ماقسات ايقىن, باعىت انىق

ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ەل حالقىنا ارناعان ءاربىر جولداۋى, ساياسي-ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك تۇرعىدا اسا تەرەڭ ءمانى مەن مازمۇنى بار تاريحي قۇجات. ويتكەنى, وندا وتكەن بەلەستەر زەردەلەنىپ, الىنار اسۋ سارالانادى. سوندىقتان دا, ءبىز, ون جەتى جارىم ميلليوننان استام ءاربىر قازاقستاندىق جولداۋدى اسىعا كۇتەمىز, وعان ۇلكەن ءۇمىت ارتامىز. ال, ءۇمىتىمىز ءاردايىم دا اقتالىپ كەلەدى. سەبەبى, ەلباسىنىڭ قاي جولداۋى بولماسىن باعدارلى باعدارلاما: ناقتى دا ايقىن, ءتيىستى قارجىمەن قامتىلعان, تياناقتى تۇجىرىمدالعان, ەڭ باستىسى, حالىقتىڭ كوڭىلىنە جاقىن. ەل حالقىنىڭ ايرانداي ۇيى­عان بىرلىگى قوعام دامۋىنىڭ نەگىز­گى كەپىلى ەكەندىگىن ەسكەرتە كەلىپ, ەلباسى ءوز جولداۋىندا بى­لاي دەدى: «جاۋاپتى ساتتە ءبىر­لىگىمىزدى ساقتاپ, ەلىمىزدىڭ يگىلىگى ءۇشىن ايانباي تەر توگۋىمىز كەرەك. ءبىرىمىز ءبارىمىز ءۇشىن, ءبارىمىز ءبىرىمىز ءۇشىن دەگەن قاعيدا, ءبىز­دىڭ باستى ۇستانىمىمىز بولۋى ءتيىس». ءبىزدىڭ پايىمداۋىمىز­شا, بىرلىك ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە, بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ جۇدى­رىقتاي جۇمىلۋىنا ۇيىت­قى بولىپ وتىرعان قازاق ۇلتى ءۇشىن قاجەت. بۇل ورايدا ەلباسى ءوزىنىڭ «قازاقستان-2050» سترا­تەگياسىندا: «تەك بىرلەسىپ قانا, بۇكىل حالىقتىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرىپ قانا العا باسامىز» دەپ شەگەلەي ايتقان بولاتىن. ال, ءبىز ءوز تاراپىمىزدان «التاۋ الا بولسا اۋىزداعى كەتەر, تورتەۋ تۇگەل بولسا توبەدەگى كەلەر» دەيتىن حالىق نا­قى­لىن ءار كەز ەستە ۇستاۋىمىز كەرەك. جاسىراتىنى جوق, ەلىمىز تاۋەل­سىزدىك العان العاشقى جىلدارى حالىق ءتۇرلى قيىنشىلىقتارمەن بەتپە-بەت كەلدى. بىراق, ەلبا­سى­مىز­دىڭ ساليقالى ساياساتى مەن كورەگەندىگىنىڭ ارقاسىندا حالىق تىعىرىقتان جول تاۋىپ, ەڭسەسىن كوتەردى. ەندەشە, قازىرگى داعدارىستى دا ەڭسەرۋگە ەلىمىزدىڭ الەۋەتى جەتەدى. ويتكەنى, قازاقستان حالقىنىڭ ماقساتى ايقىن, بولاشاق باعىتى انىق. ەلباسىمىزدىڭ شيرەك عاسىر بويى جۇرگىزگەن وسىنداي پاراساتتى ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە, قازاقستان بۇگىنگى تاڭدا داۆوس ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك يندەكسى كورسەتكىشى بويىنشا 42-ءشى ورىندى, ال بيزنەس ءۇشىن بارىنشا قولايلى جاعدايلار قالىپتاستىراتىن ەلدەردىڭ الەمدىك رەيتينگىندە 41-ءشى پوزيتسيانى يەمدەنىپ وتىر. ال ەندى, ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك سالاداعى جەتىستىكتەرىنە كەلەر بولساق, ەلباسى ءوز جولداۋىندا: «ءبىزدىڭ حالقىمىز ءدال قازىرگىدەي ءومىر سۇرگەن ەمەس, حالىقتىڭ تۇرمىس دەڭگەيىنىڭ, دەنساۋلىعىنىڭ جاق­سارۋىنىڭ ناتيجەسىندە, قازاق­ستاندىقتاردىڭ ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى 72 جاسقا جۋىقتادى», دەپ ورىندى اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت ءوز جولداۋىندا, الەمدىك داعدارىستان تۋىنداعان ەلىمىزدەگى ەكونوميكالىق جانە قارجىلىق ىركىلىستەرگە قارسى باعىتتالعان ءۇش ستراتەگيالىق مىندەتتەردى ايقىنداپ بەردى: ولار – ءوسىم, رەفورمالار جانە دامۋ. بۇل مىندەتتەردىڭ تۇپكى ماقساتى «100 ناقتى قادامنان» تۇراتىن ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرىپ, اسقاق ماقساتىمىز الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا ەنۋ, ماڭگىلىك ەل يدەياسىنىڭ سالتانات قۇرۋىن قامتاماسىز ەتۋ. وسىناۋ ايرىقشا ءمانى بار ستراتەگيالىق جوسپارلاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن