قاۋىپتى قارۋدىڭ زاردابى زور

ەل مەن جەر تاعدىرى, ول تۋرالى ايتىلعان اڭگىمە – بارشاعا ورتاق. ۆاشينگتوندا وتكەن جيىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ سويلەگەن سوزىنە قاتىستى ش.ەسەنوۆ اتىنداعى كاسپي مەملەكەتتىك تەحنولوگيالار جانە ينجينيرينگ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ناعبۋ قاماروۆامەن پىكىرلەسكەن ەدىك. – ناعبدۋ سۇلتانسيىققىزى, الىس-جاقىن شەتەلدەردەگى احۋالدارعا قاراي وتىرىپ, ءاربىر ماسەلەنى سوعىس ارقىلى شەشۋدەن تايىنباۋشىلىق سيپات الىپ بارا جاتقانداي اسەر بەرەدى. ءسىز قالاي ويلايسىز؟ – سوعىستىڭ جاقسى ەمەس ەكەن­دىگىن بىلە تۇرىپ, سان مىڭداعان جازىقسىز جانداردىڭ وققا ۇشىپ, انالاردىڭ جەسىر, بالالاردىڭ جەتىم قالاتىنىن بىلە تۇرىپ, قارۋعا جۇگىنۋ, ماسەلەنى سوعىس ار­قىلى شەشۋ­گە ارەكەتتەنۋ XXI عاسىردىڭ ءبىلىم­دى, بىلىكتى ادام­دارىنا جاراس­پايتىن ارەكەت. ن.نازارباەۆ «الەم. XXI عاسىر» مانيفەسىن دە سوعىس تۋرالى «جەر وركەنيەتى 15 مىڭنان استام سوعىس­تى, ياعني ءار جىل سايىن 3 سو­عىستى باسىنان وتكەرگەن. ولار­دا جۇزدەگەن ميلليون ادامدار قازا تاۋىپ, جەر بەتىنەن قالالار مەن ەلدەر جوعالىپ, مادەنيەتتەر مەن وركەنيەتتەر جويىلعان» دەپ باستادى. وسىنشاما ۇرەيلى دەرەك­تەردىڭ ءوزى تالايعا وي سالۋى ءتيىس. قازىر تەحنولوگيانىڭ تاڭعاجايىپ جەتىستىكتەرمەن تولىعىپ, ايرىقشا دامۋ دەڭگەيىنە جەتكەن كەزىندە قارۋ تۇرلەرىمەن وزگەنى تاڭعالدىرۋعا دا, وزگەمەن باسەكەلەسىپ, تالاسىپ-تارتىسۋعا دا بولمايدى. ەڭ قاۋىپ­تىسى – جەر عالامشارىنداعى ءتىر­شى­لىك اتاۋلىعا زاردابىن تيگى­زەتىن يادرولىق قارۋ بولىپ تۇر. بۇل جويقىن قارۋدىڭ قاسىرەتىن بارلىق ەل, بارلىق ساياساتكەرلەر بىلسە دە, ودان باس تارتۋعا اسىعار ەمەس. اسا قاتەرلى قارۋدىڭ ارتى­نا جاسىرىنعان قاۋىپسىزدىك, بەي­بىت­شىلىك باياندى بولا ما؟ اڭگىمە – وسىندا. سوندىقتان, بىزگە دە, باس­قاعا دا, اسىرەسە, قاراپايىم حا­­­لىق­­قا, جاس بۋىنعا, بەسىكتەگى بەيك­ۇنا بۇلدىرشىنگە بەيبىتشىلىك, تىنىش­تىق كەرەك. بارشا حالىقتىڭ كوكەيىندەگى جالعىز قاجەتتىلىك – وسى. ءبىزدىڭ ەلباسىمىز بۇل ماسە­لەنى اقش-تاعى سامميت ءمىنب­ەرى­نەن دۇرىس جانە دەر كەزىندە ايتتى. – يادرولىق قارۋلاردىڭ لاڭ­كە­ستەردىڭ قولىنا ءتۇسۋ ءمۇم­كىندىگى دە ايتىلدى... –  «مەن قاۋىپ ەتكەننەن ايتامىن» دەمەكشى, دەمەك, مۇنداي قاۋىپ بار دەگەن ءسوز. بۇل لاڭكەستەردىڭ ءبىز بىلمەيتىن ماقسات-جوسپارلارىنىڭ ءبىرى دە بولۋى مۇمكىن. بۇل تۋرالى ەلباسىمىز سامميتتە «يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارت ءوزىنىڭ مىندەتتەرىن ورىنداي الماي وتىر. اجال سەبەتىن قارۋ مەن ونى دايىنداۋ تەحنولوگيالارى ءىرى دەرجاۆالاردىڭ قوسارلانعان ستاندارتتارىنىڭ سالدارىنان بۇكىل الەمگە تاراۋدا. ولاردىڭ تەررورشىلار قولىنا ءتۇسۋى – ۋاقىت وتە كەلە ابدەن بولۋى مۇمكىن ءنار­سە», دەدى. راسىندا, يادرولىق قارۋ­لاردىڭ تەررورشىلاردىڭ قولى­نا ءتۇسىپ قالۋىنان قورقۋىمىز جانە الدىن الىپ, ساقتانۋىمىز كە­رەك. ن.نازارباەۆ وسى ماقساتتا الەم­نىڭ سان ميلليونداعان تۇر­عىن­دارىن – ساياساتكەرلەر مەن جاس­تار­دى, عالىمداردى, ونەر ادام­دا­رىن يادرولىق قارۋدان باس تارتىپ, ازات الەمگە قاراي سانالى تۇردە ۇم­تىلۋ­عا شاقىردى. سونداي-اق, قى­رىپ-جوياتىن اتالمىش قارۋ ءتۇرىن ءون­دى­رۋ­دى قاداعالاۋ قاجەتتىگىن ۇسىندى. قازاقستاننىڭ الەۋەتى جاعىنان الەمدە ءتورتىنشى كۇشكە يە يادرولىق قارۋدان باس تارتۋى, سەمەي سىناق پوليگونىن جابۋى – ەلباسى ايتقان «ازات ومىرگە ۇمتىلۋدىڭ» ءسوز ءجۇزىن­دەگى ناقتى دالەلى بولا الدى. سەمەي­دەگى سىناق پوليگونىنىڭ جا­بىلۋى الەمدىك تاجىريبەدەگى ال­عاش­قى جانە بىردەن-ءبىر وقيعا ەكەن. ەل­با­سىنىڭ ءسوزى امەريكالىق سايا­سي با­سى­لىمدا جاريالانعانىن وقىپ-ءبىلىپ وتىرمىز. بۇل ەلباسى ءسوزى­نىڭ ماڭىزدىلىعىنىڭ, بۇگىنگى كۇن­نىڭ تامىرىن ءدال باسىپ, ەر­تەڭ ءۇشىن ساقتاندىرۋىنىڭ دۇ­رىس ەكەن­دىگىن وزگەلەردىڭ مويىن­داۋىنىڭ كورى­نى­سى دەپ بىلەمىن. «ەندىگى سوعىستا جەڭىم­پاز بولماي­دى» ەكەن, ولاي بولسا سوعىسسىز ءومىر سۇرگەنگە جەتەر بايلىق جوق. بارلىق مەملەكەتتەر قانداي جاع­داي بولماسىن, قانداي قيىن ماسەلە بولماسىن, وسى ۇستانىمدى ەڭ باستى ورىنعا قويسا عوي! اڭگىمەلەسكەن گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,  «ەگەمەن قازاقستان». ماڭعىستاۋ وبلىسى.