جاڭاشىلدىق
امان ەردىڭ اتى شىعادى دەيدى حالقىمىز. توتاليتارلىق رەجىم قىسپاعىنان امان شىعىپ تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەنىمىز – قازاق ەلىنىڭ باستى باقىتى. تاۋبەگە كەلۋ, شۇكىرشىلىك ەتۋ دەگەنىمىز, مىنە, وسى دا. ەگەر ءدال وسى ويدىڭ جەتەگىمەن اڭگىمەمىزدى ءارى قاراي جالعاساق, اماندىعىمىز بوساعانىڭ بەرىكتىگىنە دە بايلانىستى ەكەنىن بايقايمىز. ەلىمىزدىڭ سونداي بوساعاسىنىڭ ءبىرى – باتىس قازاقستان. و باستان ءوزىنىڭ گەوساياسي جانە گەوەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستارىن وڭ جولعا قويا بىلگەن وڭىردە بۇگىنگى كۇنى تىڭ جوبالار جۇزەگە اسا باستادى. ونىڭ ۇستىنە وتكەن ناۋرىز ايىندا پرەزيدەنت جارلىعىمەن التاي كولگىنوۆتىڭ باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بولىپ تاعايىندالۋى ايماقتىڭ العا باسۋى ءۇشىن سونى ءبىر سەرپىن اكەلگەنى سەزىلگەندەي كورىنەدى. وبلىس باسشىسىنىڭ ۇلت جوسپارىندا قويىلعان «100 ناقتى قادامدى» ىسكە اسىرۋعا بايلانىستى وتكىزگەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا دا جاڭاشىلدىق پەن جاسامپازدىق احۋالى ايقىن اڭعارىلدى.
اتاپ ايتقاندا, «100 ناقتى قادام» مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەس ينستيتۋتتىق رەفورماسىن ءجۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان. مۇنداعى باستى ماقسات ەكونوميكاسى دامىعان, عىلىمى مەن ءبىلىمى وركەندەگەن جانە رۋحاني قازىناسى بايىعان مەملەكەت قۇرۋ. تەك وسىنداي جاعدايدا عانا باسەكەلەستىككە توتەپ بەرۋگە بولادى. ەندەشە, ناقتى قادامعا ناقتى ءىس-قيمىل جوسپارى قاجەت ەكەنى تالاس تۋعىزبايدى. وسى تۇرعىدا وبلىستىڭ جاڭا باسشىسى نە دەر ەكەن دەگەن جۋرناليستىك اۋەستىكتىڭ باسىم تۇسكەنىن دە جاسىرىپ قالا المايمىز. جوق, بوسقا كۇدىكتەنگەن ەكەنبىز. وبلىس باسشىسى بولىپ تاعايىندالعانىنا ءۇش اپتاعا دا تولا قويماعان ا.كولگىنوۆ بەس رەفورمانىڭ باعىتىنان تامىر تارتاتىن جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ مىندەتتەرىن تايعا تاڭبا باسقانداي ايقىنداپ بەردى.
ءباسپاسوز ءماسليحاتى ءۇستىندەگى ناقتى تۇجىرىمدار, ناقتى سۇراقتارعا قايتارىلعان ناقتى جاۋاپتار ايماقتىڭ جاڭا باسشىسىنىڭ بۇل باسقوسۋعا جان-جاقتى ءارى تىڭعىلىقتى ازىرلىكتەرمەن كەلگەنىن كورسەتتى. بەس باعىت, بەس رەفورما بويىنشا ورال وڭىرىندە اتقارىلۋعا ءتيىستى جوبالار مەن باعدارلامالار جۇرەكتەرگە جەتكەندەي اسەر قالدىردى. ءبىرىنشى رەفورما كاسىبي مەملەكەتتىك اپپارات قۇرۋ دەسەك, بۇل تۇرعىدا ا.كولگىنوۆ ورال وڭىرىندە دە مەملەكەتتىك قىزمەت كەز كەلگەننىڭ قولجاۋلىعى بولا المايتىنىن اتاپ كورسەتتى. تەك تومەنگى بۋىننان تاجىريبە العان كەزدە عانا ودان جوعارى لاۋازىمعا ورنالاسۋعا جول اشىلادى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز وزىندىك وي-پىكىرى بار, باستاماشىلدىق تانىتا بىلەتىن, بىلىكتى دە ءبىلىمدى, كاسىبي دەڭگەيى جوعارى ازاماتتاردىڭ ءىس باسىنا كەلۋىنە جاعداي تۋعىزۋ. بۇل ءۇشىن وبلىستا قاجەتتى رەسۋرستار مولشەرى قارالدى, دەدى ول.
