قارعىن سۋدىڭ الەگى

تۇرعىنداردى ابىگەرگە سالسا دا, جاعداي تۇراقتى باقىلاۋدا تۇر بيىل تەرىسكەيگە كوكتەم ەرتە كەلدى. كۇننىڭ كۇرت جىلۋى سالدارىنان ادەتكى نورمادان 1,5-2 ەسە كوپ جاۋعان قار تەز ەرىپ, ساي-سالالاردى, جىلعالاردى قۋالاي اقتى. قارعىن سۋدىڭ اۋا جايىلۋى ەلدى مەكەندەرگە ايتارلىقتاي قاۋىپ ءتوندىرىپ, وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى تاراپىنان قىراعىلىق كۇشەيتىلىپ, بارلىق كۇش-جىگەر سۋ زارداپتارىن بولدىرماۋ, ورىن العان جاعدايدا ءبىرىنشى مىندەت مال-جاننىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ شارالارىنا باعىتتالدى. ماماندار تاراپىنان قاردىڭ مول جينالۋى كوكتەمگى سۋ تاقىنىنا ۇلاساتىنى ۇنەمى مالىمدەلىپ, ساقتاندىرىپ باققان. باق وكىلدەرىمەن وتكەن بريفينگتەردىڭ بىرىندە ەكى مىڭ تۇرعىنى بار 30 ەلدى مەكەن, 630-داي ءۇي, 65 جول ۋچاسكەسى قاۋىپتى ايماقتاردا ورنالاسقانى اي­تىل­عان. ايماق باسشىسى ەرىك سۇلتانوۆ قاردىڭ شامادان كوپ تۇسۋىنەن سۋ تاسقىنى ورىن الۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتىپ, تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن جەدەل شتاب قۇرۋدى, ارىنى قاتتى قىزىل سۋدىڭ قاۋپىن بارىنشا ازايتۋدىڭ جولدارىن جان-جاقتى قاراستىرۋدى مىندەتتەگەن. «وبلىس اۋماعىنداعى توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جانە ونى جويۋ» باعدارلاماسى اياسىندا قازىنادان قوسىمشا 11,6 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلىپ, 10 مىڭ توننا ينەرتتى ماتەريالدار دايىندالدى. جىل باسىنان بەرى جارتى ميلليون تەكشە مەتردەن استام قار سىرتقا شىعارىلدى. 145 تەحنيكا, 51 ءجۇزۋ قۇرالى ساقاداي-ساي ەتىلدى. 75 توننا جانار-جاعارماي, تۇرعىنداردى كوشىرەتىن 38 ارنايى ورىن, 70 توننادان استام مال ازىعى ازىرلەندى. مىنە, وسىنداي الدىن الۋ جۇمىستارى كەشەندى اتقارىلىپ, جىلىمىقپەن بىرگە ءسات سايىن قۇبىلىپ, ەرەكشە «مىنەز» كورسەتكەن تابيعاتتى «اۋىزدىقتاۋ» جايى ويلاستىرىلدى. توسىن اپات ايتىپ كەلمەيدى. قاردىڭ تەز ەرۋىنەن ەگىستىك القاپ­تاردان ەكپىندەتە كەلگەن قارعىن سۋدىڭ تايىنشا اۋدانىنا قاراستى دونەتسكوە اۋىلىن باسقانى جايلى سۋىت حاباردى ەستىسىمەن توتەنشە جاعدايلار, ازاماتتىق قورعاۋ, ىشكى ىستەر بولىمشەلەرىنىڭ, باسقارۋ ورگاندارىنىڭ كۇشتەرى مەن قۇرال­دارى جەدەل جۇمىلدىرىلدى. سۋ باسۋ ايماعىندا 58 ءۇي قالدى. جەدەل ارەكەت ەتۋ بارىسىندا 167 ادام, 578 باس مال قاۋىپتى جەرلەردەن شىعارىلدى. ەرىك حامزا ۇلى شۇعىل جەتىپ, جاعدايمەن تانىس­تى. تۇرعىندارمەن اڭگىمەلەسىپ, ماتەريالدىق شىعىندار تولىق قالپىنا كەلتىرىلەتىنىن قاداپ ايتتى. توتەنشە جاعدايدىڭ زار­داپتارىن جويۋدى تەزدەتۋ ءۇشىن قوسىمشا كۇش بولۋگە, قارعىن سۋدى تايىنشا-چكالوۆ وبلىستىق ما­ڭىزى بار جول ارقىلى بۇرۋ ءۇشىن قازىلعان ارنانى تەرەڭ­دەتۋگە, سونداي-اق, ءوڭىردى تولىق باقى­لاۋعا الۋعا تاپسىرمالار بەردى. اۋدان اكىمى ەرجان يما­نيسلام تۇرعىنداردىڭ تۋعان-تۋىس­تارىنىڭ ۇيلەرىنە, مەكتەپكە ورنا­لاستىرىلعانىن, ءۇش مەزگىل ىستىق اس ۇيىمداستىرىلعانىن جەتكىزدى. – وسىندا 30 جىلدان بەرى تۇرىپ كەلەمىن. مۇنداي وقىس وقيعانى ءبىرىنشى رەت كەزدەستىرىپ وتىرمىن. جەدەل كۇش دەر كەزىندە كەلىپ, قۇتقارۋ ىستەرىنە بەلسەنە ارالاستى. قيىن جاعدايدا اۋىلداستارىم سابىرلىلىق, توزىمدىلىك تانىتا ءبىلدى, – دەيدى ولەگ حوميچ. كوپ ۇزاماي ياسنايا پوليانا اۋىلىنىڭ شەت جاعىن سۋ الا باستاعانى, وسىعان وراي قۇرامىندا 43 ادام مەن 18 تەحنيكا بار استانا قالالىق تجد-ءنىڭ جانە ورتالىق ايماقتىق اەروموبيلدىك جەدەل-قۇتقارۋ جاساعى جىبەرىلگەنى بەلگىلى بولدى. وتجد-نىڭ ءبولىم باسشىسى اسحات باكىشەۆتىڭ ايتۋىنشا قازىر سەرگەەۆ سۋ قويماسىنا 2,5-3,1 ميلليارد تەكشە مەتر سۋ جينالعان. بۇل نورماداعىدان الدەقايدا كوپ. سىلەتى سۋ قويماسى دا ارنا­سىنا لىق تولى. وسىلارداعى سۋ كولەمىن ازايتۋ شارالارى قارقىندى ءجۇر­گىزىلۋدە. ەسىل وزەنى بويىندا ور­نالاسقان 10 ەلدى مەكەندى سۋ شايىپ كەتۋ قاۋپى باسىم. وسى اپتادا اۋا تەمپەراتۋراسى 15 گرا­دۋس­قا دەيىن كوتەرىلىپ, كوكتەم كۇ­شىنە ەنسە, قار سۋى ءتىپتى مولايا­ر­ى انىق. رەسپۋبليكالىق جانە وب­لىستىق ماڭىزداعى تاسجولداردى سۋ الىپ كەتۋى ىقتيمال 180 ۋچاسكە انىقتالعان. عارىشتان مونيتورينگ جۇرگىزۋ, اۋە كولىگىن پايدالانۋ, مۇزداردى جارۋ جۇمىستارىنا دا باسىمدىق بەرىلگەن. پريبرەجنوە اۋىلىن سۋ تاسقىنىنان قورعاپ تۇرعان بوگەتتى جانە قىزىلجار اۋدانىنا قاراستى سوكولوۆكا اۋىلى ماڭىنداعى كوپىردى جوندەۋگە جەرگىلىكتى قازىنادان قارجى ءبولىن­گەن. ونىڭ مالىمدەۋىنشە, اق­قايىڭ اۋدانىنىڭ ورتالىعى سمير­نوۆ كەنتىنىڭ, شال اقىن اۋدانى جاڭاجول ەلدى مەكەنىنىڭ شەت كوشە­لەرىن سۋ العان. ءۋاليحانوۆ اۋدا­نىنىڭ قۋلىكول, قاراتال اۋىلدارى ءۇشىن دە سۋ شايۋ قاۋپى باسىم. ە.سۇلتانوۆ اياعىنا رەزەڭكە ەتىك كيىپ, وبلىس ورتالىعىنداعى كوشەلەردى كوكتەمگى قار سۋىنان تازالاۋ جۇمىستارىمەن دە تانىستى. بۇل ىسكە 64 تەحنيكا جۇ­مىلدىرىلعان. وسى كۇندەرى قا­لالىق اكىمدىككە 298 قوڭىراۋ شالىنىپ, 263-ىنە كومەك بەرىلگەن. جۇمىسشى كەنتى, ويقالا شاعىن اۋداندارىندا, زارەچنىي كەنتىندە قىزىل سۋ دەڭگەيى تومەندەر ەمەس. ودان قورعانۋدىڭ بارلىق العى­شارتتارى جاسالعان. ەرىك حامزا ۇلى قارعىن سۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭى بۇدان دا قاۋىپتى بولاتىنىن, سوندىقتان ارقانى كەڭگە سالۋعا بولمايتىنىن ەسكەرتتى. توتەنشە جاعدايلاردى شەشۋ ءۇشىن اعىندى سۋ كارىزدەرى, سۋاعارلار, سۋ تارتۋ جۇيەلەرى بويىنشا تىڭعىلىقتى شارالار قولدانۋدى ۇسىندى. شىنىندا دا, 4 كۇننىڭ ىشىندە عانا 1 مىڭ تەكشە مەتر سۋدىڭ جايىلعانىن ەسكەرسەك, الداعى جۇمىستاردىڭ كەزەك كۇتتىرمەيتىنى ايتپاسا دا ءتۇ­سىنىكتى. تىلشىلەر قوسىنىنا سۋ تاس­قىنىنا قارسى شتابتان دەن­ساۋلىق جاعدايىنا بايلانىستى سۋ باسۋ ايماعىنان شىعا الماعان 85 جاستاعى كەيۋانانى دارىگەر-قۇتقارۋشىلاردىڭ زەمبىلمەن الىپ شىققانى جايلى حابار ءتۇستى. «تازارتقىش, سۋ وتكىزگىش ءجا­نە سۋ تارتقىش عيماراتتار» كوممۋ­نالدىق مەكەمەسىنە كومەك سۇراپ, 184 تۇرعىن قايىرىلعان. تۇتاستاي العاندا, سۋ تاسقى­نىنىڭ سالدارىن جويۋ جۇمىستارى وبلىستا ويداعىداي جالعاسۋدا. جاع­داي تۇراقتى باقىلاۋعا الىنعان. ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان». سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى. سۋرەتتى تۇسىرگەن امانگەلدى بەكمۇراتوۆ.