تىنىشتىق پەن تۇراقتىلىقتىڭ جارشىسى

ەلباسىنىڭ اقش استاناسى – ۆاشينگتون قالاسىندا وتكەن يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى IV سامميتتە جاريالاعان «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسىنە قاتىستى ەلىمىزدەگى ءار سالانىڭ ماماندارى پىكىر ءبىلدىرىپ, ءوز ويلارىمەن بولىسۋدە. تاياۋدا ءبىز وسى تاقى­رىپقا قاتىستى «جاس وتان» جاستار قاناتى حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى ايان ساكوشەۆقا حابارلاسىپ, اڭگىمەلەسكەن ەدىك. – ايان قاجىمەر ۇلى, «الەم. ءححى عاسىر» ما­نيفەسىنىڭ الەمدىك بەي­بىتشىلىككە اسەرى قانداي بولادى دەپ ويلايسىز؟ – الدىمەن, ەلباسىنىڭ بۇل مانيفەسى ناعىز دەر شاعىندا جاريالاعانىن اتاپ وتكەن ءجون. سەبەبى, قازىرگى تاڭداعى الەمدىك گەو­ساياسي احۋالدىڭ جاي-كۇيى بار­شامىزعا بەلگىلى. سوندىقتان, تەرروريزم قاۋپى كۇشەيىپ, الپاۋىت مەملەكەتتەر اراسىنداعى كيكىلجىڭ سايابىرسىماي تۇرعان ساتتە بۇكىل الەمدى بەيبىتشىلىككە, ەڭ باستىسى قارۋسىزدانۋعا شاقىرۋدىڭ ما­ڭىزى قانداي ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. قاراپايىم مىسالمەن ايتار بولساق, بۇگىندە ەكرانعا شىعىپ جاتقان كەيبىر كوركەم فيلمدەردە تەحنوگەندىك اپات سالدارىنان جەردىڭ قۇردىمعا كەتەتىنى, يادرولىق قارۋ­دىڭ زالالى, جويقىن جا­رىلىستاردىڭ ادامزات ومىرىنە اسەرى كورسەتىلىپ ءجۇر. بىراق سونىڭ ءبارى جاي ادام قيالىمەن جاسالعان تۋىندى عانا. ال شىن ءما­نىندە يادرولىق قارۋدىڭ زاردابى ودان دا زور بولاتىنىن بىلەمىز. ءتىپتى, ونىڭ تۇتاس وركەنيەتتى جويىپ جىبە­رەتىندەي قاۋقارى بار ەكەنىن عالىمدار ايتىپ ءجۇر. ازىرگە وعان قۇلاق اس­قانداردىڭ قاتارى از. ەندى ونداي بەيقامدىققا جول بەرىلمەۋى كەرەك. سەبەبى, اتومدى تەك بەيبىت ماقساتتا قولداناتىن كەز كەلدى. ال, قارۋسىزدانۋدىڭ قام-قارە­كەتىن قازىر جاساماساق كەيىن ءبارى كەش بولۋى مۇمكىن. «جاۋ جاعادان العاندا, ءبورى ەتەكتەن» دەمەكشى, ءوز­ارا قىرعي-قا­باق ۋشىق­قان ساتتە كۇن وتكەن سايىن كۇش العان تەرروريزم ماسەلەسى دە كوڭىلگە كوپ كۇدىك ۇيالاتىپ وتىر. ەۋروپانىڭ ءجۇ­رە­گىندە ورنا­لاسقان پاريج, بريۋس­سەل سىندى قالالاردا بول­عان لاڭكەستىك وقيعالار جانكەشتى سودىر­لاردىڭ كوزدەگەن ماقساتتارىنا جەتۋ ءۇشىن ەشتەڭەدەن تارتىنبايتىندارىن تاعى ءبىر دالەلدەدى. ەگەر اتوم بومبا­لارى سولاردىڭ قولىنا تۇسسە, ادامزاتتىڭ بۇگىنگى باعىت-باعدارى مۇلدەم باسقا ارناعا بۇرىلۋى دا عاجاپ ەمەس. وسىنداي قاۋىپ-قا­تەر­لەردى ەسكەرگەن ەل­باسى الەمدى ەس جيىپ, ەتەك جيناۋعا شاقىرىپ وتىر. ۇندەۋدىڭ الەمدىك قوعامداستىق تارا­پىنان بىردەن لايىقتى قولداۋ تابۋى دا وركەنيەتتىڭ ىزگىلىككە ءشولىر­كەگەنىن, تەكەتىرەستەن شار­شاعانىن, بەيبىتشىلىككە مۇقتاج ەكەنىن بىلدىرەدى. ەندەشە, «الەم. ءححى عاسىر» ماني­فەسى سول ولقىلىق­تاردىڭ ورنىن تولتىرىپ, بەيبىت ءومىردىڭ ىرگەسىن بەكىتە ءتۇ­سەدى دەپ سەنەمىن. – قارۋسىزدانۋ ماسە­لەسىندە قازاقستان­نىڭ يادرولىق قارۋدان باس تارتۋى كوپكە ۇلگى بولاتىنى ءسوزسىز. سىزدىڭشە, وسى ءبىر ماڭىزدى قادام ارقىلى ءبىز الەمگە نە بەرە الدىق؟ – قازاقستان قارۋسىزدانۋ جۇ­مىسىن تاۋەلسىزدىك العان كۇن­نىڭ ەرتەسىنە باس­تاپ كەتكەن مەملەكەت دەسەك, ارتىق ايتقاندىق بولمايدى. ءبىزدىڭ سول كەزدەگى يادرولىق الەۋەتىمىزدەن الەمنىڭ الپاۋىت ەلدەرىنىڭ ءوزى قايمىعاتىن. سوعان قاراماستان, ول قارۋدان ءوز ەركىمىزبەن باس تارتىپ قانا قويماي, سەمەي سى­ناق الاڭىن جا­بۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادىق. بۇل ايتۋعا وڭاي بولعانىمەن, وتە كۇردەلى شەشىم. سول كەز­دەگى جاع­دايدى ەسكەرسەك, ءتىپتى, مۇمكىن ەمەستەي كورىنەدى. بىراق ەلباسىنىڭ كورەگەندىلىگىنىڭ ارقاسىندا ءبىز وسىنداي باتىل قادامعا باردىق. وسى تاجىريبەنىڭ باسىندا قازاق­ستاننىڭ تۇر­عانى مەن ءۇشىن زور ماق­تا­نىش. ەندى يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ ارقىلى الەمگە نە بەردىك دەگەنگە كەلەيىك. بىرىنشىدەن, يادرولىق دەر­­جا­­ۆالاردىڭ اتوم قارۋىن سىناۋعا موراتوري جاريالاۋىنا تۇرتكى بولدىق. ەكىنشىدەن, الەم­دىك قوعامداستىقتىڭ ءبىز­دىڭ ەلگە دەگەن سەنىمىن قا­لىپتاستىردىق. ياعني, سوزىمىزگە ءىسىمىز ساي ەكەنىن دالەلدەدىك. سونىڭ ارقا­سىندا قازىرگى تاڭدا الەم قازاقستاندى ءبىرىنشى كەزەكتە بەيبىتسۇيگىش ەل رەتىندە تانيدى. ۇشىنشىدەن, پوليگوندى جابۋ ارقىلى سول ماڭداعى تىرشىلىكتىڭ بويىنا قان جۇگىرتىپ, ءومىر ءور­نەكتەرىنىڭ جاڭاشا ءتۇر­­لەنۋىنە تۇرتكى بولا ءبىل­دىك. – ەلباسى الەمدىك قو­عام­داس­تىققا كەلەسى يادرو­لىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى ءسامميتى قا­زاق­ستاندا ءوت­كىزۋدى ۇسى­ندى. وسى جا­يىندا ءوز كوز­­قاراسىڭىزدى بىلدىرە كەتسەڭىز؟ – بۇل تەك قولداۋعا تۇرارلىق باستاما. سەبەبى, بەيبىت ءومىردىڭ بەسىگىندەي بولعان ءبىزدىڭ ەلدىڭ اتالعان سالا بويىنشا بولىسەر تاجىريبەسى مول. سوندىقتان, مەم­لەكەت باسشىسىنىڭ ۇسىنىسى ءوزىم وكىلى بولىپ سانالاتىن قازاق­ستان­دىق بەلسەندى جاستار تاراپىنان قولداۋ تاپتى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, مەملەكەت باسشى­سى ءححى عاسىردا ءومىر ءسۇ­رەتىن جانە جۇ­مىس ءىس­تەيتىن وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ تاعدىرىنا شىنايى الاڭ­داعانىنان وسى مانيفەستى جاريالاعانىن ايتىپ, بۇگىنگى جاس بۋىننىڭ كەلە­شەكتەگى جارقىن ءومىرى ءۇشىن جۇزەگە اسۋى ءتيىس بەس باعىتتى اتاپ كورسەتتى. وسى رەتتە جاستاردىڭ ماني­فەستىڭ ماڭىزدىلىعىن ءتۇسى­نىپ, ونداعى باسىم باعىت­تاردىڭ ورىندالۋىنا مۇددەلى ەكەندەرىن ايتقىم كەلەدى.  اڭگىمەلەسكەن ەلامان قوڭىر, «ەگەمەن قازاقستان»