تەرەڭ ءبىلىمدى, ءارى جوعارى بىلىكتى كادرلاردىڭ قاجەتتىلىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. يننوۆاتسيالىق ەكونوميكا مەن شيكىزاتتىق ەمەس سەكتوردى قۇرۋدىڭ نەگىزگى تەتىگى – جوعارى بىلىكتى كادر­لار. سوندىقتان دا ەلباسى, ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىن جەتىلدىرۋگە ارنالعان بۇعان دەيىنگى باعدارلامالاردىڭ ورىندالۋ كەرەكتىگىن ايتا كەلىپ, «مەن 2017 جىلدان باستاپ جاڭا جوبا – بارشاعا ارنالعان تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم باعدارلاماسى باستالاتىنىن جاريالايمىن», دەپ تۇيىندەدى. بۇل دەگەنىمىز ەلىمىزدەگى تاپشىلىققا اينالعان تەحنيكالىق كادرلار ماسەلەسىن شەشۋدىڭ توتە جولى بولاتىندىعىنىڭ انىق دالەلى. ايتپەسە, دۇنيەجۇزىندە جاستارىنا ورتا ءبىلىم بەرە الماي وتىرعان مەملەكەتتەر جوق ەمەس. ال ەلباسىنىڭ جاستارعا كاسىپتىك-تەحنيكالىق ماماندىق الۋىنا تولىق جاعداي جاساۋىن ەل دامۋىنداعى تاريحي بيىك بەلەس دەپ ايتۋعا بولادى. وسىنىڭ بارلىعىنا ءبىز تاۋەلسىزدىك ارقىلى, ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا جەتتىك. پرەزيدەنت, ءوز جولداۋىندا بيۋدجەتكە ءتۇسىپ جاتقان سالىقتىق تۇسىمدەردىڭ 20 پايىزعا دەيىن تومەندەپ كەتكەنىن ەسكەرتە كەلىپ, بارلىق مەملەكەتتىك ۇجىمداردى قاراجاتتى مەيلىنشە ۇنەمدەپ جاراتۋعا شاقىردى. «كورپەمىزدىڭ كولەمىنە قاراپ كوسىلەيىك», دەدى ەلباسى. بۇل ماسەلە ءاربىر وتباسىعا دا قاتىستى. ويتكەنى, مەملەكەت دەگەنىمىزدىڭ ءوزى ميلليونداعان وتباسىلاردىڭ جيىنتىعى ەمەس پە؟ بۇگىنگى تاڭدا, ءار وتباسى كىرىس-شىعىسىن مۇقيات ەسەپتەپ, قاراجاتىن بارىنشا ۇنەمدەۋگە كوشۋى كەرەك. «تارتا جەسەڭ تاي قالار» دەگەن قازاق ناقىلى نەگىزگى قاعيداعا اينالۋى ءتيىس. ۇلى بابامىز ابايدىڭ ءوزى ادام اتتى ارداق­تى اتقا يە بولۋ جولىنداعى بوگەت­تەردى – «وسەك, وتىرىك, ماقتانشاق, ەرىنشەك, بەكەر مال شاشپاق» دەپ, بەس دۇشپانىڭ رەتىندە ەسكەرتىپ كەتكەن جوق پا ەدى؟! ال بابامىزدىڭ «بەكەر مال شاشپاق» دەپ وتىرعانى ءبىزدىڭ كۇندەلىكتى ومىرىمىزدەگى ىسىراپشىلدىق. بانكتەرگە باسىمىزداعى قۇتحانا, ياعني باس­پانامىزدى كەپىلدىككە قويىپ تۇرىپ نەسيە الامىز, باسەكەگە تۇسكەندەي توي وتكىزەمىز. ودان قالسا, شەكتەن تىس داستارقان جايىپ, «قوناقتارىمىز تويدا رۋحاني ءلاززات الىپ وتىرسىن» دەگەن ويمەن ارنايى ءانشى شاقىرتىپ, ولاردىڭ جول كىرەسى مەن جاتار ورنىن تولەپ, جارتى ساعات نەمەسە ءبىر ساعات ەرىندەرىن جىبىرلاتىپ تۇرعانى ءۇشىن اقشا تولەيمىز. اقشا بولعاندا دا, اقش پرەزيدەنتتەرىنىڭ بەينەلەرىمەن بەزەندىرىلگەن قىرۋار قاراجات. مەنىڭشە, وسىنىڭ ءبارى دە كولدەنەڭ شىعىندار. ءسوزدىڭ رەتى كەلگەندە ايتا كەتەيىك, وسى ءبىزدىڭ توي وتكىزۋ ءۇردىسىمىزدى دە رەفورمالاۋ كەرەك سياقتى. بۇل ماسەلەگە وكىلەتتى جانە اتقارۋشى ورگاندار نازار اۋدارسا, ءتىپتى جاقسى بولار ەدى. سونىمەن جولداۋ جاريالاندى. بۇكىل الەمدى شارپىعان ساياسي-ەكو­نوميكالىق داعدارىس جاع­دا­يىند­اعى اتقارىلار مىندەتتەر سارالاندى. «داعدارىس­تاردىڭ ءبارى دە وتكىنشى, وتەدى دە كەتەدى. ءبىز بۇل داع­دارىستان دا جەڭىمپاز بولىپ شى­عا­مىز. مەن ءوز حالقىما سەنە­مىن», دەپ تۇيىندەدى ءوز جول­داۋىن ەلباسى. ال ءبىز, «بۇدان دا جامان كەزىمىز­دە تويعا بارعانبىز» دەيتىن ءتوزىمدى دە ەڭبەكقور حالىق ەمەسپىز بە؟ ەندەشە, پرەزيدەنت سەنىمىن اقتاۋ ءۇشىن شارشاماي-تالماي ەڭبەك ەتەيىك, العا ادىمداي بەرەيىك!  ساتتار قۋاشباي,  وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى,  «نۇر وتان» پارتياسى ءال-فارابي اۋداندىق فيليالىنىڭ توراعاسى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور  شىمكەنت