وتان ءۇشىن كۇرەس – ەرگە تيگەن ۇلەس
قىراعى قۇرامىسوۆ
قاشاندا شەكاراشىلارمەن اڭگىمە قىسقا. اسكەري فورما كيگەن وسىناۋ سۇستى جاندار ناقتى سۇراق قويادى, ناقتى جاۋاپ تالاپ ەتەدى. بالكىم شەكارا شەبىندەگى قاربالاس جۇمىستار, قاتال ءتارتىپ بۇلاردى تىپتەن قاتايتىپ جىبەرگەن بولار. سودان با, تاراز قالاسىنا جاقىن ورنالاسقان «ايشا ءبيبى» شەكارا باقىلاۋ بولىمشەسىنىڭ باسشىسى تالعات قۇرامىسوۆ ءبىزدى وتە جىلى قارسى العانىمەن, ءوزى تۋرالى اعىلىپ ەشتەڭە ايتقىسى كەلمەدى. قايتا ەلىمىزدىڭ تىنىشتىعى مەن قاۋىپسىزدىگىن قورعاپ جۇرگەن ءوز ارىپتەستەرىن ماقتان ەتكىسى كەلدى. وسىدان-اق قۇرامىسوۆتىڭ وتە قاراپايىم, مادەنيەتتى باسشى ەكەنىن اڭعاردىق. تالعات چاپاي ۇلى 2014 جىلى «ەڭ ۇزدىك شەكارا باقىلاۋ بولىمشەسى باسشىسى» اتاعىنا يە بولعان. جانە تىڭعىلىقتى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە قر ۇقك توراعاسى قولىنان, قر ۇقك شەكارا قىزمەتىنىڭ باسشىلىعى مەن «وڭتۇستىك» ايماقتىق قولباسشىلىعى تاراپىنان بىرنەشە رەت العىس حاتتار العان ازامات.
جاقىندا عانا بۇل بولىمشە 29 كيلو ەسىرتكى زاتتارىن تاركىلەدى. شەكارا شەبىندە جاتقان ءبولىمشەدە جۇمىستىڭ دۇرىس ۇيىمداستىرىلۋىنان بۇل وتكىزۋ پۋنكتى بۇگىندە بىشكەك – تالاس تاسجولىنداعى زاڭ بۇزۋشىلار مەن جاسىرىن جولمەن جۇك الىپ ءوتۋشىلەردىڭ ناعىز توسقاۋىلىنا اينالىپ وتىر. وتكەن 2015 جىلى «ايشا ءبيبى» شەكارا باقىلاۋ بولىمشەسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ قىراعىلىعى ارقاسىندا قىلمىستىق ارەكەتتەرى ءۇشىن قاشىپ جۇرگەن جانە تەررورلىق ۇيىمدارعا قاتىسى بار دەگەن 10 كۇدىكتى ۇستالدى. ازاماتتىق سوت ىستەرىنە بايلانىستى سىرت ەلدەرگە شىعۋعا تىيىم سالىنعان 1000-نان استام ادام انىقتالدى. جانە شەكارادان قانشاما جاسىرىن جۇك الىپ ءوتپەك بولعانداردىڭ جولى كەسىلدى دەسەڭىزشى...
– ءبىزدىڭ قىزمەتكەرلەر باقىلاۋدى تاۋلىك بويى جۇرگىزەدى, – دەيدى بۇل جونىندە تالعات قۇرامىسوۆ. – بولىمشە تەحنيكامەن, قىزمەتتىك يتتەرمەن, بايلانىس جانە تەكسەرۋ قۇرالدارىمەن جابدىقتالعان. تاۋلىگىنە ءبىزدىڭ پۋنكت ارقىلى ءارى-بەرى بەس مىڭنان استام ادام, مىڭنان استام كولىك وتەدى. وسىدان-اق شەكاراشىلاردىڭ قىزمەتى وتە اۋىر ەكەنىن ايتپاي-اق ءتۇسىنەسىز. سوعان قاراماستان ولار جۇمىستارىن ادال اتقارىپ, مەملەكەت شەكاراسىنان زاڭسىز وتپەك بولعاندارعا توسقاۋىل بولىپ ءجۇر.
وتكەن جىلدىڭ اقپان ايىنىڭ جايماشۋاق كۇندەرىنىڭ بىرىندە سەرجانت ت.نۇرتاي «جامبىل» تەمىرجول ستانساسى ارقىلى كەلگەن جۇكتەردى تەكسەرۋدەن وتكىزدى. تۇسكە جاقىن بارلىق ۆاگوندار تەكسەرۋدەن ءوتىپ, ەسىكتەرىنە مورلەر باسىلدى. جۇكتىڭ بارلىق قۇجاتتارى مۇقيات قارالدى. ەشقانداي زاڭ بۇزۋشىلىق جوق. ايتسە دە سەرجانت ت.نۇرتاي ۆاگونداردىڭ جانىنان ءوتىپ بارا جاتىپ رەلستەرگە كوزى ءتۇسىپ كەتىپ, قالشيىپ تۇرىپ قالادى. بىزگە ۇسىنعان قۇجاتتارعا قاراعاندا بۇل ۆاگونعا مال ازىعى ارتىلعان. بارلىق, باقىلاۋشى ورگانداردىڭ رۇقسات بەرگەن مورلەرى بار. بىراق قۇپ-قۇرعاق جەم-ءشوپ ارتىلعان ۆاگوننان نەگە قان تامشىلاپ تۇر؟ ۆاگون تۇرعان جەر, رەلس, شپالدار... ءبارى قىپ-قىزىل قان. سەرجانت تەز ارادا بولىمشەگە حابار بەردى. ناتيجەسىندە ۆاگوننىڭ ەسىگى اشىلدى. سويتسە وعان مال ازىعى ەمەس, ءالى كەۋىپ تە ۇلگەرمەگەن مال تەرىلەرى ارتىلعان ەكەن. جالپى سالماعى 70 توننانى قۇرايدى. جۇكتى جاسىرىپ الىپ وتۋشىلەر تەرىلەردى قانشاما تسەللوفان قالتامەن وراپ, مىقتاپ بۋىپ-ءتۇيگەنىمەن سۇيىق قان بارىنەن ءوتىپ, جەرگە تامعان. تاعى دا بۇل جۇكتەردىڭ بىزگە دەيىن قانشاما تەكسەرۋشى ورگانداردىڭ سۇزگىسىنەن ءوتكەنىن ايتساڭىزشى. مىنە, ءبىزدىڭ ءجىگىتتەردىڭ قىراعىلىعى ارقاسىندا بۇل كونتراباندالىق جۇكتەر شەكارادان وتپەي قالدى.
