ەڭبەگىنە قاراي ونبەگى

«قاراشىعاناق پەتروليۋم وپە­رەيتينگ ب.ۆ» كومپانياسى ەلىمىزدە وندىرىلەتىن بارلىق تابيعي گاز كولەمىنىڭ تەڭ جارتىسىن, سونداي-اق ءىس جۇزىندە وندىرىلەتىن سۇيىق كومىرسۋتەكتەرىنىڭ بەستەن ءبىر ءبو­لىگىن بەرەدى. قازىرگى تاڭدا قارا­شىعاناق – مىڭداعان جۇمىس ور­نى, وزىق تەحنولوگيالار مەن قو­ماقتى سالىق تۇسىمدەرى مەكەنى. «قاراشى­عا­ناق پەتروليۋم وپە­رەي­تينگ» كوم­پا­نياسىنىڭ باتىس قا­زاقستان وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان ءور­كەندەۋىنە اتسالىسۋ قارقىنى قارىشتى. كومپانيا تاراپىنان 2009 جىل­عا دەيىن وبلىستاعى الەۋمەتتىك جو­بالارعا جىل سايىن 10 ملن. دول­لار ءبولىنىپ وتىردى. بۇل قار­جى­عا ءوڭ­ىر­دەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ نى­سان­دارى, ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى, تۇر­عىن ۇيلەر سالىنىپ, جول ءجون­دەل­دى, گاز قۇبىرلارى تارتىلدى. ال وتكەن جىلدان باستاپ الەۋ­مەتتىك سالاعا جۇمسالاتىن ينۆەستيتسيا كولەمى ەكى ەسەگە دەيىن ءوستى. قاراشىعاناق كونسورتسيۋمى­مەن ارىپتەستىك ناتيجەسىندە قول جەت­كىزىلگەن ماڭىزدى جەتىس­تىك­تەر­دىڭ ءبىرى – ورال ءوڭىرىن گازداندىرۋ بولىپ تابىلادى. سوڭعى بىرنەشە جىل ىشىندە وبلىستا گازداندىرۋ جۇمىستارى بويىنشا بىرقاتار كو­لەمدى جۇمىستار اتقارىلدى. ەل­با­سى ن.نازارباەۆتىڭ تاپسىرما­سىمەن باستالعان قاراشىعاناق-ورال گاز قۇبىرى قۇرىلىسى  ءوڭىر­دەگى كوكەيكەستى ءارى كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي كەلە جاتقان ماسەلە – جاي­ىق وزەنىنىڭ سول جاعالاۋىنداعى ەلدى مەكەندەردى گازداندىرۋدى ءتۇ­بەگەيلى شەشتى. تارتىلعان جاڭا گاز قۇبىرىنىڭ ۇزىندىعى 150 شا­قىرىمدى قۇرايدى. جوبا قۇ­رى­لىسى جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدە­رىنىڭ تۇراقتى باقىلاۋىمەن جۇزە­گە اسىرىلدى. باستاپقى جوبا وب­لىس اكىمىنىڭ تاباندىلىعى ارقا­سىندا گازدى شالعايدا جاتقان اۋ­ىلدارعا دەيىن جەتكىزدى. ياعني, ءوڭىردىڭ وڭتۇستىگىندەگى الىس اۋداندار كوگىلدىر وتىن قىزىعىن كوردى. كومپانيا جىل سايىن باتىس قازاقستان وبلىسى اۋماعىندا بىرنەشە ءىرى الەۋمەتتىك نىساندى ىسكە قوسادى. وسى ورايدا ايتاتىن ءبىر ءجايت, الەۋمەتتىك جوبالارعا وبلىس قاجەتىنە بولىنەتىن قارجىدان ءبو­لەك, «قاراشىعاناق پەتروليۋم وپە­رەيتينگ» ورنالاسقان ءبورلى اۋ­دا­نىنا دا ەرەكشە نازار اۋدا­رى­لادى. تەك دەمەۋشىلىك باعدار­ل­ا­ما­سىمەن قارجىلاندىرىلاتىن الەۋ­مەت­تىك جوبالارعا ەمەس, سونداي-اق كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا دا جاردەم كورسەتىلەدى. قاراشىعاناقتا قولدانىلاتىن زاماناۋي جابدىقتار ءوز ءىسىنىڭ شەبەرلەرىنە عانا سەنىپ تاپسىرى­لا­دى. سوندىقتان قىزمەتكەرلەردى وقى­تۋ مەن بىلىكتىلىكتەرىن