ايىپپۇلداردى ازايتۋعا جول اشىق

ەلىمىزدەگى زاڭنامالاردى جەتىلدىرۋ قازىرگى تاڭداعى ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. وسىعان وراي كەشە ادىلەت مينيسترلىگى مەن زاڭناما ينستيتۋتى بىرلەسىپ «اكىمشىلىك زاڭنامانى جەتىلدىرۋ جاڭا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستى قولدانۋ پراكتيكاسىن قورىتىندىلاۋ ناتيجەلەرى» تاقىرىبىندا دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزدى. وتىرىستا قولدانىستاعى اكىم­شىلىك زاڭنامانى دامى­تۋدىڭ باسىمدىقتارى تالقى­لاندى. سونداي-اق, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كو­دەكسىنە وزگەرىستەر مەن تو­لىق­تىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرى كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىلدى. جالپى, اتالعان زاڭدىق قۇجات ەلىمىزدىڭ ماڭىزدى كودەكستەرى­نىڭ ءبىرى سانالادى. ويتكەنى, ول ەل ازاماتتارى مەن زاڭدى تۇل­عالاردىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنىڭ بارلىق اسپەكتىلەرىن قامتيدى. ادىلەت ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى زاۋرەش بايمولدينانىڭ ايتۋىنشا, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشى­لىق تۋرالى كودەكستىڭ جاڭا رە­­داك­تسياسىنىڭ قابىلدانعانى­نا دا ءبىر جىلداي بولىپ قالدى جانە دە ونداعى ۋاكىلەتتى ورگاندار جۇمىسى مەن ازاماتتار مەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ مۇددەسىن قورعاۋداعى نورمالار ءوزىنىڭ وڭ ناتيجەسىن كورسەتىپ بەردى. ەندى زاڭدىق قۇجات جوباسى بيىلعى جىلدىڭ قىركۇيەگىندە ۇكىمەت نازارىنا, ال تيىسىنشە قازان ايىندا پارلامەنت قاراۋىنا ۇسىنىلۋى ءتيىس. ونىڭ جوباسىندا جەتى جۇزگە تارتا ايىپپۇلداردىڭ كولەمى تومەندەتىلگەن. اسىرەسە, ىزگىلەندىرۋ باعىتىندا اكىمشىلىك ايىپپۇلداردى ازايتۋ كوزدەلىپ وتىرعاندىعى دا ەرەكشە اتالدى. بۇدان باسقا, زاڭ جوباسىندا الدىن الۋ شارالارى كورىنىس تاپقان. بۇگىنگى تاڭدا ايىپپۇلدارى ازايتىلعان قۇرامدارعا قاتىستى ماسەلەلەر تالقىلانىپ جاتقانى دا بەلگىلى بولدى. ونداي ايىپ­پۇلدارى تومەندەتىلگەن قۇرامدار سا­نى 58-گە جەتكەن. جۇمىس توبى سولاردىڭ 48-ءىن قاراپ, بۇل باعىتتا مۇمكىندىكتەردىڭ بارلىعىن العا تارتۋدا. ال قالعان 10-ى پىسىقتالۋدان وتكىزىلۋدە. زاڭناما ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى اسلان تۇكيەۆتىڭ پايىمىنشا, اكىمشىلىك كودەكستە 1700 قۇرام تۇرعاندا, 58 قۇرام بويىنشا ايىپپۇلداردى تومەندەتۋ ءتىپتى دە كۇلكىلى جاعداي. سوندىقتان دا مۇددەلىلىك تانىتقان مەملەكەتتىك ورگاندار بۇل ماسەلەنى تاعى ءبىر قاراپ شىعۋى ءتيىس. تەك, ازىرگە, بۇل ماسەلەدە ىشكى ىستەر ورگاندارى تاراپىنان عانا جول ەرەجەسىن بۇزۋشىلىققا وراي ايىپپۇلداردىڭ كولەمىن ءتو­مەن­دەتۋگە قاتىستى قىزىعۋ­شىلىق بايقالعان. سوندىقتان دا ادىلەت مينيسترلىگى ءوز تا­را­­­پىنان قاجەت دەپ تاپقان جاع­دايدا, كەيبىر قۇرامدار بو­يىنشا ايىپپۇلداردىڭ كولەمىن تومەندەتۋ تۋرالى شەشىم قا­بىلداي بەرەتىن بولادى. رەتى كەلگەندە ايتا كەتۋ كەرەك, مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان الدىن الۋ جونىندە تەك 18 قۇرام بويىنشا ۇسىنىس ەنگىزىلىپتى. ازىرگە سونىڭ 7-ءى قولداۋ تاپسا, قالعان 11-ءى قارالۋ ۇستىندە ەكەن. ويتكەنى, وندا ايىپپۇلداردى وتەۋ بالامالى سيپاتتا بولا ما, جوق, الدە ناق سول قالپىندا قالا ما, ول جاعى ناقتىلانباپتى. ارينە, 18 ۇسىنىس اتالعان كودەكستەگى جالپى قۇرامداردىڭ 1 پايىزىنا دا جەتپەيدى. ىزگىلەندىرۋ باعىتىندا 24 قۇرام عانا قامتىلسا, بۇل دا جەتكىلىكسىز. اسىرەسە, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­دار تاراپىنان باپتار سانكتسياسىن ادىلدىك پرينتسيپىنە نەگىزدەۋ, وتكىزۋدە كونفيسكاتسيالاۋدى الىپ تاستاۋ نەمەسە بالامالى ۇسىنىستار ەنگىزۋ سياقتى باستامالار كوتەرىلۋگە تيىستىگى ەرەكشە اتالدى. سونداي-اق, وندىرىستىك قىسقارتۋ ينستيتۋتى ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن دالەلدەگەن. ستاتيستيكا مالىمەتتەرى كور­سەتكەندەي, 2015 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا وندىرىستىك قىسقارتۋ بويىنشا 4 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 684 مىڭ قاۋلى قارالعان. بۇل جالپى كولەمى 3 ميلليون قاۋلىنىڭ 684 مىڭى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ارالاسۋىنسىز جۇزەگە اسىرىلعاندىعىن بىلدىرەدى. ولاي بولسا بۇل ايىپ­پۇلدارىن وزدەرى تولەپ كەلە جاتقان ەل ازاماتتارى ءۇشىن دە, مەملەكەتتىك ورگاندار ءۇشىن دە ءتيىمدى. وسىلايشا ازاماتتارعا ءوز جاۋاپكەرشىلىكتەرىن سەزىندىرۋ تۇرعىسىندا قادام جاسالىپ وتىر. اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»