مانيفەست. «الەم. ءححى عاسىر»

بارشا ادامزات ءححى عاسىرعا جاھاندىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا ءداۋىرى رەتىندە ءۇمىت ارتتى. بىراق بۇگىندە بۇل ەلەستىڭ ساعىمعا اينالۋى ىقتيمال. الەمگە تاعى دا قاتەر ءتونىپ تۇر جانە ونىڭ اۋقىمىن ەسكەرمەۋگە بولمايدى. جانە بۇل قاتەر – جاھاندىق سوعىس! جەر وركەنيەتى, عالىمداردىڭ ەسەبى بويىنشا, 15 مىڭنان استام سوعىستى, ياعني ءار جىل سايىن 3 سوعىستى باسىنان وتكەرگەن. ولاردا جۇزدەگەن ميلليون ادام قازا تاۋىپ, جەر بەتىنەن قالالار مەن ەلدەر جوعالعان, مادەنيەتتەر مەن وركەنيەتتەر جويىلعان. ءححى عاسىرعا اياق باسقان ادام بالاسى قيالدىڭ ءوزىن تاڭقالدىراتىن عىلىمي جاڭالىقتار اشىپ, جاڭا بۋىنداعى تەحنولوگيالار جاساپ جاتىر. ادامزات ءوز دامۋىنىڭ ساپالى جاڭا ساتىسىنا وتۋدە. الەم ءتورتىنشى ونەركاسىپ توڭكەرىسىنىڭ تابال­دىرىعىندا تۇر. كوپتەگەن قورقىنىشتى اۋرۋ­لاردىڭ تامىرىنا بالتا شابىلۋدا. بىراق سوعىس ۆيرۋسى حالىقارالىق جاعدايدى ۋشىق­تىرۋىن جالعاستىرۋدا. ول بىرقاتار مەملەكەتتەردە ەكونوميكانىڭ ءولىم ۇرىعىن سەبەتىن ەڭ قۋاتتى سالاسىنا اينالىپ, اسكەري-ونەركاسىپتىك كەشەننىڭ الەۋەتىن ارتتىرىپ وتىر. سوعىس ۆيرۋسى الداعى جاساندى ينتەللەكت توڭىرەگىندەگى جاڭالىقتارعا جۇعۋعا دايىن تۇر. مي­ليتاريزم ادامداردىڭ ساناسى مەن مىنەز-قۇل­قىنا تەرەڭدەي ەنىپ كەتكەن. حالىقتىڭ قولىندا قازىر 1 ميللياردتان استام بىرلىك اتىس قارۋى بول­سا, ولاردان الەمدە كۇن سايىن مىڭداعان ادام كوز جۇمادى. اسكەري قاۋىپ بۇكىلالەمدىك اۋقىم­داعى قاسىرەتكە اينالۋى ابدەن مۇمكىن. وسىن­داي ولىممەن اياقتالاتىن قاتەردىڭ بەلگىلەرى انىق بايقالادى. حالىقارالىق قاتىناستاردا جان­جال­داستىق تاۋەكەلدەرى كۇشەيە ءتۇسىپ وتىر. اسكەري قاقتىعىستاردىڭ گەوگرافياسى وتكەن ەكى الەم­دىك سوعىستار – ەۋروپانىڭ شىعىسىنداعى, افري­كانىڭ سولتۇستىگىندەگى, تاياۋ شىعىستاعى سوعىس ءىس-قيمىلدارىنىڭ تاريحي تەاترىن دا قامتۋدا. يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارت ءوزىنىڭ مىندەتتەرىن ورىنداماۋدا. اجال سەبەتىن قارۋ مەن ونى دايىنداۋدىڭ تەحنولوگيالارى ءىرى دەرجاۆالاردىڭ قوسارلانعان ستاندارتتارىنىڭ سالدارىنان بۇكىل الەمگە تاراپ وتىر. ولاردىڭ تەررورشىلاردىڭ قولىنا ءتيۋى ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندەگى نارسە عانا سياقتى كورىنەدى. حالىقارالىق تەرروريزم قاھارلى