سونداي-اق, ونىڭ ايتۋىنشا, رەسپۋبليكادا ادەپ كودەكسى مەن ادەپ جونىندەگى وكىل ينستيتۋتى ەنگىزىلۋىنە وراي وبلىس اكىمدىگىندە دە ادەپ جونىندەگى ۋاكىل بەكىتىلىپتى. ول ازاماتتار مەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى قابىلداپ, قاجەتتى كومەكتەر مەن كەڭەستەر بەرمەك. ولاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋعا دا ءوز ىقپالىن تيگىزبەك. الداعى 2017 جىلدان باستاپ مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە ەڭبەكاقى ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ ساپاسى مەن ناتيجەسىنە بايلانىستى تولەنبەك. بۇل تۇرعىدا ءبىز ادىلدىك پەن تازالىقتىڭ ۇستەم تۇسۋىنە بارىنشا مۇددەلى بولىپ وتىرمىز, دەپ وي قورىتتى التاي سەيدىر ۇلى.
ەسەپ بەرۋشى ەكىنشى رەفورما بويىنشا جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ ەرەكشەلىگىنە كەڭىرەك توقتالدى. بۇل ءبىر سوزبەن ايتقاندا, تۇرعىندارعا ەڭ جاقىن قۇرىلىم. ونىڭ قۇرىلعانىنا كوپ ۋاقىت وتە قويعان جوق. سوعان قاراماستان جىل باسىنان بەرى ءوڭىردەگى جەرگىلىكتى پوليتسيا وكىلدەرىنىڭ تىندىرعان ىستەرى ايتارلىقتاي. ەڭ باستىسى, ولارعا حالىقتىڭ سەنىمى نىعايىپ كەلەدى. بۇل, بىرىنشىدەن, تۇرعىندارمەن اشىق اڭگىمەگە كەلىپ, قويان-قولتىق جۇمىس جاساۋدىڭ ناتيجەسى, دەدى وبلىس اكىمى. ا.كولگىنوۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا بۇدان كەيىنگى ءۇشىنشى, ءتورتىنشى جانە بەسىنشى رەفورمالارعا سايكەس وبلىستا ەرتەڭگى كۇنى اتقارىلاتىن ىستەرگە ەكپىن ءتۇسىردى.
ءبىزدىڭ الدىمىزدا وبلىستا يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ قارقىنىن جەدەلدەتۋ جانە ايماق اۋماقتارىن الەۋمەتتىك تۇرعىدان ودان ءارى جاڭعىرتۋ مىندەتتەرى تۇر, دەدى بۇدان ءارى ول. وتكەن جىلى ءوڭىر ەكونوميكاسىن وركەندەتۋگە تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى الداعى 2014 جىلمەن سالىستىرعاندا 28 پايىزعا ءوسىپتى. دەگەنمەن, بۇل دەرەكتى قاناعات تۇتىپ وتىرا بەرۋگە بولمايدى, دەدى وبلىس اكىمى. بۇدان كەيىن تەرەڭ تالداۋلار مەن ساراپتامالارعا قاراي ويىسقان ءوڭىر باسشىسى ينۆەستيتسيانىڭ باسىم بولىگى نەگىزىنەن وڭدەۋ ونەركاسىبىنە تيەسىلى ەكەنىن ايتىپ بەردى. سوندىقتان, اۋىل شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن شالعاي اۋدانداردا مال باسىن ءوسىرۋ جانە ەت پەن ءسۇت ءوندىرۋ ءارى ونىڭ ونىمدەرىن وڭدەۋ ارقىلى قوسىمشا ينۆەستيتسيا كوزدەرىن تارتۋ قاراستىرىلىپ وتىرعانى دا اكىم ەسەبىنىڭ جەلىسىنەن كورىنىس تاپتى.
