اقىل, قايرات, جۇرەكتى بىردەي ۇستاۋ

توقتاۋلىلىق, تالاپتى شىدامدىلىققا جەتەلەيتىنىن حاكىم اباي باياعىدا مەڭزەپ كەتكەن. ەلباسىنىڭ مانيفەسى «بەرەكەلى بولسا ەل, جاعاسى جايلاۋ ول ءبىر كول» ەكەنىن جاڭاشا قىرىنان ۇقتىرىپ, زامانى بولەك بولسا دا, ەكى تۇلعانى رۋحاني تۇتاستىرىپ, ۇندەستىرىپ تۇرعانى – ادامزاتتىڭ بولاشاعى. ابايدى پوەزيادا قازاقتىڭ جازبا ادە­بيە­تىنىڭ نەگىزىن سالۋشى باس اقىن رەتىندە تا­نىساق, قوعامدىق-ازات­تىق وي-پىكىرلەرىنىڭ ءبۇ­گىنگى داۋىرمەن كەرەمەت ۇندەسىپ جاتقانىنا تاڭ قالماۋ مۇمكىن ەمەس. «ابايدىڭ ۇلىلىعى ءوز حال­قىنىڭ مۇقتاجى مەن بولاشاعىن ءارى دۇرىس, ءارى كورەگەندىكپەن ۇعا بىلۋىندە جاتىر» (ك.سيمونوۆ). ونىڭ «پوەزياسى تۇنەك ومىرگە قار­سى كوتەرىلگەن الداسپان بولسا» (م.بوريس) قازىر دە قۇندىلىعىن, ماڭىزىن جويعان جوق. ەلباسىمىزدىڭ «اباي ارقاشان ءبىزدىڭ ۇلتتىق ۇرانىمىز بولۋى ءتيىس», دەگەن پايىمىنان «ادامدى ءسۇي, اللانىڭ حيكمەتىن سەز, نە قىزىق بار ومىردە ودان باس­قا», دەگەن كوپتەگەن پالساپالىق وي­لار قالدىرعان تالانتتى ءسوز زەر­گەرىن جانىنا جاقىن تۇتاتىنىن, اركەز وعان جۇگىنىپ وتىراتىنىن بايقاۋ قيىن ەمەس. ءبىز گۋمانيست شايىردىڭ ءومىر جايلى تولعانىستارىنا بويلاعان سايىن بۇگىنگى جاھاندانۋ ءداۋىرىنىڭ بولجاپ بولمايتىن شىم-شىتىرىق, قىم-قۋىت وقيعالارعا, وراسان قاۋىپ-قاتەرلەرگە تولى تىنىس-تىرشىلىگى قىل ۇستىندە تۇرعانىن اڭداپ, سەكەم العاندايمىز. «اقىل تاپپاق, مال تاپپاق, ادال جۇرمەك» تىرشىلىك يەسى قايراڭدا قالعان بالىقتاي قانشا الاسۇرعانىمەن, جانتالاسقانىمەن ادامزات دامۋىنىڭ جاڭا ساتىسى وزىمەن بىرگە جاھاندىق پروبلەمالاردى قوسا الا كەلدى. حالىق­ارا­لىق جاعدايدىڭ ۋشىعىپ كەت­كەنى سونشالىق, ءوزارا سەنىم قاعي­دات­تارىنىڭ ورنىنا سانادا «ميليتاريزم», «حالىقارالىق تەرروريزم» سياقتى قاھارلى سوزدەر ور­­نىقتى. كۇندەلىكتى ومىرىمىزدە قول­­دا­نى­لاتىن تىركەستەرگە اينال­دى. ەتىمىز ۇيرەنىپ, كۇندەلىكتى قالىپ­­قا ەنە باستادى. «اقىل, قايرات, جۇرەك ءبىر­دەي ۇستالسا», بىلەكتىنىڭ ءبىردى, ءبىلىم­دىنىڭ مىڭدى جىعاتىنىن الەم قۇلاق تۇرگەن ءسامميتتىڭ مىنبەرى­نەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ايقارا جا­يىپ سالىپ, زامانانىڭ جۇرەك قا­عىسىن تامىرشىداي تاپ باس­تى. شىنىندا دا, الپاۋىت ەلدەر ارا­سىن­داعى قاراما-قايشىلىقتار بۇرىن-سوڭدى بولماعان بىتىسپەس جان­جال­دارعا ۇلاسىپ كەتىپ, ونىڭ اقىرى جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋلاردى قول­دانۋعا جالعاسىپ جاتسا, جەر-دۇنيە اۋدا­رىلىپ ءتۇستى دەي بەر. جان شوشىرلىق فاكت, ءبى­راق اقيقاتى وسى! پرە­زيدەنتىمىز « الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسىن جاريالاپ, ادامزات­تى قان­دى قىرعىننان ساقتاپ, يادرو­لىق سوعىستاردىڭ الدىن الۋعا باعىت­تالعان «ءححى عاسىر. سوعىسسىز الەم» باعدارلاماسىن ۇسىنعاندا ءبىر جاعىنان قۋاندىق, ءبىر جاعىنان تول­قىدىق. قۋانعانىمىز, قازاقستان بەيبىتقاتار ءومىر ءسۇرۋ ۇستانىمىنا ادالدىعىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەپ, بەدەلى اسقاقتادى. تولقىعانىمىز, جەتەكشى مەملەكەتتەردىڭ سەركەلەرى قالاي قابىلدار ەكەن دەگەن ءدۇدامال وي. ونىمىز بەكەرشىلىك ەكەن. «اداس­قاننىڭ الدى – ءجون, ارتى – سوقپاق, ولارعا ءجون ادالدىڭ ءسوزىن ۇقپاق», دەپ اباي حاكىم ايتپاقشى, 2010 جىلدان بەرى ەكى جىل سايىن وتكىزىلىپ كەلە جاتقان ءسامميتتىڭ تۇراقتى قاتى­سۋ­شىلارىنىڭ جاھان­دىق قاۋىپ­سىز­دىكتىڭ بىردەن-ءبىر جولى ورتاق ماسە­لەلەردە كۇش ءبىرى­ك­تىرۋ, تۇيتكىلدى پرو­بلە­مالار­دى قارۋ قولدانباي-اق ءوزارا تۇسىنىستىكتە شەشۋ اۋاداي قاجەت ەكەنىن انىق ۇعىنعانى كوكەيگە ۇلكەن سەنىم ۇيالاتادى. مۇنىڭ ءوزى ءار ەل باسشىسىنان ناقتى ءىس-قيمىلداردى تالاپ ەتەرى انىق. ولار ەلباسىمىزدىڭ ۇلتتىق سوعىستار مەن جانجالداردىڭ ۆيرۋسىن جويۋ جونىندەگى ۇيلەسىمدى جانە جاۋاپتى ءىس-ارەكەتتەرگە نەگىز­دەلگەن ءۇش باستى قاعيداتىن باس­شى­لىققا السا, بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپ­سىزدىككە تەڭ جاۋاپكەرشىلىك, ءوزارا قۇرمەت جانە ىشكى ىسكە ارالاسپاۋ, بەيبىت ۇنقاتىسۋلار مەن سىندارلى كەلىسىمدەر سالتانات قۇرارى ءسوزسىز. ءلايىم, وسىلاي بولعاي! ءسوز سوڭىندا وقىرماندارعا تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن سۇحباتىمىزدىڭ تاقىرىبىنا الىنعان ولەڭ تىركەسىن تولىعىمەن كەلتىرە كەتەيىن: «اۋەلدە ءبىر سۋىق مۇز – اقىل  زەرەك, جىلىتقان تۇلا بويدى ىستىق جۇرەك. توقتاۋلىلىق, تالاپتى شىدامدىلىق, بۇل – قايراتتان شىعادى, بىلسەڭ كەرەك. ۇعار قۇلاق, قۇيىپ الار زەردە بولسا, ءتالىمى مول عيبرات. ءتىپتى, ءار ماڭدايشاعا جازىپ قويسا, ارتىقتىق ەتپەيدى. ءاماندا, پرەزيدەنتىمىز سەكىلدى باس اقىنىمىزدى ءومىردىڭ تىلسىم سىرلارىن ءار قىرىنان ۇعىندىراتىن جىرلارىن جانىمىز­عا جاقىن تۇتايىق! اقمارال يبراەۆا, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.