سيپاتقا يە بولدى. ول جەكەلەگەن ەلدەردەگى ءبىرلى-جا­رىم اكتىلەردەن ەۋروپا, ازيا جانە افريكا مەم­لە­كەتتەرىنە قارسى كەڭ اۋقىمدى تەررورلىق اگرەس­سياعا ءوتىپ ۇلگەردى. ميلليونداعان بوسقىن­دار, قالالاردىڭ قيراۋى, قۇندى تاريحي ەسكەرت­كىش­تەردىڭ جويىلۋى – وسىنىڭ ءبارى ادەتتەگى شىندىققا اينالۋدا. ەكونوميكالىق سانكتسيالار مەن ساۋدا-ساتتىق سوعىسى دا قالىپتى قۇبىلىس بولىپ وتىر. پلانەتا تاعى دا بۇكىل ادامزات ءۇشىن قاسىرەتتى سالدارلارى بار «قىرعي-قاباق سوعىستىڭ» وتكىر جۇزىندە تەربەلە باستادى. دۇنيە ازىرشە ءوت­كەن ءتورت ونجىلدىقتىڭ وڭ ينەرتسياسىنىڭ ارقا­سىندا ساقتالىپ تۇر. حح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى تابىستى كەلىسسوزدەردىڭ ناتيجەسىندە اقش پەن رەسەيدىڭ يادرولىق ارسەنال­دارى ايتارلىقتاي قىسقارعان بولاتىن. بەس ياد­رولىق دەرجاۆا اتوم قارۋىن سىناۋ مارا­توريىن جاريالادى جانە ونى ۇستانىپ كەلەدى. پلا­نەتانى جويۋ قاتەرى ەداۋىر تومەندەدى. قاۋىپ­سىز­دىكتىڭ وڭىرلىك جۇيەسىن قۇرۋ ۇدەرىسى جەدەلدەدى. ءوزارا سەنىم قاعيداتتارىنا سايكەس ەۋرا­زيالىق-اتلانتيكالىق مەگا-قۇرىلىم – ەۋرو­پاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى قۇرىلدى. بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ بويىنشا دەرجاۆالاردىڭ ۇيلەسىمدى ءىس-قيمىلدارى مەن بۇۇ-نىڭ كوپقىرلى وپەراتسيالارىنىڭ ءناتي­جەسىندە تۇتاستاي ءبىر جانجالدار مەن سوعىستار رەتكە كەلتىرىلدى. مىنە, ەندى ءبىز بارلىق وسى جەتىستىكتەردىڭ ەروزياسىن كورىپ وتىرمىز. سوندىقتان ميلليونداعان ادامدى بارعان سايىن مىناداي سۇراقتار تولعاندىرادى. الەم­دەگى جاعداي قاي باعىتتا داميتىن بولادى؟  جە­تەك­شى دەرجاۆالار اراسىنداعى قاراما-قايشى­لىقتار ولاردىڭ اراسىنداعى جاڭا ۇزاق مەرزىمدى قارسى تۇرۋشىلىققا ۇلاسىپ كەتپەي مە؟ قاي ەلدەر جاھاندىق جانە وڭىرلىك دەرجاۆا­لار جۇرگىزىپ وتىرعان «پروكسي-سوعىستاردىڭ» كەلەسى قۇر­باندىعىنا اينالۋى مۇمكىن؟ ازىرشە گۇل_دەنىپ تۇرعان كىمنىڭ جەرىن تانكتەردىڭ شىنجىر تابانى تاپ­تاپ, سناريادتاردىڭ جارىلىسى بورشالايدى؟ قاي قا­لالاردا بالالار زىمىراندار وتىنان ءولىم قۇ­شا باستايدى؟ جانجالداردان قاشقان بوس­­قىن­داردىڭ جاڭا اعىنى قايدان جانە قايدا لاپ قويادى؟ وسىدان 60 جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن كور­نەكتى وقىمىستىلار البەرت ەنشتەين مەن بەرتران راسسەل «قاتال, قاتەرلى جانە قاشىپ قۇتى­لا المايتىن سۇراق: ءبىز ادام بالاسىن جويۋعا ءتيىس­پىز بە الدە ادامزات سوعىستان باس تارتا ما؟» دەگەن مانيفەسپەن شىققان بولاتىن. ادامزاتتىڭ حح عاسىرداعى وزىق ويلىلارى ادامدارعا بولاشاقتاعى الەمدىك سوعىستا پلا­نەتاداعى ءتىرى اتاۋلىنىڭ ءبارىن جوياتىن يادرولىق قارۋ مىندەتتى تۇردە قولدانىلاتىن بولادى دەپ كورىپكەلدىكپەن ەسكەرتكەن ەدى. ولاردىڭ مەملەكەتتەر اراسىنداعى بارلىق تالاس-تارتىستار سوعىس ارقىلى شەشىلە المايدى جانە شەشىلمەۋى ءتيىس دەگەن ەسكەرتۋلەرى ءححى عاسىردا دا اسا جوعارى كوكەيكەستى دەڭگەيدە قا­لىپ وتىر. سوعىستىڭ تامىرىنا بالتا شابۋ – ادام­زاتتىڭ ەڭ كۇردەلى وركەنيەتتىك مىندەتى. بىراق مۇنىڭ قانداي دا ءبىر باسقا ورىندى بالاما­سى جوق. بۇل مىندەت الەمدىك كوشباسشىلار تاراپىنان, جاھاندىق كۇن تارتىبىندەگى وزگە پروبلەمالاردىڭ اياسىندا, ءابسوليۋتتى باسىمدىق رەتىندە قاراستىرىلۋى ءتيىس. ءححى عاسىردا ادامزاتقا ءوزىن ءوزى دەميليتاريزاتسيالاۋ جاعىنا قاراي شەشىمدى قادام جاساۋ قاجەت. بىزدە مۇنداي باسقا مۇمكىندىك بولمايدى. بۇلاي جاسالماعان جاعدايدا پلانەتا راديواكتيۆتى ماتەريالداردىڭ وراسان زور تىرشىلىكسىز ۇيىندىسىنە اينالادى. ءبىزدىڭ پلانەتامىز بىرەگەي, بىزدە باسقا ونداي پلانەتا جوق جانە بولمايدى. سوندىقتان ادامزاتقا «ءححى عاسىر: سو­عىسسىز الەم» كەڭ اۋقىمدى باعدارلاماسى قاجەت. بۇل جاھاندىق ستراتەگيا ۇلتتىڭ سوعىستار مەن جانجالدار ۆيرۋستارىن جويۋ جونىندەگى ۇيلەسىمدى جانە جاۋاپكەرشىلىكتى ءىس-ارەكەتتەرىن ايقىنداۋى ءتيىس. بۇل قۇجاتتا ءۇش باستى قاعيداتتى ناقتى مازمۇنداۋ كەرەك. بىرىنشىدەن, قازىرگى كەزدەگى بىردە-ءبىر سوعىستا جەڭىمپاز بولمايدى جانە بولا دا المايدى, وندا ءبارى دە جەڭىلەدى. ەكىنشىدەن, جاڭا سوعىستا جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋلار – يادرولىق, حيميالىق, بيو­لو­گيالىق جانە عىلىم جەتىستىگى نەگىزىندە ويلاپ تا­بىلۋى ىقتيمال باسقا دا كەز كەلگەن قارۋ تۇرلەرىن قولدانۋدان قاشىپ قۇتىلۋ مۇمكىن بولمايدى. بۇل بۇكىل ادامزاتتىڭ قىرىلۋىنا الىپ كەلەدى. جانە وسىعان كىمنىڭ جاۋاپ بەرەتىنىن انىقتاۋ ءۇشىن دە كەش بولادى جانە جاۋاپ بەرەتىن ادام دا تابىلمايدى. وسى ىقتيمال قاۋىپ-قا­تەردى قازىرگى ۇلتتىق ليدەرلەر مەن ساياساتكەرلەر جانە ولاردىڭ بارلىق كەلەسى بۋىندارى اكسيوما رەتىندە تۇسىنۋلەرى ءتيىس. ۇشىنشىدەن, مەملەكەتتەر اراسىنداعى