قازاقستان – قاشاندا كوشباسشى
بىزدە, رەسەيدە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسىمەن جاقسى تانىس. بۇل باعدارلامالىق قۇجاتىن قازاقستان باسشىسى اقش-تىڭ استاناسى – ۆاشينگتون قالاسىندا وتكەن يادرولىق قاۋىپسىزدىك ءجونىندەگى IV قورىتىندى سامميتتە جاريا ەتكەنى ءمالىم. ال وسى حالىقارالىق جيىندا بەيبىتشىلىك, سوعىستاردى توقتاتۋ, لاڭكەستىكپەن كۇرەس تۋرالى جان-جاقتى ءسوز قوزعالعانى بەلگىلى. بۇل باعدارلامالىق قۇجاتتا دا وسى ماسەلەلەر تۋرالى ءتۇيىندى ءسوز ايتىلادى.
قازاقستان پرەزيدەنتى سامميتتە ادامزات ءححى عاسىرعا جاھاندىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا ءداۋىرى رەتىندە ۇلكەن ءۇمىت ارتىپ وتىرعانىن اتاپ كورسەتتى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, بىراق بۇگىندە بۇل جاي ەلەس بولىپ قانا قالۋى مۇمكىن. دۇنيەگە تاعى دا قاۋىپ ءتونىپ تۇر جانە ونىڭ اۋقىمىن باعالاماۋعا تاعى بولمايدى. بۇل قاۋىپ-قاتەر – جاھاندىق سوعىس! جەر وركەنيەتى, عالىمداردىڭ ەسەپتەۋلەرى بويىنشا 15 مىڭنان استام سوعىستى باستارىنان وتكەرسە, جىل سايىن ءۇش سوعىستان كەلەدى ەكەن. ولاردا جۇزدەگەن ميلليون ادام كوز جۇمىپ, جەر بەتىنەن قالالار مەن ەلدەر جويىلسا, مادەنيەت پەن وركەنيەت جەرمەن جەكسەن ەتىلدى.
بۇل ارادا دا قازاقستان پرەزيدەنتى باعدارلامالىق ءتۇيىن جاسايدى: «ءححى عاسىردا الەمگە بەيبىتشىلىك كەرەك! بۇل اسا شەتىن ماسەلە!», – دەيدى ول. ءارى قاراي: «ءححى عاسىردا بەيبىتشىلىك, ادامدار وتكەن عاسىردا جاساعان سەكىلدى, ول ءۇشىن بايىپتى جانە تاباندى تۇردە كۇرەسۋگە تۇرادى. ءبىز بالالارىمىز بەن نەمەرەلەرىمىزدىڭ بولاشاعى تۋرالى ويلاۋىمىز كەرەك. بۇكىل الەم ۇكىمەتتەرىنىڭ, ساياساتكەرلەرىنىڭ, عالىمدارىنىڭ, بيزنەسمەندەرىنىڭ, ونەر قايراتكەرلەرىنىڭ جانە ميلليونداعان ادامدارىنىڭ كۇش-جىگەرىن وتكەن عاسىرلاردىڭ قاسىرەتتى قاتەلىكتەرىن قايتالاۋعا جول بەرمەي, الەمدى سوعىس قاتەرىنەن ارقاشان ارىلتۋ ءۇشىن بىرىكتىرۋ قاجەت. ءىس-ارەكەتسىز وتىرۋ نەمەسە بىتىمگەرشىلىك قىزمەتپەن اينالىسقانسۋ الەمدىك اپاتپەن پارا-پار», – دەپ ءبىر قايىرادى.
