«مادەني ازيادا» ءمانىسى

قازىرگى زامانعى وليمپيادا قوز­عالىسىنىڭ نەگىزىن سالۋشى پەر دە كۋبەرتەن: «ونەر وليمپيادا ويىن­دارىنا قاتىسۋعا تي­ىس. مۋزىكاسىز, ولەڭ­سىز, كەرەمەتتەي كەسكىن-سۋرەتتەرمەن بەزەندىرىلمەگەن ستاديونسىز قانداي مەرەكە بولماق؟ مۋزالار ويىندارعا رەسمي بەكىتىلۋى كەرەك», – دەگەن ەك­ەن. ال پولياك ويشىلى كريستوف زۋحورا سپورت پەن ونەر اراسىنا نازىك بايلانىس جۇرگىزۋدىڭ ءما­نىسىن بىلايشا ءتۇيىن­دەپتى: «سپورت ونەردىڭ مادەني-جاسامپاز الە­ۋە­تىن تانۋى ءتيىس, ول سپورت­تى جالعىزدىققا دۋشار ەتەتىن توپتان الىپ شى­عادى. سان مىڭداعان كورەرمەنمەن تىعىز باي­لانىس جاساۋ ءۇشىن ونەرگە سپورت تىلىمەن سويلەي ءبىلۋدى ءۇي­رەنۋىنە تۋرا كەلەدى». ەلورداداعى تاۋەلسىزدىك سا­راي­ىندا «مادەني باعدارلاما» شەڭ­بەرىندە ۇيىمداستىرىلعان بەي­نەلەۋ ونەرى كورمەسىنىڭ دىتتەگەنى دە وسى. ياعني, قۇرلىقتىق جا­رىس­قا قا­تىسۋشى سپورتشىلار مەن قوناق­تار­عا رۋحاني كۇش سىي­لاپ, ەجەلگى زاماننان ءنار الاتىن قازاق حال­قىنىڭ مادەنيەتىمەن تانىس­تىرۋ. ءVىى قىسقى ازيا ويىندارىنا ارنالعان بەينەلەۋ ونەرى كورمەسىنە وتانىمىزدىڭ بەلگىلى سۋرەتشىلەرى – قىلقالام يەلەرىنىڭ 500-گە تارتا قايتالانباس ەكسپوزيتسيالىق تۋىن­دىلارى قويىلىپتى. كورمە 4 بولىكپەن ايشىق­تال­عان. العاشقىسى «عاسىرلار قوي­نا­ۋىنان» سىر شەرتە وتىرىپ, قازىرگى قازاق مادەنيەتى مەن ونىڭ تاري­حىنىڭ تۇما بۇلاعىن ايقىنداي تۇسەدى, سول ارقىلى ەجەلگى ءومىر تى­نىسىمەن قوسا تىنىستايدى. مۇن­دا قولا داۋىرىنەن, ساق زامانىنان باستالىپ, ورحون قۇلپىتاستارى – كونە تۇركى جازۋلارىنا دەيىنگى كە­زەڭ كەرۋەنى كوز الدىڭا كەلەدى. مۇنداعى ءاربىر جادىگەر – بەلگىلى رەستاۆراتور, ەجەلگى تاريح پەن مادەنيەت زەرتتەۋشىسى, ارحەولوگ ءارى زەرگەر قىرىم التىنبەكوۆتىڭ ەڭ­بەگى مەن تالماي ىزدەنىسىنىڭ جەمىسى. كورمەنىڭ «داۋىرلەر ىزىمەن» دەپ اتالاتىن بولىگىنەن گرافيكا ءجا­نە ساندىك-قولدانبالى ونەر سۋ­رەت­شىلەرىنىڭ شىعارماشىلىعىمەن جەتە تانىسۋعا بولادى. 60-شى جىل­دارداعى وزگەشە ەستەتيكا مەن ءمىنسىز ءستيلدى شەبەر شەندەستىرە بىلگەن س. ايتباەۆ, ە.سيدوركين, ي. يساباەۆتىڭ سونداي-اق, «...كورۋ, تانۋ» ۇستانىمىن ومىرلىك كرەدوسىنا اينالدىرعان م.قيسامەتدينوۆتىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ سىرىنا ۇڭىلەسىز. سول ءبىر الدىڭعى بۋىن اعالارىنىڭ ءىزىن جالعاستىرعان ە.وسپان ۇلىنىڭ ەڭ­بەك­تەرىنەن زامانا قۇبىلىسىنا قۇ­لاق تۇرەسىز. بۇيىمداردى ساندەۋدىڭ سان الۋان ءتاسىلىن كورسەتە وتىرىپ, زەرگەرلىك ونەردىڭ كوركەمدىك جانە تەحنيكالىق تاسىلدەرىن جەتىلدىرىپ جۇرگەن س. ءباشىروۆ, ن. جيرەنشەەۆ سىندى بەلگىلى قولونەر شەبەر­لەرىنىڭ تۋىندىلارى دا بۇل ءبو­لىم­نىڭ وزەگى. «زامانداس سۋرەتشىلەرىمىزدىڭ كار­تينالارىنان «ءبىز وسى كىمبىز؟», «ءبىز قايدان كەلدىك؟», «قايدا بارا جاتىرمىز؟» دەگەن سۇراقتاردى ءجيى ەستيسىڭ. بالكىم, بۇل فيلوسو­فيا­لىق ساۋالعا كورمەنىڭ «زامانداستار جولداۋى» ءبولىمى جاۋاپ بەرىپ قالار», – دەيدى ونەرتانۋشى اسەل ءومىرشينا بىزبەن اڭگىمەسىندە. ءبىر بايقاعانىمىز, بۇل ءبولىم ا. سى­دى­حانوۆ, ا. ەسداۋلەت, س. سۇلەي­مە­نوۆا, م. بەكەەۆ, ا. نودا, ك. حايرۋللين سىندى سۋرەتشىلەردىڭ شى­عارماشىعىمەن, سونىمەن قاتار, ە. تولەپباي, ج. قايرامباەۆ, ب. ءبا­پىشەۆ سياقتى قىلقالام يەلەرىنىڭ وبرازدىق-رەاليستىك كومپو­زيتسيا­لا­رىمەن تانىستىرادى. ازيادا – 2011-گە ارنالعان كور­مەنىڭ «جۇلدىزدى كوشپەندىلەر» دەپ اتالاتىن اكتۋالدى ونەر ءبولىمى – جالپى ەكسپوزيتسيانىڭ تياناق­تاۋ­شى ءبولىمى. وعان ەلىمىزدىڭ جانە شەتەلدىڭ ونەردى باعالاي بىلەتىن قاۋىمىنا تانىمال اۆتورلاردىڭ تۋىندىلارى قويىلىپتى. ونەرتا­نۋشى مامانداردىڭ ايتۋىنشا, 10 اقپانعا دەيىن جالعاساتىن كورمە ەكسپوزيتسياسى ازيا ويىندارىنىڭ جالاۋىن كوتەرگەن قازاقستاننىڭ ەرەكشەلىگىن عانا ەمەس, حالىقتىق ونەردىڭ سان عاسىرلىق تىلسىم سىرىن, وزىنە ءتان ءستيلى مەن قا­لىبىن جانە دامۋ باعىتىن جان-جاقتى ايقىنداي تۇسپەك. ءلايلا ەدىلقىزى.