بارلىق تالاس-تارتىستاردى رەتتەۋ ءۇشىن نەگىز بەي­بىت­شىلىك پەن قاۋىپسىزدىك ءۇشىن تەڭدەي جاۋاپ­كەرشىلىك, ءوزارا قۇرمەت جانە ىشكى ىسكە ارالاسپاۋ قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن بەيبىت ۇنقاتىسۋلار مەن كونسترۋكتيۆتى كەلىسسوزدەر بولۋى كەرەك. الەمدىك قوعامداستىق ءىس-قيمىلىنىڭ تۇتاستىق الگوريتمدەرىن مىنا باعىتتار بويىنشا وسى كەشەندى نەگىزدە ءتۇزۋ كەرەك. ءبىرىنشى. يادرولىق جانە باسقا دا جاپپاي-قىرىپ جوياتىن قارۋدان تولىقتاي ازات الەمگە قاراي دايەكتىلىكپەن ىلگەرىلەۋ. بۇل باعىتتا ماڭىز­دى قادام قازىردىڭ وزىندە جاسالىپ وتىر. 2015 جىلدىڭ 7 جەلتوقسانىندا بۇۇ باس اسسام­بلەياسى قازاقستاننىڭ باستاماسى بويىنشا يادرولىق قارۋدان ازات الەم قۇرۋ تۋرالى جال­پىعا ورتاق دەكلاراتسيا قابىلدادى. قازاقستان 25 جىل بۇرىن الەمدە العاش بولىپ سەمەي ياد­رول­ىق سىناق پوليگونىن ماڭگىگە جاپتى. بۇل – ازىرشە الەمدىك تاجىريبەدەگى العاشقى جانە بىردەن-ءبىر وقيعا. جاس مەملەكەت سودان سوڭ كسرو ىدىراعاننان كەيىن مۇراعا قالعان اتوم قارۋىنىڭ الەمدەگى ءتورتىنشى الەۋەتىنە جانە ونى جەتكىزۋ قۇرالدارىنا يەلىك ەتۋدەن ءوز ەركى­مەن باس تارتتى. بۇل شەشىم جەتەكشى يادرولىق دەر­جا­ۆالاردى يادرولىق سىناققا ماروتوري جاريا­لاۋعا قوزعاۋ سالدى. 20 جىل بۇرىن بۇۇ اياسىندا يادرولىق سىناقتارعا جاپپاي تىيىم سالۋ تۋرالى شارت جاسالدى جانە قول قويۋعا اشىق تۇر, بىراق ول وسى كۇنگە دەيىن كۇشىنە ەنبەي كەلەدى. قازاقستان اۋماعىندا ماگاتە تۋى استىن­دا اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋدى جوسپارلاپ وتىرعان مەملەكەتتەرگە ارنالعان تومەن بايى­تىلعان يادرولىق وتىن بانكى قۇرىلدى. يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى جاھاندىق سامميتتەردىڭ ماڭىزى اسا جوعارى. ەندى ءولىم سەبەتىن قارۋلاردى عارىش كەڭىس­تىگىنە, الەمدىك مۇحيتتىڭ بەيتاراپ سۋلارىنىڭ تۇبىنە, اركتيكاعا ورنالاستىرۋعا تىيىم سالاتىن جاھاندىق شەشىم قابىلداعان ءجون. جاپپاي قىرىپ-جوياتىن جاڭا قارۋ تۇرلەرىن جاساۋ ءۇشىن عىلىمي جاڭالىقتاردى پايدالانۋعا تىيىم سالاتىن حالىقارالىق قۇجات جاساپ, ونى ورىنداۋدى مىندەتتەۋ ماڭىزدى. بۇۇ-دا جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋ جاساۋ جانە جەتىلدىرۋ ءۇشىن پايدالانىلا الاتىن عىلىمي جاڭالىقتاردىڭ تىركەۋ رەەسترىن قۇرعان ابزال. ەكىنشى. ءححى عاسىردا سوعىستى ومىرلىك