بۇدان ءارى جاڭا ءوندىرىس ورىندارىن جاساقتاۋ مەن ىستەپ تۇرعان وندىرىستەردى كەڭەيتۋ ارقىلى – جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ قاجەتتىگى ايتىلدى. مۇنداي مىسالدار جەتكىلىكتى. سونىڭ باسىندا ورال ترانسفورماتور زاۋىتى تۇر. وتاندىق كاسىپورىن ءوز ونىمدەرىن ەكسپورتقا, سونىڭ ىشىندە تمد ەلدەرى مەن يرانعا شىعارۋدى كوزدەپ وتىر. ەكىنشى ءبىر ىرگەلى نىسان قاتارىندا ءوڭىردىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن نىعايتىپ, قۋات كوزدەرىنە دەگەن تاۋەلدىلىكتى ەڭسەرە بىلگەن «باتىس پاۋەر» كومپانياسى بار. بۇگىندە اتالعان گازدى-تۋربينالى ستانسانىڭ ەكىنشى كەزەگى كەشەنىن قولعا الۋ بەلگىلەنگەن.
بيىل وبلىستا يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى بويىنشا جۇزەگە اسا باستاعان جوبالار دا ءبىرىنشى كەزەكتە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا باعىتتالعان. قازىرگى كەزدە بال تاتىعان بەكىرە بالىق پەن ونىڭ قارا ۋىلدىرىعى ەسكە تۇسكەن كەزدە تەك جۇتىنىپ, تامسانىپ قانا قويامىز. ايتايىن دەگەنىمىز, بيىلعا جوبالاردىڭ اراسىندا بەكىرە بالىق پەن قارا ۋىلدىرىق وندىرىلەتىن كەشەننىڭ ورنى بولەك. جابىق سۋ ايدىنى جاعدايىندا ىسكە قوسىلاتىن ايرىقشا جوبانىڭ جالپى قۇنى 4,5 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى.
بۇگىنگى كۇنى شەكارالىق ايماقتا بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋ ىسىنە دە جاڭاشا كوزقاراس قالىپتاسىپ كەلەدى. ويتكەنى, بۇل ءۇردىس ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستاردى تەرەڭدەتۋدىڭ باستى ءبىر جولى. ءارى باستى ءبىر كوزى. باتىس قاقپادا بىرىككەن كاسىپورىنداردى كوبىرەك قۇرۋعا دەگەن كوزقاراس وسىنداي ءومىرشەڭ ويدان باستاۋ العانى انىق. ونىڭ العاشقى لەگىندە «جەلاەۆ استىق ونىمدەرى كومبيناتى» اق تۇرعانى دا باسى اشىق ماسەلە. بۇل ورال وڭىرىندەگى ەكسپورتتىق ونىمدەر شىعارۋعا باعىتتالعان ءىرى قازاقتان – رەسەي كاسىپورنى بولىپ تابىلادى. بۇگىندە ولار وزدەرىنىڭ باستى ونىمدەرى ۇن مەن ماكارون بۇيىمدارىن ارمەنيا مەن رەسەي فەدەراتسياسىنا شىعارىپ وتىر. بۇلاردان ىشكى جانە سىرتقى رىنوكتارعا جۇزدەن استام ەت كونسەرۆىسى ونىمدەرى تۇرلەرىن شىعاراتىن «كۋبلەي» جشس-دە قالىسپاي كەلەدى.
ءبىز وبلىس تۇرعىندارى اراسىندا ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتىپ, كۇندەلىكتى تۇتىناتىن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى ناقتى ءىس-قيمىل جوسپارىن بەلگىلەپ وتىرمىز, دەدى ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ. اۋىلشارۋاشىلىق ءوندىرىسىن ءارتاراپتاندىرۋ ءىسى دە ۇدايى نازاردا ۇستالماق. زەلەنوۆ اۋدانىندا ەتتى باعىتقا نەگىزدەلگەن قۇس فابريكاسى قۇرىلىسىنىڭ ءجۇرىپ جاتقانى وسى پىكىرىمىزدىڭ ءبىر دالەلى. اتالعان جوبا وبلىس تۇرعىندارىن قۇس ەتىمەن قامتىماق. ءارى جۇزدەگەن جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ ىسكە قوسىلۋىنا سەپتىگىن تيگىزبەك.
اقجايىق اۋماعىنداعى شەشىمىن تولىق تاۋىپ ۇلگەرمەگەن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – اۆتوجول قۇرىلىسى. وسىناۋ پروبلەمالىق سيپاتتاعى ماسەلەگە جان-جاقتى توقتالعان بريفينگ بەرۋشى جارامدى جانە قاناعات تۇتۋعا تۇراتىنداي وڭىردەگى اۆتوموبيل جولدارى جالپى ۇزىندىقتىڭ 38,1 پايىزىن قۇرايتىنى جونىندەگى دەرەكتى العا تارتتى. اتالعان ماسەلەدە الداعى اتقارىلۋعا ءتيىستى ىستەر مەن جوبالاردىڭ اۋقىمدىلىعى دا وسىدان كورىنەدى. بيىل وبلىس اۋماعىنداعى رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جولدارعا جوندەۋ جۇرگىزۋگە ءارى ونى ۇستاپ تۇرۋعا بولىنگەن قاراجات مولشەرى تيىسىنشە توعىز جانە التى ميلليارد تەڭگە.
ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ ستاندارتتارىنا ساي ادام كاپيتالى ساپاسىن كوتەرۋ تۋرالى وي قوزعالدى. سونداي-اق, ەكونوميكانىڭ التى نەگىزگى سالاسى ءۇشىن ءوڭىر اۋماعىنداعى ارناۋلى جانە جوعارى وقۋ ورىندارىندا بىلىكتى كادرلار ازىرلەۋ ماسەلەسى ءسوز بولدى. مۇنىڭ ءوزى ارىپتەستىك نەگىزدە تاڭدالماق, دەدى ا.كولگىنوۆ. وسى ورايدا, باتىس قازاقستان يندۋستريالىق كوللەدجى مەن وڭىردەگى بىرقاتار وندىرىستىك كاسىپورىندار اراسىندا قول قويىلعان كەلىسىمدەر قازىردىڭ وزىندە ناقتى ناتيجەسىن بەرۋدە. ءوزارا ىنتىماقتاستىققا سايكەس كوللەدجدىڭ ينجەنەرلىك-پەداگوگيكالىق ۇجىمى استانادا جانە بەلورۋسسيانىڭ مينسك قالاسىندا بىلىكتىلىگىن كوتەرگەنى وسىنىڭ دالەلى.
مىنە, وسىلايشا وبلىس باسشىسى ۇلت جوسپارىندا قويىلعان «100 ناقتى قادام» بويىنشا ورال وڭىرىندە الداعى ۋاقىتتا اتقارىلاتىن سان الۋان ىستەر مەن جارقىن جوبالاردى جاڭاشىل دا جاسامپاز لەپپەن بايانداپ بەردى. ۇلت جوسپارى جاي جوسپار ەمەس. باس جوسپار. مەملەكەتتىلىگىمىزدى ودان ءارى نىعايتۋدى كوزدەگەن قابىرعالى قۇجات. بارشا قازاقستاندىقتارعا بۇگىنگى كۇردەلى جانە داعدارىستى كەزەڭنىڭ زاردابىن تارتتىرماۋعا بارىنشا جاعداي تۋعىزا الاتىن كەڭ اۋقىمدى بايىپتى باعدارلاما. مەملەكەت باسشىسى بەلگىلەپ بەرگەن ۇلت جوسپارىنىڭ جۇزەگە اسۋىنا ۇلەس قوسۋ ءبارىمىزدىڭ ورتاق پارىزىمىز, دەپ تۇيىندەدى ءوز ويىن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ.