تاعى بىردە سەرجانت ك.چۋماچەۆتىڭ جەتەگىندەگى «گروزا» اتتى ءيىسشىل يت قۇجاتتاردى تەكسەرۋ زالىنا كىرگەندە كەنەتتەن كەزەكتە تۇرعان ءبىر ازاماتقا قاراي جۇگىرىپ, باتىڭكەسىنە شاپ بەردى. ءيتتىڭ بۇل ارەكەتى شەكاراشىلاردىڭ كۇدىگىن تۋدىرعانىمەن, الگى ازامات ونە بويىندا ەشقانداي تىيىم سالىنعان زاتتاردىڭ جوق ەكەنىن ايتىپ, قاسارىسىپ تۇرىپ الادى. دەگەنمەن دە, تەكسەرۋ جۇرگىزىلەدى. ناتيجەسىندە ونىڭ ش ۇلىعىنان ماريحۋانا سالىنعان وراما تابىلادى.
«زامانىڭ تۇلكى بولسا, تازى بوپ شال» دەگەن, قازىر كونترابانداشىلار دە ابدەن قۋ بوپ العان. سوندىقتان ولار كوبىنەسە شەكارا پۋنكتىندەگى قاربالاس شاقتاردى ءساتتى پايدالانىپ نەمەسە ادام بالاسى ماۋجىراپ, قالعي باستايتىن جەتى ءتۇننىڭ ورتاسىندا ءوتىپ كەتۋگە تىرىسادى. ايتسە دە شەكاراشىلار ەشقاشان دا بوساڭسىمايدى. كەزەكتى ءبىر تەكسەرۋ كەزىندە «گروزا» قىرعىز ەلىنەن رەسەيگە كەتىپ بارا جاتقان كولىكتىڭ توبەسىن تىرمالاپ, وزىنەن-ءوزى ابىگەرگە ءتۇستى. سول تۇستى ارنايى قۇرىلعىلارمەن تەكسەرگەنىمىزدە گاشيش اتالاتىن ەسىرتكى زاتى سالىنعان وراما قولىمىزعا ىلىگە كەتتى. ال, سەرجانت ي.ءامىروۆ جازدىڭ ىستىق كۇندەرىنىڭ بىرىندە شلاگباۋمعا كەپ توقتاعان كولىكتى تىڭعىلىقتى تەكسەرۋدىڭ ناتيجەسىندە جۇك سالعىشقا جاسىرىلعان تراۆماتيكالىق تاپانشانى تاۋىپ الدى. جانە جۇك سالعىشتىڭ تۇبىنە تەرەڭىرەك قول سالعانىمىزدا 25 جاۋىنگەرلىك پاترون مەن مەرگەندەر مىلتىعىنا ارنالعان 7 پاترون تاعى تابىلدى.
– ءبىزدىڭ ماماندىققا تەك تەرەڭ ءبىلىم عانا ەمەس, تۇيسىك, پسيحولوگيالىق دايىندىق جانە جانىنداعى ارىپتەستەرىنىڭ كومەگى كەرەك, – دەيدى بىزبەن اڭگىمەسىندە مايور تالعات قۇرامىسوۆ. – ەگەر شەكاراشى ءبىر نارسەدەن كۇدىك الدى ما, تەز ارادا تاجىريبەلى ماماندارعا ايتۋى قاجەت. ياعني, ءبىر ادامنىڭ قىراعىلىعى بۇكىل ۇجىمنىڭ جۇمىسىنا وڭ اسەر ەتەدى. مىسالعا, سەرجانت ي.سۋپبەكوۆ ناعىز ءوز ءىسىنىڭ مامانى. تالاي ءمارتە شەكارادان زاڭسىز وتپەك بولعانداردىڭ جولىن كەسكەن بۇل شەكاراشى قازىر جاس مامانداردى تاربيەلەۋدە. سونداي-اق, پراپورششيك ر.ءبايدىلدينوۆ, سەرجانتتار ك.چۋماەۆ, ا.توقاەۆ, ي.اميروۆ, ك.بايباتىروۆ جانە باسقالار ءوز ىستەرىن جەتىك بىلەدى.
مىنە, شەكارا شەبىندەگى اڭگىمە وسىلايشا ءوربىدى. بولىمشە باسشىسى بولعان وقيعانى ەش بوياماسىز ناقتى ايتتى. وسىدان-اق تالعات قۇرامىسوۆتىڭ ءسوزدەن گورى ىسكە بەيىم ەكەنى بايقالدى. باسشى قانداي بولسا قىزمەتكەرلەرى دە سوعان قاراپ بوي تۇزەيدى ەمەس پە؟ لايىم, قىراعى شەكاراشىلارىمىزدىڭ ەڭبەكتەرى جانا بەرسىن.
ورالحان ءداۋىت,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى
