ەرەن تۇلعانى ەسكە ءتۇسىردى

كەشە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە كورنەكتى عالىم, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, قازاقستانداعى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىنىڭ تالاي بۋىنىن تاربيەلەگەن بىلىكتى تالىمگەر تەمىربەك قوجاكەەۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل تولۋىنا وراي «جۋرناليستيكا جانە جۋرناليستىك ءبىلىم بەرۋ: زاماناۋي يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار» اتتى عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى. بۇل بارىنەن بۇرىن قولىنا قالام ۇستاپ, اق قاعاز بەتىن اينالدىرعان اعايىندار ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزى بار باسقوسۋ بولدى. بۇگىندە رەس­پۋب­ليكامىزدىڭ ءارتۇرلى باسىلىمدارى مەن تەلەراديو ارنالارىندا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن ارىپتەستەرىمىز تەمكەڭ تۋرالى تەبىرەنە وي تولعاپ, ەمىرەنە ەستەلىك ايتتى. ونى قىزىعا تىڭداعان جاستار جان دۇنيەلەرىن بايىتار رۋحاني ولجاعا كەنەلگەنى انىق. القالى جيىندى اشقان وسىناۋ وقۋ ورداسىنداعى جۋرناليستيكا جانە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى قايرات ساق تۇعىرى بيىك تۇلعانىڭ مەرەيتويىنا ارنالعان شارالاردىڭ استانادان باستاۋ العانىن ايرىقشا اتاپ كورسەتىپ, جاقسى ءىستىڭ قورىتىندى نۇكتەسى الماتىدا قويىلاتىنىنا سەنىم ارتتى. كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار نازارىنا ۇسىنىلعان بەينەتاسپالار كەلمەسكە كەتكەن كەشەگى كۇندەر ەلەسىن كوز الدىمىزعا قايتا اكەلدى. سارعاي­عان تاسپالار ساناداعى ساعىنىشتى تەربەپ جىبەرگەندەي بولدى. ابزال اعا­مىزدىڭ اۋديتوريانى بىردەن باۋ­راپ الا جونەلەتىن باياعى تانىس داۋسىنا قۇمارتا قۇلاق تىگىپ, وسيەت ىسپەتتەس وزەكجاردى سوزدەرىنە دەن قويدىق. ستۋدەنتتەرمەن كەزدەسۋدەن تۇسىرىلگەن ەسكى كادرلاردى كورۋ بارىسىندا كوڭىلگە ءتۇرلى وي كەلدى. ايتقاندارىنا ايىزىڭ قاناتىن قانجار ءتىلدى مۇنداي شەشەن جانداردىڭ قازىر قاراسى ازايعانى قان­داي وكىنىشتى. ساڭقىلداپ ساباق ءتۇ­سىندىرگەندە سوقىرعا تاياق ۇستات­قانداي شەگەلەپ تاستاۋشى ەدى-اۋ جارىق­تىق. تىڭداۋشىسىن سىلتىدەي تىن­دىراتىن ونداي لەكتورلار قايدا؟.. بايانداماشىلار شەرۋىن باستاعان ەۇۋ جانىنداعى جۋرناليستيكا ماسەلەلەرىن زەرتتەۋ جونىندەگى ينس­تيتۋت ديرەكتورى, پروفەسسور نا­مازالى وماشەۆ ناقتى مىسالدار كەلتىرە وتىرىپ, تاعدىردىڭ تار جول, تايعاق كەشۋلەرىنەن تايسالماي وتكەن ءور مىنەزدى مارعاسقانىڭ ماقتاۋعا تۇ­رارلىق ەلەۋلى ەڭبەكتەرىنە تالداۋ جاسادى. «تۋمىسى بولەك تەمكەڭنىڭ ەسىمى اتالعاندا ەرىكسىز ەلەڭ ەتەسىڭ. اعايىنداس ەكەۋمىز تابيعاتى تا­مىلجىعان مەركى اۋدانىنىڭ ماساتىداي قۇلپىرعان ويتال اۋىلىندا تۋىپ-وستىك. بالا كەزىنەن-اق قارىمدى قابىلەتىن بايقاتقانىن ەلدەگى اق­ساقالداردان ءجيى ەستيتىنبىز. ول كىسىنىڭ كىتاپتارىن كىشكەنتايىمنان وقىپ-توقىدىم. ەلىكتەپ-سولىقتاپ, سوڭىنان ەردىك. كوپ ونەگەسىن كوردىك. ءسوز بەن ءىستىڭ بىرلىگىن بۇزباي ءوتتى بۇل ومىردەن. قازىرگى قوعامعا وسىنداي ۇستانىم يەلەرى جەتىسپەيتىن سەكىلدى. قىزمەتتە قاتال, تالاپشىل بولاتىن. ونىسى وقىتقان شاكىرتتەرىم اينالاسىنان ات وزدىرىپ, ابىرويعا بولەنسە ەكەن دەگەن يگى تىلەكتەن تۋىندايتىنىن ىشتەي سەزەتىنبىز. تەك ساتيرا جانرىنان عانا ون شاقتى مونوگرافيا جازىپتى. ەڭ باستىسى, تاڭداعان تاقىرىبىن جەرىنە جەتكىزە زەرتتەدى. مۇنى دوستارى تۇگىل دۇشپاندارى دا مويىندايدى. ون التى جىل دەكان بولعاندا جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن ۋنيۆەرسيتەت بويىنشا الدىڭعى قاتارعا شىعاردى. ءدارىس بەرۋ مانەرى بولەك-تۇعىن. ءوزى وقىتقان كۋرستى جەتىك بىلەتىن. باستى باقىتى – ءوزىنىڭ تابيعاتىنا ساي سالانى تاڭداعاندىعى. قوعامدىق قۇبىلىستاردى كۇندە كورىپ جۇرگەنمەن, ونى ەكىنىڭ ءبىرى سىن-سىقاققا اينالدىرا المايدى». قازگۋ-ءدىڭ جۋرفاگىنا تۇسكەنىمىزدە ەڭ العاشقى لەكتسيانى وقىعان, سوندىقتان دا كوزىمىزگە ىستىق كورى­نەتىن نامازالى اعايدىڭ اقجارما پىكىرىنە الىپ-قوسارىمىز جوق. اتالمىش ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پرو­رەكتورى, ۇعا كوررەسپوندەنت مۇشەسى ديحان قامزابەك ۇلى ەۇۋ رەكتورىنىڭ كونفەرەنتسيا جۇ­مىسىنا تابىس تىلەگەن قۇت­تىقتاۋىن جەتكىزىپ قانا قويماي, ت.قوجاكەەۆتىڭ بەلگىلى سەبەپتەرمەن قۋعىن-ءسۇر­گىنگە ۇشىراعان تۇستاردا ەڭسەسى ەزىلمەگەنىن, ساعى سىنباعانىن, تاۋى شاعىلماعانىن, قايتا نامىسىن قايراپ, حالقىنا قالتقىسىز قىزمەت قىلعانىن, الماتى كىتاپ­حانالارىنداعى سيرەك قورلاردى اقتارىپ, بۇعان دەيىن بەلگىسىز بولىپ كەلگەن «اقتاڭداقتاردىڭ» بەتىن اشقانىن العا تارتتى. مارتەبەلى مىنبەرگە كوتەرىلگەن «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ەركىن قىدىر ۇس­تازىن ۇلىقتاعان قالامداستار قا­تارىندا جۇرەكجاردى لەبىزىن ءبىل­دىردى. قوجاكەەۆتىڭ اتى زاتىنا ساي قويىلعانىن, ول تەمىردەي ءتارتىپ ورناتپاعاندا جۋرفاكتىڭ «ەركەلەرى» مەن سەركەلەرى باس بىلدىرمەي كەتۋى ابدەن مۇمكىن ەكەندىگىن جەڭىل يۋمورمەن جەتكىزدى. سونداي-اق, ەلىمىزدەگى جۋرناليست كادرلارىن دايارلايتىن سول كەزدەگى رەسپۋبليكاداعى جالعىز فاكۋلتەتتىڭ دەڭگەيى تەمكەڭنىڭ ارقاسىندا جوعارى بولعانىن, ال قازىر بارلىق وبلىس ورتالىقتارىندا اشىلعان ونداي بولىمدەردىڭ تىم كوبەيىپ كەتكەنىن, الايدا, ءبىلىم بەرۋ ساپاسى ءتيىستى تالاپتارعا جاۋاپ بەرمەيتىندىگىن تىلگە تيەك ەتتى. حالىقارالىق تۇركى اكادە­ميا­سىنىڭ عالىم حاتشىسى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى امانتاي ءشارىپ كەزىندە كانديداتتىق ديسسەر­تاتسياسىنا جەتەكشىلىك ەتكەن اياۋ­لى ۇستازىنىڭ كىسىلىك كەلبەتىنە, قاي­راتكەرلىك قاسيەتىنە توقتالىپ, الاش ارىسى سۇلتانبەك قوجانوۆتىڭ ادەبي مۇراسىن زەرتتەۋدە اقىل-كەڭەسىن اياماي, دۇرىس باعىت-باعدار بەرگەنىن, سول ءۇشىن وعان ءوزىن ءومىر بويى قارىزدار سانايتىنىن ءبىلدىردى. پروفەسسور راقىمجان تۇرىسبەكوۆ عالىمنىڭ ادەبيەت زەرتتەۋشىسى رە­تىندەگى ىرگەلى ىزدەنىستەرى جايىندا جان-جاقتى اڭگىمە ءوربىتتى. وسى ورايدا, 1992 جىلى جارىق كورگەن «كوك سەڭگىرلەر» كىتابىنىڭ ورنى بولەكتىگىن, مۇندا الۋان دەرەك كوزدەرى پايدالانىلعانىن, كوشەلى كوزقاراس پەن زەيىندى زەردەلەۋ, سونى سارالاۋ ايقىن اڭعارىلاتىنىنا نازار اۋداردى. كونفەرەنتسيادا سونداي-اق, قا­زاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى سەرىك نەگيموۆ, قازاقستاننىڭ حالىق اقىنى قونىس­باي ءابىل, «قازاق­ستان» رترك» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىن­باسارى, كورنەكتى كوسەمسوزشى قاينار ولجاي, بەلگىلى ساتيريك كوپەن امىربەك جانە باسقالار سويلەپ, ازىلمەن ادىپتەلگەن ەستەلىكتەر تيەگىن اعىتتى. اتاقتى عالىم, ۇلاعاتتى ۇستاز, سا­­رابدال ساتيرا سىنشىسى تەمىربەك قوجەكەەۆ – ەسىمى ەل ەسىندە ساقتالعان ەرەن تۇلعا. ەندەشە, وعان قانداي قۇر­مەت كورسەتسەك تە ارتىق ەمەس. تالعات باتىرحان, «ەگەمەن قازاقستان».