جەر
ۇلت جوسپارىنا ساي پايدالانىلماق
بۇگىنگى كۇنى ەلىمىزدەگى بارلىق اتقارۋشى ورگاندار جەتەكشىلەرى ءوز ءىس-قيمىلدارىن ۇلت جوسپارىندا قويىلعان مىندەتتەرگە قاراي باعىتتاپ وتىر. سولاردىڭ ءبىرى باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ جاڭا اكىمى – ا.س.كولگىنوۆ. ونىڭ ءبىرىنشىسى كەزەكتە ورال وڭىرىندەگى اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن ءتيىمدى پايدالانۋ ماسەلەسىنە نازار اۋدارعانى, بۇل جونىندە جەر قاتىناستارى ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن جەرگىلىكتى ۆەدومستۆولارعا ءتيىستى تاپسىرمالار بەرگەنى باتىسقازاقستاندىقتاردى ءبىر سەرپىلتىپ تاستادى. بۇل جونىندە «100 ناقتى قادامنىڭ» ىشىندەگى 35 جانە 36-قادامدار ىسىمىزگە ناقتى باعدار بولىپ تابىلادى, دەدى ول گازەت تىلشىسىنە.
وبلىس باسشىسى قويعان ناقتى تاپسىرماعا وراي قازىرگى كۇنى وبلىستا پايدالانىلماي جۇرگەن جەرلەردى انىقتاۋ جانە ولاردى نارىقتىق اينالىمعا قايتا ەنگىزۋ ءىسى قىزۋ قولعا الىندى. وسى ورايدا كەيبىر دەرەكتەردى العا تارتار بولساق, بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ايماقتاعى بوس جاتقانى انىقتالعان جەرلەردىڭ 71,3 پايىزى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلعان. سونىڭ ىشىندە ونىڭ 51,6 پايىزى اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتىنداعى اينالىمعا تارتىلعان. ەندىگى ماقسات يەسى بولا تۇرا, ونىڭ كيەسىن ەسكەرمەي جۇرگەن مەنشىك يەلەرىنەن قالعان 29 پايىزدىق جەردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ بولىپ وتىر.
اشىعىن ايتقاندا, جەردى بوستان-بوسقا ازدىرۋ مەن توزدىرۋ نەمەسە ونى ءوز ماقساتىنا پايدالانباۋ – ۇلكەن كۇنا. كادىمگىدەي كىنا. مۇنداي جاعدايدا ونىڭ مەملەكەت ەسەبىنە وتكەنى اسا پايدالى. بۇل ءۇشىن وبلىستا جەر قاتىناستارى ماسەلەلەرىندە بەلگىلەنگەن زاڭدىلىق پەن نورماتيۆتەرگە ساي اۋكتسيوندار وتكىزۋ بەلگىلەنگەن. وسىلايشا, بوس جەرلەر اۋكتسيونعا قويىلماق. وبلىس باسشىسى التاي كولگىنوۆ جەر ماسەلەسىنە بايلانىستى وتكىزىلەتىن اۋكتسيوندار جاسىرىن ەمەس, جاريالى تۇردە بولاتىنىن جاريا ەتتى. سوعان ساي مۇنداي دەرەكتەر بارلىق ازاماتتار ءۇشىن قولجەتىمدى بولماق. سونىمەن بىرگە, بۇل تۇرعىدا جەردى يەلەنۋدى, نەمەسە ونى جالعا الۋدى ماقسات ەتكەندەر ينتەرنەت كوزدەرىنە دە ارقا سۇيەي الادى.
مۇنداعى باستى ماقسات پەن باستى ۇستانىم – بىرەۋ عانا. كىمدەكىم جەرمەن ءوز دەڭگەيىندە جۇمىس ىستەۋگە قۇلقى سوقپاسا نەمەسە ونى ءتيىمدى پايدالانۋعا ۇمتىلماسا – ولارعا جەر تەلىمدەرى بولىنبەيدى. بۇعان قوسا, اۋكتسيونعا قويىلعان تالاپتار بويىنشا بولاشاق جەر يەلەرى جۇمىس ورىندارىن اشۋعا ءارى سالىق تۇسىمدەرىن تۇراقتى تولەپ تۇرۋعا ءتيىستى.
