋ ەلەكتر ستانسالارىندا, كەمە زاۋىتتارى, وڭدەۋ ونەركاسىبى جانە وففشور پلاتفورمالارىندا پايدالانىلادى. سونداي-اق, بۇل قوزعالتقىشتارعا قوقىستى جيناۋ جانە قايتا وڭدەۋ, نان, قانت, كۇرىش, شاعىن ءسۇت زاۋ­ىتتارىنان سۇرانىس كوپ. ال اقتاۋدا جۇمىسىن باستا­عالى وتىرعان تومەن ۆولتتى ەلەكتر موتورلارى مەن گەنەراتورلاردى جيناپ, جوندەيتىن زاۋ­ىت قالاداعى ءوندىرىس ايماعىندا ورنالاسپاق. العاشقى كەزەڭدە جەرگىلىكتى 20 تۇرعىن تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلادى. جاڭادان قىزمەتكە الىنعان جەرگىلىكتى جۇ­مىسشىلار رۋمىنيادا ءبىلىم­دەرىن جەتىلدىرەدى. ال زاۋىت ءوز جۇمىسىن ۇستىمىزدەگى جىلى ماۋ­­سىم ايىندا باستايدى دەپ جوسپار­لانعان. «اۋىسپالى جانە تۇراقتى توك وندىرەتىن ەلەكترلى قوزعالتقىشتار, ەلەكتر اگرەگاتتارى مەن گەنەراتورلارى ءتۇرلى باعىتتا شىعارىلادى, اسىرەسە, ءبىر جانە ءۇش فازالى ەلەكتر اگرەتتارىنا دەگەن سۇرانىس كۇن وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى. ەڭ باستىسى, ءبىزدىڭ ونىمدەردىڭ ساپاسىنا كۇمان كەلتىرمەسەڭىزدەر بولدى, اركىمنەن ەستىگەنشە وندىرىستە پايدالانىپ كورگەن دۇرىس, سوندا عانا بۇل بوس ءسوز ەمەس ەكەندىگىنە كوز جەتكىزە الاسىزدار», دەدى «BROADHURST INDUSTRIAK MANAGEMENT» قورىنىڭ پرەزيدەنتى ماريۋس يون. بۇعان دەيىن «تەڭىزشەۆرويل», «NCOC», «KاzTransOil», «ەمبى­مۇنايگاز», «اتىراۋ مۇناي ءوڭ­دەۋ زاۋىتى», «وزەنمۇنايگاز», «ماڭ­عىستاۋمۇنايگاز» سىندى اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋ ءوڭىرىن­دەگى ەڭ ءىرى كاسىپورىن باسشىلارىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىلگەن. اق­تاۋ قا­لاسىندا جۇزەگە اسقالى جات­قان­ بىرلەس­كەن جوبانىڭ ماڭىز­دى­لىعىنا توق­تالعان مۇ­ناي-گاز مەكەمەسى باسشىلارى ىن­تى­ماق­تاستىق ورناتۋعا دايىن ەكەندىگىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار, بولاشاقتا بۇل ونىمدەر كەدەن وداعى ەلدەرىنە ەكسپورتتالادى دەگەن جوسپار بار. – ءبىزدىڭ ساراپشىلار موني­تورينگ جۇرگىزگەن بولاتىن, ءنا­تي­جەسىندە تالداۋ قورىتىندىسى كورسەتكەندەي, ايماققا مۇنداي كاسىپورىننىڭ كەرەك ەكەندىگى­نە كوز جەتكىزدىك. رۋمىنيا­لىق ءارىپ­تەستەرمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزگەن سوڭ, سەرىكتەستىكتى ادىلەت ورگا­نىن­دا تىركەۋ, ەكونوميكالىق جانە زاڭدى ماسەلەلەر جونىندە كەڭەستەر, جەرگىلىكتى كاسىپورىن باسشى­لارىمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر ۇيىم­داستىرۋ جانە تاعى باسقا جۇمىس­تاردى قولعا الدىق. اتالمىش قىزمەت تۇرلەرى ءبىزدىڭ تاراپىمىز­دان تەگىن كورسەتىلۋدە, – دەدى «ماڭعىستاۋ يندۋستريالىق پالاتاسى» زتب توراعاسى عالىم­جان بالتىلەۋ. 113 جىلدىق تاريحى بار رۋ­مىنيالىق «UMEB» كومپانياسى ءوز ەلىنەن بولەك وزگە مەملەكەتتە بىرلەسكەن كاسىپورىن اشۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعاندا سەنىمدى سەرىكتەس رەتىندە قازاقستاندى تاڭداپتى. بۇل قازاقستاننىڭ سەنىمدىلىگى مەن تۇراقتىلىعىنىڭ دالەلى بولسا كەرەك.  گۇلايىم شىنتەمىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» ماڭعىستاۋ وبلىسى