ءىس-ارەكەتتىڭ ءتاسىلى رەتىندە دايەكتىلىكپەن الاس­تاي وتىرىپ, ورنىقتى الەمنىڭ گەوگرافياسىن قالىپتاستىرۋ قاجەت. الەمدە يادرولىق قارۋدان ازات التى ايماق بار. ولار انتاركتيدانى, لا­تىن امەريكاسىن, افريكانى, اۆستراليا مەن وكەانيانى قوسا العاندا, ءىس جۇزىندە بۇكىل وڭ­تۇستىك جارتى شاردى قامتيدى. ولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ «جاسى» 10 جىل بۇرىن سەمەيدە ءوڭىردىڭ بەس مەملەكەتى قۇرعان ورتالىقازيالىق يادروسىز ايماق بولىپ تابىلادى. تاياۋ شىعىستا يادروسىز ايماق قۇرۋ بويىنشا حالىقارالىق كۇش-جىگەردى بەلسەندى ەتە ءتۇسۋ كەرەك. 1992 جىلى قازاقستان ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس شاقىرۋعا باستاماشىلىق جاسادى. اتالعان فورۋم قۇرلىقتىڭ 27 مەملەكەتىنىڭ, بۇۇ مەن باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ قاتىسۋىمەن جاڭا عاسىردا تابىستى ينستيتۋت­تان­دىرىلدى. شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى شەڭبەرىندە قىتاي حالىق رەسپۋب­ليكا­سىمەن, رەسەي فەدەراتسياسىمەن, قازاق­ستان­مەن, قىر­عىزستانمەن, تاجىكستانمەن جانە وزبەك­ستانمەن اراداعى كوپقىرلى ىنتىماقتاستىق ۇلكەن ماڭىزعا يە. وڭتۇستىك امەريكاداعى, وڭتۇستىك اتلانتيكاداعى, ءۇندى مۇحيتىنداعى بەيبىتشىلىك ايماعى ايتارلىقتاي الەۋەتتى يەلەنىپ وتىر. جيناقتالعان بارلىق تاجىريبەنى ارنايى حالىقارالىق قۇقىق نەگىزىندە كەڭ اۋقىمدى الەم ارەالدارىن قۇرۋ ءۇشىن قولدانۋ قاجەت. ولاردا, ارينە, سوعىستار مەن جانجالدارعا ورىندار بولماۋى ءتيىس. الەم ارەالدارىنداعى قاۋىپسىزدىك پەن دامۋ ماسەلەلەرىنە بۇۇ-عا مۇشە بارلىق مەملەكەتتەر, سونداي-اق, بۇۇ-نىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى كەپىلدىك بەرە الادى. ءۇشىنشى. ءححى عاسىردا ءميليتاريزمنىڭ جاھاندىق قاۋىپسىزدىككە قاتەر ءتوندىرىپ, كەڭ اۋقىمدى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىققا كە­دەرگى كەلتىرەتىن اسكەري بلوكتار سەكىلدى رۋدي­مەنتىن ەڭسەرۋ كەرەك. گەوساياسي احۋالدىڭ ءمانى مىنادا: ەگەر تىم بولماسا ءبىر ءىرى اسكەري بلوك بار بولاتىن بولسا, وندا ونىڭ انتيپودى قۇرىلاتىنى زاڭدىلىق. كۇش قارسى كۇش تۋدىرادى. اسكەري بلوكتارعا بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىككە ءوزىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن اركەز سەزىنە بەرمەيتىن ءتۇرلى مەملەكەتتەر دە ەنىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە, اسكەري بلوك زونتتارىن, وزدەرىنىڭ تىكەلەي كورشىلەرىن قوسا العاندا, ءۇشىنشى ەلدەرمەن ءوزارا قارىم-قاتىناسىندا باسىمدىق الۋ ءۇشىن پايدالانۋعا ارەكەتتەنۋشىلىك تە جوق ەمەس. وسىلايشا قارسى تۇرۋشىلىق جاعدايى جەكەلەگەن وڭىرلەردە, سونداي-اق, بۇكىل جاھاندىق كەڭىستىكتە شەكسىز جالعاسا بەرۋى ىقتيمال. بۇعان قوسا, وتكەن سو­عىستار مەن جانجالداردىڭ تاجىريبەسى كور­سەتىپ وتىرعانداي, ءوزىڭنىڭ قاۋىپسىزدىگىڭدى وزگە مەملەكەتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قىسىم جاساۋ ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىق­تان اسكەري بلوكتارعا بۇۇ تۋى استىندا مەملەكەت­تەردىڭ بەيبىتشىلىك, تۇراقتىلىق, سەنىم مەن قاۋىپ­سىزدىك ءۇشىن جاھاندىق كواليتسياسىن قارسى قويۋ قاجەت. تاياۋداعى ونجىلدىقتىڭ جالپىعا ورتاق مىندەتى اۋعانستانداعى, يراكتاعى, يە­مەن­دەگى, ليۆيا مەن سيرياداعى, ۋكراينانىڭ شىعىسىنداعى سوعىستار مەن جانجالداردى جانە پالەس­تينا-يزرايل قارسى تۇرۋشىلىقتارىن توقتاتۋ بولۋى ءتيىس. كورەي تۇبەگى, وڭتۇستىك-قى­تاي تەڭىزى مەن اركتيكا اكۆاتوريالارى جاع­دايلارىنداعى جارىلىس قاۋپىنىڭ الەۋەتىن ازايتۋ مىندەتى تۇر. ءتورتىنشى. حالىقارالىق قارۋسىزدانۋ ۇدە­رىستەرىن جاڭا تاريحي جاعدايلارعا بەيىمدەۋ ماڭىزدى. زىمىرانعا قارسى جۇيەلەر مەن كا­دىمگى قارۋ-جاراق جونىندەگى بۇرىنعى ۋاعدالاس­تىقتارداعى الىستى بولجاي الماۋشىلىق ەۋرازيا كەڭىستىگىن ساياسي ميليتارلاندىرۋعا الىپ كەلدى. بۇل, ءتىپتى, قورعانىستى باسقارۋدىڭ ەلەكتروندىق جۇيەسىنىڭ ىقتيمال اقاۋى سەبەبى بويىنشا دا جاھاندىق سوعىستىڭ باستالۋ تاۋەكەلىن كۇشەيتە تۇسەدى. بۇۇ-نىڭ قارۋسىزدانۋ جونىندەگى كونفەرەنتسياسى قىزمەتىنىڭ جاڭا ستراتەگياسى قاجەت. الدىمىزدا ساپالى تۇرعىدان جاڭا قاتەر – تەررورشىلاردىڭ قولىندا اسا قاۋىپتى قارۋعا اينالۋى ىقتيمال كيبەرقىلمىستى الاستاۋمەن اينالىسۋ تۇر. بەسىنشى. سوعىسسىز الەم – بۇل, ءبىرىنشى كەزەكتە, حالىقارالىق قارجى, ساۋدا-ساتتىق جانە دامۋ سالاسىنداعى جاھاندىق باسەكەلەستىكتىڭ ءادى­لەتتى پاراديگماسى. بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 70-ءشى سەسسياسىندا قازاقستان جاھاندىق سترا­تەگيالىق باستاما-2045 جوسپارىن جاساۋ باس­تاماسىن ىلگەرىلەتتى. بۇل جوسپار – سوعىستار مەن جانجالداردىڭ تۇبەگەيلى سەبەپتەرىن جويۋ. بارلىق ۇلتتاردىڭ ينفراقۇرىلىمعا, رەسۋرس­تار مەن نارىقتارعا تەڭدەي جانە ادىلەتتى قولجەتىمدىلىگى نەگىزىندە دامۋدىڭ جاڭا ءۇردىسىن قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى. ونى بۇۇ-نىڭ 100 جىلدىعى مەرەيتويىنا قاراي جۇزەگە اسىرۋ ۇسىنىلىپ وتىر. قازاقستان 2016 جىلى بۇۇ-نىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى حالىقارالىق كونفەرەنتسياسىن شاقىرۋدى ۇسىنادى. وندا ءححى عاسىردا قيراتىپ, بۇلدىرۋگە اكەلەتىن سوعىستار مەن جانجالداردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا حالىق­ارالىق قۇقىقتىڭ قاعيداتتارىن قۋاتتاۋ كەرەك. اقىل مەن ۇنقاتىسۋعا, سابىرلىلىق پەن پاراسات-پايىمعا شاقىرۋ جاھاندىق الەمگە قارسىلاردىڭ اقپاراتتىق شابۋىلدارىنىڭ قۇرباندىقتارىنا اينالماۋى ءتيىس. ءححى عاسىردا الەمگە تىنىشتىق كەرەك! بۇل – شەتىن ماسەلە! ءححى عاسىردا بەيبىتشىلىك, ادامدار وتكەن عاسىردا جاساعان سەكىلدى, ول ءۇشىن بايىپتى جانە تاباندى تۇردە كۇرەسۋگە تۇرادى. ءبىز با­لا­لارىمىز بەن نەمەرەلەرىمىزدىڭ بولاشاعى تۋرالى ويلاۋىمىز كەرەك. بۇكىل الەم ۇكىمەتتەرى­نىڭ, ساياساتكەرلەرىنىڭ, عالىمدارىنىڭ, بيزنەس­مەن­دەرىنىڭ, ونەر قايراتكەرلەرىنىڭ جانە ميلليون­داعان ادامدارىنىڭ كۇش-جىگەرىن وتكەن عاسىرلار­دىڭ قاسىرەتتى قاتەلىكتەرىن قايتالاۋعا جول بەرمەي, الەمدى سوعىس قاتەرىنەن ارقاشان ارىلتۋ ءۇشىن بىرىكتىرۋ قاجەت. ءىس-ارەكەتسىز وتىرۋ نەمەسە بىتىمگەرشىلىك قىزمەتپەن اينالىسقانسۋ الەمدىك اپاتپەن پاراپار. مەنىڭ «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسىم ءححى عاسىردا ءومىر ءسۇرىپ, جۇمىس ىستەۋ كەرەك بولاتىن وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ تاعدىرىنا شىنايى الاڭداۋشىلىقتان تۋىنداپ وتىر. بىزدەر, مەملەكەت باسشىلارى مەن ساياساتكەرلەر, ادامزاتتىڭ بولاشاعى ءۇشىن زور جاۋاپكەرشىلىكتەمىز. كوپتەگەن تار جول, تايعاق كەشۋلەردەن وتكەن ادام جانە ساياساتكەر, سەمەي يادرولىق پوليگونىن جابۋ تۋرالى كۇردەلى شەشىم قابىلداعان مەملەكەت قايراتكەرى رەتىندە, مەن الەمدىك ليدەرلەر مەن بۇكىل حالىقارالىق قوعامداستىققا اقىل-پاراساتقا جۇگىنىڭدەر دەگەن تاباندى وتىنىشپەن قايىرىلىپ وتىرمىن. ادامزاتتى اجال سەپكەن سوعىس قاتەرىنەن ارقاشان ارىلتۋ ءۇشىن قولىمىزدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاساۋىمىز كەرەك. ءبىز ءۇشىن قازىر جانە تاياۋ بولاشاقتا بۇدان كوكەيكەستى مىندەت جوق.