ارتتى­رۋ, بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋگە كۇش سالۋ كونسورتسيۋمنىڭ الدىنا قويعان نەگىزگى ماقساتتارىنىڭ بىرىنەن سا­نالادى. كومپانيا جەرگىلىكتى تاۋار جەتكىزۋشىلەر مەن قىزمەت كور­سەتۋشىلەردى دامىتۋ باعدارلا­ما­سىن جۇزەگە اسىرعان كاسىپورىن­دار­دىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. قا­زىر قاراشىعاناقتىڭ دەرەكقو­رى­ن­دا 2700 قازاقستاندىق ءوندىرۋشى مەن تاۋار جەتكىزۋشى تىركەۋدە تۇر. 1997 جىلى قول قويىلعان وبسك-دەن ء(ونىمدى ءبولۋ جونىندەگى سوڭعى كەلىسىم) كەيىن بۇگىنگە دەيىن بار­لىق قول قويىلعان كەلىسىم-شارت­تارداعى قازاقستاندىق مازمۇن كو­لەمى 3,5 ملرد. اقش دوللارىنان اسىپ تۇسكەن. مۇنىڭ بارلىعى ءوڭ­ىر­دىڭ تۇراقتى دامۋىنا باعىتتا­لىپتى. سونداي-اق «قاراشىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ» ورنىق­تى دامۋ بويىنشا ەسەبىن باتىس قا­زاقستان وبلىسىندا العاشقى بولىپ جاريالادى. ءبىر سوزبەن ايتساق, «قارا­شى­عا­ناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ» كونسورتسيۋمداعى ارىپتەستەرى جانە وبلىستىق اكىمدىكتىڭ قولداۋىمەن وسىندا جۇمىس ىستەيتىن كوپتەگەن ەڭبەكتەرلەردىڭ مەكەنىن جانە كەن ورنىنا ىرگەلەس جاتقان اۋىل-اي­ماق­پەن بىرگە تۇتاستاي العاندا با­تىس قازاقستان وبلىسىن وركەندە­تىپ ءوسىپ-ونۋىنە ۇلەس قوسۋدى ءوز­دەرىنىڭ ازاماتتىق ۇلگىسى رەتىندەگى پارىز سانايدى. كومپانيا جۇزەگە اسىرىپ جاتقان ۇلكەن جۇمىستار استانادا وتكەن جىلى جەلتوقسان ايىندا وتكەن «پارىز-2010» الەۋ­مەتتىك دامىتۋ رەسپۋبليكالىق كون­كۋرسىنىڭ قورىتىندى سالتا­نا­تىن­دا ايرىقشا اتاپ ءوتىلىپ, ما­را­پاتتالدى. اتاپ ايتساق, «قارا­شى­عاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ» كومپانياسى «ۇزدىك الەۋمەت­تىك جوبا» ساناتى بويىنشا التىن مارا­پاتقا يە بولدى. ماراپاتتاۋ سال­تا­ناتىنا قازاقستان رەسپۋبلي­كاسى­نىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ, پرەمەر-مينيستر كا­رىم ءما­سىموۆ جانە ۇكىمەت مۇشە­لەرى مەن باسقا رەسمي تۇلعالار قاتىستى. «پارىز» التىن ماراپاتى «قا­راشىعاناق پەتروليۋم وپەرەي­تينگ ب.ۆ» كومپانياسىنىڭ جەتىستىگى عانا ەمەس, ونىڭ قىزمەت­كەر­لە­رىنىڭ, ارىپتەستەرى مەن مەردىگەر­لە­رىنىڭ دە جەتكەن جەتىستىگى. كونكۋرس جەڭىمپازدارى ءوندىرىستىڭ ءتۇرلى سا­لا­سىنان ۇسىنىس بىلدىرگەن 400-دەن اسا كومپانيا ىشىنەن ىرىكتەلگەن بو­لاتىن. ال بايقاۋدىڭ باستى تالا­بى – قوعام ءۇشىن شىنايى قىزمەت كور­سەتىپ, ەل يگىلىگىن ەسەلەۋ. بۇل ورايدا ايتۋلى ماراپاتتىڭ قارا­شى­­عا­ناققا بۇيىرۋى كوپ نارسەنى اڭ­عارتادى. كومپانيا ءوزى ىرگە تەپكەن ءوڭىردىڭ ومىرىنە بەلسەندى ارا­لا­­سىپ, ونەگەلى ىستەردىڭ اتقار­ى­لۋى­­نا ايانباي اتسالىسىپ جاتىر. ۆەنەرا تۇگەلباي.