جەردى پايدالانۋ تۋرالى زاڭناماعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردىڭ ناتيجەسىندە اۋىل شارۋاشىلىعىندا ەڭبەك ەتەتىندەردىڭ ءوز بيزنەستەرىن كەڭەيتۋىنە, جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋعا, جاڭا داقىلداردى جانە باعىتتاردى يگەرۋگە جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىلىپ, ەڭ باستىسى, ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىم پايدا بولدى. ءبىرىنشى كەزەكتە, بۇل جەردە اڭگىمە اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان جەرلەردى ساتىپ الۋ قۇقىعى توڭىرەگىندە بولىپ وتىر.
زاڭناماعا سايكەس, وسى كەزگە دەيىن جالعا الىپ كەلگەندەردىڭ جەر تەلىمدەرىن ءبىرىنشى كەزەكتە جەكە مەنشىككە الا الاتىندىعى زاڭدا ايقىن كورسەتىلگەندىگىن اتاپ وتۋگە بولادى. ولاردىڭ, ءتىپتى, 10 جىلعا دەيىن جەڭىلدەتىلگەن باعامەن تولەۋلەرىنە بولادى.
بۇرىن-سوڭدى قازاقستاننىڭ اۋىل تۇرعىندارىندا مۇنداي مۇمكىندىك بولعان جوق. مۇنداي جاعداي اۋىل شارۋاشىلىعىنداعىلار ءۇشىن ۇلكەن مەملەكەتتىك قولداۋ بولىپ تابىلادى.
جەر جەكە يەلىگىنە كوشكەننەن كەيىن مەنشىك يەلەرى دە كەلەشەككە سەنىممەن قاراپ, ءوزىنىڭ بيزنەسىن دامىتۋدىڭ جوسپارىن جاسايدى. ەندىگى جەردە ولاردىڭ ءوز جەرىندە اۋىل شارۋاشىلىعى نىساندارىن سالىپ, ينجەنەرلىك جۇيەلەردى جانە باسقا دا ينفراقۇرىلىمداردى جۇرگىزۋىنە قۇقىعى بولادى. وسىلايشا, جەر ەكونوميكالىق اكتيۆكە اينالادى. جەر تەلىمدەرىنە مەنشىكتىك قاتىناس جەر يەلەرىنىڭ جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋىنە, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن ۇنەمدى جانە كۇتىپ ۇستاۋعا ىنتالاندىرا تۇسەدى. وسىنىڭ ءبارى ەلدىڭ اگرارلىق سەكتورىنىڭ دامۋىنا, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ۇلعايتۋعا قوسىمشا قۋات بەرەدى.
زاڭنامانىڭ جاڭا نورمالارى اۋىلداعىلاردىڭ, فەرمەرلەردىڭ, اۋىل شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرىنىڭ مۇددەلەرىن قورعايدى. تيەسىلى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر ەرەجەلەرىمەن جۇمىس بارىسىندا عالىمداردىڭ, ساراپشىلاردىڭ, ەكونوميستەردىڭ قاتىسۋىمەن عانا ەمەس, سونداي-اق, شارۋا قوجالىقتارى باسشىلارى, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ءبىرلەستىكتەر مەن قاۋىمداستىقتاردىڭ وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋمەن دە كەڭ اۋقىمدا تالقىلاندى. قازىرگى كەزدە تيەسىلى مەملەكەتتىك ورگاندار جەر كودەكسى نورمالارىن بەلسەندى تۇردە ءتۇسىندىرىپ, بارلىق ساۋالدارعا بارلىق ارنالار جانە ءمۇمكىن بولعان بارلىق تاسىلدەر ارقىلى جاۋاپ بەرۋى ءتيىس. حالىقپەن كەزدەسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىسىپ وتىرعان تۇرعىنداردى جاڭا ءمۇمكىندىكتەردىڭ الەۋەتىنەن حاباردار ەتىپ, جەردى ساتىپ الۋ تۋرالى جانە ونى جەكەمەنشىككە رەسىمدەۋ ءجونىندە جان-جاقتى ايتۋ قاجەت.
تاعى ءبىر ەرەكشە اتاپ وتەتىن ماڭىزدى جايت, قازاقستاندا شەتەلدىك ازاماتتارعا جەر ساتىلمايدى جانە ساتپايدى دا. زاڭدا بۇل تايعا تاڭبا باسقانداي ناقتى جازىلعان. شەتەلدىكتەر جەر تەلىمدەرىن تەك شەكتەلگەن ۋاقىتقا جالعا الىپ ءجانە ونىڭ كولەمىن ۇكىمەت بەلگىلەگەن مولشەردە عانا پايدالانا الادى.
اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان جەرلەرگە جەكەمەنشىك قۇقىعىنا تەك قازاقستاندىق ازاماتتار مەن مەملەكەتتىك ەمەس زاڭدى تۇلعالار يە. باسقالاي ايتقاندا, ءوز جەرىندە باسقارۋ قۇقىعى قازاقستان حالقىنا عانا تيەسىلى.
الي بەكتاەۆ,
«اۋىل» حدپپ توراعاسى
جەردى پايدالانۋ تۋرالى زاڭناماعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردىڭ ناتيجەسىندە اۋىل شارۋاشىلىعىندا ەڭبەك ەتەتىندەردىڭ ءوز بيزنەستەرىن كەڭەيتۋىنە, جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋعا, جاڭا داقىلداردى جانە باعىتتاردى يگەرۋگە جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىلىپ, ەڭ باستىسى, ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىم پايدا بولدى. ءبىرىنشى كەزەكتە, بۇل جەردە اڭگىمە اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان جەرلەردى ساتىپ الۋ قۇقىعى توڭىرەگىندە بولىپ وتىر.