جەر قاتىناستارى ماسەلەسىنە بايلانىستى تاعى ءبىر ءتۇيىن ونى اۋداندار دامۋىنىڭ جاڭادان قابىلدانعان نەمەسە جاڭادان قابىلداناتىن باس جوسپارلارىنا سايكەستەندىرۋ, دەدى بۇدان ءارى ءوز سوزىندە وبلىس اكىمى ا.كولگىنوۆ. قازىرگى كەزدە بۇعان دەيىن پايدالانىلىپ كەلگەن باس قۇجاتتتار بۇگىنگى وسكەلەڭ تالاپتار دەڭگەيىنە جاۋاپ بەرە المايتىنى بەلگىلى بولىپ وتىر. بۇل كورىنىس, بىرىنشىدەن, ونى جاساقتاۋعا جەتكىلىكتى قارجىنىڭ بولىنبەي كەلگەندىگىنەن ورىن العان. قىسقاسى, باس جوسپارسىز اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا شۇعىلدانۋعا تىلەك بىلدىرگەندەر نەمەسە ءوندىرىستىڭ وزگە تۇرىمەن اينالىسۋعا بەل بۋعاندار جەرگە قول جەتكىزە المايدى.
اڭگىمەنىڭ قىسقاسى, وبلىس ورتالىعى مەن ءار اۋدانىنىڭ باس دامۋ جوسپارى بولۋى قاجەت. تەك سوعان سايكەس تولىق جوبالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەك. تەك سوندا عانا جەرمەن جۇمىس ىستەۋگە نيەت بىلدىرگەندەر مەن بيزنەس وكىلدەرىنە جەر تەلىمدەرى بولىنبەك. مىنە, بۇگىنگى كۇنى باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ جاڭا اكىمى التاي كولگىنوۆتىڭ جەردى پايدالانۋشىلارعا قويىپ وتىرعان باستى تالابى وسىنداي. بۇل مىندەت جەر قاتىناستارى ماسەلەلەرىندە جانە ۇلت جوسپارىندا, جوعارىدا ايتىلعانداي, ونىڭ 35 جانە 36-قادامدارىندا ەلباسى قويعان ءمىندەتتەرمەن تىعىز ۇيلەسىم تابادى.
بيزنەس-ومبۋدسمەن ينستيتۋتىمەن بىرگە
اقجايىق ايماعىندا ۇلت جوسپارىنداعى 54-قادامعا سايكەس كاسىپكەرلەر مۇددەلەرى مەن ولاردىڭ زاڭدى قۇقىقتارىن قورعاۋعا جان-جاقتى كوڭىل بولىنۋدە. بۇل تۇرعىدا ەلىمىزدەگى بيزنەس-ومبۋدسمەن ينستيتۋتىمەن بايلانىس ۇستاۋ ءىسى ەلباسى جارلىعى بويىنشا جاڭادان تاعايىندالعان وبلىس اكىمى ا.كولگىنوۆتىڭ باستى نازارىندا بولىپ وتىر. وسى ورايدا, وبلىستا قازاقستانداعى كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ بويىنشا وكىلەتتى ۋاكىل بولات پالىمبەتوۆپەن وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ جانە ءارتۇرلى اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋ جونىندە ورتاق ۇيعارىمدار جاسالدى.
بۇگىندە ورال وڭىرىندە اتقارۋشى بيلىك پەن بيزنەس وكىلدەرى اراسىنداعى ىسكەرلىك قاتىناستار نىعايىپ كەلەدى. مۇندا كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋى مەن تابىستى ءجۇرۋى جانە باسەكەلەستىكتىڭ ورىستەۋى ءۇشىن ءتيىستى جاعدايلار تۋعىزىلۋ ۇستىندە. ايتسە دە, ءبىز مۇنىمەن شەكتەلىپ, توقتالىپ قالا المايمىز. بۇلاي ىستەۋگە ءتيىستى ەمەسپىز. بۇل ءبىزدىڭ ءىس-قيمىلىمىزدىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرمەك, دەيدى وبلىس اكىمى.