وتە دۇرىس جانە ۋاقتىلى جاسالعان قورىتىندى. جانە ءبىر اتاپ كورسەتەتىن جايت – قازاقستان پرەزيدەنتى مەن رەسپۋبليكا حالقى كوپ جاعدايدا كوپتەگەن ەلدەردىڭ الدىندا كوش باستاپ جۇرەدى. اتالعان ەل قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىن قۇرىپ, رەسپۋبليكادا تۇراتىن بارلىق حالىقتىڭ تەڭدىگىن, بەيبىتشىلىك پەن ولاردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن قۇرمەتىن قامتاماسىز ەتتى. مەملەكەت باسشىسى مەن ەل حالقى بەيبىتشىلىك جولىندا سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىن جاۋىپ, وندا جاسالىپ كەلگەن ءولىم سەبەتىن قارۋدى سىناقتان وتكىزۋگە توقتاۋ سالدى.
سونداي-اق, استانادا ءداستۇرلى ءتۇردە الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزدەرى وتكىزىلىپ كەلەدى. وندا دا بەيبىتشىلىك پەن سوعىس اتاۋلىعا توسقاۋىل قويۋ تۋرالى اڭگىمەلەر ايتىلادى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا ماعان حالىقارالىق بايقاۋشى رەتىندە قازاقستانعا تاعى دا جولىم ءتۇستى. ەلدە سول كەزدە پارلامەنت ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋلارى وتكەن بولاتىن. جەرگىلىكتى باق-تاردىڭ بىرىنە سۇحباتىمدا مەن كوميسسياعا جىلى قابىلداۋلار جاسالۋى مەن ونىڭ ناقتى جۇمىسى ادامداردىڭ كوڭىل-كۇيىنە وڭ اسەر ەتەتىنىن, ءسويتىپ, ىزگىلىكتى ورتا قالىپتاساتىنىن ايتتىم.
سونداي-اق, سايلاۋلارعا بايقاۋشى رەتىندە كەلگەندەردىڭ بارلىعى داۋىس بەرۋ ۇدەرىستەرىنە قاتىسۋشىلاردىڭ قاتارى قالىڭ بولعانىن اتاپ كورسەتىپ جاتتى. تۇسكە دەيىن-اق تىزىمدەگى سايلاۋشىلاردىڭ جارتىسىنان استامى ءوز تاڭداۋلارىن جاساپ ۇلگەردى. بۇدان ەل حالقىنىڭ مەملەكەتتىڭ قوعامدىق ومىرىنە بەلسەندى قاتىسقىسى كەلەتىنى انىق اڭعارىلسا, بۇل جايتقا تەك قۇرمەتپەن قاراۋ كەرەك.
مىنە, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ مانيفەسى تۋرالى اڭگىمە قوزعاي كەلە, قازاقستان مەن ونىڭ پرەزيدەنتى بەيبىتشىلىك تۋىن جوعارى ۇستاۋ, قارۋسىزدانۋ مەن حالىقارالىق تەرروريزمنىڭ بەلەڭ الۋىنا جول بەرمەۋ, يادرولىق قارۋلاردى جويۋ باعىتتارىنداعى كۇرەستە كوپتەگەن ەلدەردىڭ الدىڭعى شەبىندە كەلە جاتقانىن كەزەكتى مارتە اتاپ كورسەتسەم دەيمىن. قازاقستان – وسىنداي پروبلەمالارعا قاتىستى ءۇنسىز قالۋعا بولمايدى دەگەن بەرىك ۇستانىمدى ناقتى ايعاقتاپ كەلە جاتقان ەل. سوندىقتان, بۇكىل دۇنيەجۇزى وسى پروبلەمالاردى وڭ شەشۋدە كۇش بىرىكتىرۋى ءتيىس. رەسەيلىكتەردىڭ دە وسىلاي ويلايتىنىنا ەش كۇمانىم جوق.
يۋري وبەدكو,
قازاقستاندا وتكەن سايلاۋلاردى بايقاۋعا كەلگەن تمد ەلدەرى ميسسياسى دەلەگاتسياسىنىڭ بۇرىنعى جەتەكشىسى
ءنوۆوسىبىر قالاسى,
رەسەي فەدەراتسياسى