زاڭناماعا سايكەس, وسى كەزگە دەيىن جالعا الىپ كەلگەندەردىڭ جەر تەلىمدەرىن ءبىرىنشى كەزەكتە جەكە مەنشىككە الا الاتىندىعى زاڭدا ايقىن كورسەتىلگەندىگىن اتاپ وتۋگە بولادى. ولاردىڭ, ءتىپتى, 10 جىلعا دەيىن جەڭىلدەتىلگەن باعامەن تولەۋلەرىنە بولادى.
بۇرىن-سوڭدى قازاقستاننىڭ اۋىل تۇرعىندارىندا مۇنداي مۇمكىندىك بولعان جوق. مۇنداي جاعداي اۋىل شارۋاشىلىعىنداعىلار ءۇشىن ۇلكەن مەملەكەتتىك قولداۋ بولىپ تابىلادى.
جەر جەكە يەلىگىنە كوشكەننەن كەيىن مەنشىك يەلەرى دە كەلەشەككە سەنىممەن قاراپ, ءوزىنىڭ بيزنەسىن دامىتۋدىڭ جوسپارىن جاسايدى. ەندىگى جەردە ولاردىڭ ءوز جەرىندە اۋىل شارۋاشىلىعى نىساندارىن سالىپ, ينجەنەرلىك جۇيەلەردى جانە باسقا دا ينفراقۇرىلىمداردى جۇرگىزۋىنە قۇقىعى بولادى. وسىلايشا, جەر ەكونوميكالىق اكتيۆكە اينالادى. جەر تەلىمدەرىنە مەنشىكتىك قاتىناس جەر يەلەرىنىڭ جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋىنە, ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن ۇنەمدى جانە كۇتىپ ۇستاۋعا ىنتالاندىرا تۇسەدى. وسىنىڭ ءبارى ەلدىڭ اگرارلىق سەكتورىنىڭ دامۋىنا, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ۇلعايتۋعا قوسىمشا قۋات بەرەدى.
زاڭنامانىڭ جاڭا نورمالارى اۋىلداعىلاردىڭ, فەرمەرلەردىڭ, اۋىل شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرىنىڭ مۇددەلەرىن قورعايدى. تيەسىلى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر ەرەجەلەرىمەن جۇمىس بارىسىندا عالىمداردىڭ, ساراپشىلاردىڭ, ەكونوميستەردىڭ قاتىسۋىمەن عانا ەمەس, سونداي-اق, شارۋا قوجالىقتارى باسشىلارى, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ءبىرلەستىكتەر مەن قاۋىمداستىقتاردىڭ وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋمەن دە كەڭ اۋقىمدا تالقىلاندى. قازىرگى كەزدە تيەسىلى مەملەكەتتىك ورگاندار جەر كودەكسى نورمالارىن بەلسەندى تۇردە ءتۇسىندىرىپ, بارلىق ساۋالدارعا بارلىق ارنالار جانە ءمۇمكىن بولعان بارلىق تاسىلدەر ارقىلى جاۋاپ بەرۋى ءتيىس. حالىقپەن كەزدەسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىسىپ وتىرعان تۇرعىنداردى جاڭا ءمۇمكىندىكتەردىڭ الەۋەتىنەن حاباردار ەتىپ, جەردى ساتىپ الۋ تۋرالى جانە ونى جەكەمەنشىككە رەسىمدەۋ ءجونىندە جان-جاقتى ايتۋ قاجەت.
تاعى ءبىر ەرەكشە اتاپ وتەتىن ماڭىزدى جايت, قازاقستاندا شەتەلدىك ازاماتتارعا جەر ساتىلمايدى جانە ساتپايدى دا. زاڭدا بۇل تايعا تاڭبا باسقانداي ناقتى جازىلعان. شەتەلدىكتەر جەر تەلىمدەرىن تەك شەكتەلگەن ۋاقىتقا جالعا الىپ ءجانە ونىڭ كولەمىن ۇكىمەت بەلگىلەگەن مولشەردە عانا پايدالانا الادى.
اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان جەرلەرگە جەكەمەنشىك قۇقىعىنا تەك قازاقستاندىق ازاماتتار مەن مەملەكەتتىك ەمەس زاڭدى تۇلعالار يە. باسقالاي ايتقاندا, ءوز جەرىندە باسقارۋ قۇقىعى قازاقستان حالقىنا عانا تيەسىلى.
الي بەكتاەۆ,
«اۋىل» حدپپ توراعاسى
سوڭعى جاڭالىقتار
استانادا وليمپيادا چەمپيونى ميحايل شايدوروۆتى سالتاناتتى تۇردە قارسى الدى
ەلوردا • بۇگىن, 02:45
قوعام • كەشە
«اتىراۋ» فۋتبول كلۋبى ساتىلىمعا شىعارىلدى
فۋتبول • كەشە
مويىنقۇم اۋدانىندا ءورت ءسوندىرۋ ءبولىمى اشىلدى
ايماقتار • كەشە
25 اقپانعا دەيىن سالىقتاردى تولەپ ۇلگەرىڭىز
سالىق • كەشە
«رەال» باس باپكەرگە بايلانىستى شەشىم قابىلدادى
فۋتبول • كەشە