سونداي-اق, سوڭعى كەزدە ءوڭىر جەتەكشىلەرى مەن «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى اراسىندا ورنىعا باستاعان بايلانىستار دا ءوز ناتيجەسىن بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. قازىرگى كۇنى اۋىلداردا كاسىپكەرلىكتى ورىستەتۋدىڭ جاڭا تىنىسىن اشۋ ءۇشىن ناقتى شارالار بەلگىلەندى. ونىڭ باستى جولى اۋىل تۇرعىندارىنا شاعىن نەسيەلەر بەرۋ ىسىنەن كورىنىس تابا الادى. بۇل باعىت بويىنشا اقجايىق ايماعى رەسپۋبليكا, وبلىستار اراسىندا العاشقى ۇشتىكتىڭ قاتارىندا تۇر. اتالعان ماسەلەدە تۋىنداعان جايتتاردى جەرگىلىكتى جەردە شەشۋ قاجەت دەگەن بيزنەس-ومبۋدسمەن بولات پالىمبەتوۆتىڭ ۇسىنىسى ءوڭىر باسشىسى تاراپىنان تۇسىنىستىكپەن قابىلداندى.
تاعى ءبىر ايتارىمىز, وتكەن ءماجىلىس پەن ءماسليحاتتار سايلاۋلارىندا قالالىق جانە وبلىستىق ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ مانداتىن يەلەنگەندەردىڭ وتىزى كاسىپكەرلەر مەن بيزنەس وكىلدەرى ەكەن. مۇنى وكىلەتتى ۋاكىل وڭ جانە جاعىمدى جايت رەتىندە باعالادى. ويتكەنى, ولار وڭىردە كاسىپكەرلىك قىزمەتتىڭ ورىستەۋىنە ىقپالىن تيگىزىپ, بايىپتى باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا باستاماشى بولماق, دەدى ول. وبلىستا ۇزىن سانى 47 مىڭداي كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى بار. وسى ارقىلى 108 مىڭ ادام ءناسىبىن تاۋىپ ءجۇر. جالپى, وڭىرلىك ءونىمنىڭ 38,8 پايىزى شاعىن جانە ورتاشا بيزنەس وكىلدەرىنىڭ ۇلەسىنە تيەدى.
ايتسە دە, «اتامەكەن» ۇكپ-نىڭ تاپسىرىسى بويىنشا ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى جۇرگىزگەن «ىسكەرلىك احۋال» رەيتينگتىك باعالاۋ كورسەتكىشتەرىنە سۇيەنسەك, وڭىردە بيزنەستىڭ دامۋىنا جاعداي تۋعىزۋ ءىسى الدىڭعى جىلداردا سوڭعى ورىنداردىڭ بىرىندە قالىپ قويعانىن كورەمىز. اتالعان الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر جۇيەسى اكىمشىلىك رەتتەۋ, مەملەكەتتىك قولداۋ, جىلجىمايتىن م ۇلىك, ادامي جانە قارجى رەسۋرستارى سەكىلدى بەس قاعيداتتان تۇرادى ەكەن. وسىنداي سيپاتتاعى بيزنەس-ورتانى باعالاۋ ءتاسىلى بويىنشا باتىس قازاقستان وبلىسى وتكەن جىلى ون ءۇشىنشى ورىنعا تابان تىرەپتى. ارينە, قول سوعاتىنداي كورسەتكىش ەمەس. دەگەنمەن, سوڭعى ۋاقىتتا سەڭ سوگىلگەنى, سوگىلگەندە دە ومىرىلىپ قاتتى سوگىلگەنى, ورال وڭىرىندە كاسىپكەرلىك پەن بيزنەستى دامىتۋ جونىندە ناقتى دا ىرگەلى شارالار بەلگىلەنگەنى كوڭىلگە ۇلكەن مەدەۋ.
بەتتى دايىنداعان «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى مەنشىكتى ءتىلشىسى تەمىر قۇسايىن.
