ەلدىك مىنەزگە ۇندەۋدەن تانباعان

ءيا, تاقىرىپقا شىعارىپ وتىر­عانىمىزداي, بۇگىندە ەلدىك مىنەز-ق ۇلىقتى قالىپتاستىرۋ جانە قازاق­ستاندىقتاردىڭ بويىنداعى وتان­شىلدىق سەزىمدى تەرەڭدەتۋ ەرەكشە مانگە يە. اسىرەسە, ەركىن ەلدىڭ ەرتەڭى – جاستاردىڭ اراسىندا مۇنداي بيىك قاسيەتتەردىڭ بەرىك ورنىعۋى ەگەمەندىكتىڭ دە تۇعىرلى بولا تۇسۋىنە سەپتىگىن تيگىزبەك. ارامىزدا وسىنداي بولساق ەكەن, وسىنداي دەڭگەيگە جەتسەك ەكەن دەپ كادىمگى قازاقى تۇسىنىستىكپەن ايتقاندا جارعاق قۇلاعى جاستىققا تيمەي جۇرگەن ەل اعالارى دا ءجيى كەزدەسەدى. سولاردىڭ ءبىرى, ءتىپتى ءبىرى ەمەس اۋ, بىرەگەيى مۇستاحيم ىقسانوۆ اتىنداعى قوعامدىق قوردىڭ ديرەكتورى, جوعارىدا ايتىلعانداي, وتانداستارىمىزدى ەلدىك مىنەز-ق ۇلىققا ۇندەۋدەن تانباي جۇرگەن تۇلعا – اسقار اتاەۆ. ءدال وسى ارادا مۇستاحيم ىق­سانوۆ كىم دەگەن ساۋالعا دا توقتالا كەتۋ ارتىقتىق ەتپەيدى. ونى ەل تاريحىندا ەرەكشە ورىن الاتىن تاۋ تۇلعالاردىڭ ءبىرى دەسەك, جاراسار. كەزىندە بارشا الاش ازاماتىنا ءتان بارلىق جاقسى قاسيەتتەر ءبىر وزىنەن تابىلعان, ەلدىككە قىزمەت جاساۋ ونەگەسىن كورسەتكەن, ءوزىن ەل-جۇرتتىڭ الدىندا ادەمى سوزىمەن ەمەس, ەل ءۇشىن اتقارعان ۇلان-عايىر ءىسى­مەن مويىنداتقان مۇستاحيم ءبىلال­ ۇلىنداي قايراتكەر ىلۋدە بىرەۋ-اق. سوناۋ 2005 جىلى ورال وڭىرىندە بار كۇش-قايراتى مەن سانالى عۇمىرىن حالىقتىڭ يگىلىككە جەتۋى ءۇشىن سارپ ەتكەن وسىنداي قايتالانباس تۇلعانىڭ تىندىرعان سان-الۋان باعدارىن كەيىنگى ۇرپاق پەن جاستارعا ۇلگى-ونەگە ەتۋ ماق­ساتىن­دا ارنايى قور قۇرىلعان-دى. سول كەزدە ونىڭ توراعالىعىنا اسقار اتاەۆ سايلاندى. سودان بەرى اسەكەڭنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن م.ب.ىقسانوۆتىڭ تۇتاستاي قازاق ەلىنىڭ جانە اقجايىق اتىرابىنىڭ دامۋىنا قوسقان ۇلەسىن زەردەلەۋ مەن پايىمداۋ, ونىڭ ايرىقشا جارا­تىل­عان ازاماتتىق ءبىتىم-بول­مى­سىن بەدەرلەۋ ماقساتىندا جۇيەلى جۇمىستار جولعا قويىلدى. مۇسەكەڭ عۇمىر بويى تۋىسى ەمەس, تۋراسىن ىزدەگەن, ىشكى الەمى كريستالداي تازا, تۇنىق ازامات ەدى. ول ارزانعا الدانبادى. قاي كەزدە دە اقيقات پەن ازاماتتىق ار-وجدانىنا جۇگىنىپ وتىردى. ونىڭ ومىردەگى باس­تى ۇستانىمى – ەلگە ادال قىزمەت ەتۋ بولاتىن. توتاليتارلىق جۇيە تۇسىندا مۇنىڭ ءوزى وڭايعا تۇسپەيتىن. دەگەنمەن, قاجىماس قايراتكەر ونىڭ جولىن تابا ءبىلدى, دەپ ەسكە الادى اسقار قابدول ۇلى مۇستاحيم ىقسانوۆتىڭ ەسىمىن. مۇستاحيم اعامىز جىلتىراق, قۇرعاق ۇران سوزدەردى جاراتپاۋشى ەدى. ول كىسى جەتپىسىنشى جىلداردىڭ باس كەزىندە ورتالىق كوميتەتتىڭ حاتشىلىعىنان ورال وبلىسىنا باسشى بولىپ كەلگەن كەزدە وبلىستىق اتقارۋ كوميتەتى عيماراتىنىڭ توبەسىندە «ءبىزدىڭ ماقساتىمىز كوممۋنيزم» دەگەن جازۋ كۇندىز الىستان الاعايلاپ تۇرۋ­شى ەدى. ال ءتۇن كەزىندە تۇيەنىڭ تابا­نىنداي وسى قارىپتەر قىپ-قىزىل بولىپ جانىپ تۇراتىن. وسى­عان كوزى بىردەن تۇسكەن مۇسەكەڭ ونى شۇعىل الدىرتىپ, ورنىنا «ءبىز­دىڭ ماقساتىمىز – مىڭ وتباسىنا ءۇي بەرۋ» دەپ جازعىزۋدى ۇسىنعان ەدى. كوممۋنيستىك يدەولوگيانىڭ ۇستەمدىك قۇرىپ تۇرعان كەزىندە بۇلاي دەۋدىڭ ءوزى ەرلىككە پارا-پار ءىس ەدى. ول وسى ماقساتىنا جەتتى دە. ءويت­كەنى, سول جىلداردا ورال قالا­سىن­دا الىپ قۇرىلىس الاڭدارى كەڭىنەن قانات جايدى. اسقار اتاەۆ تەك ءبىر عانا تاريحي تۇلعانى دارىپتەۋمەن شەكتەلىپ قالماي, قورعا جيناقتالعان قارا­جات ەسەبىنەن ەگەمەندىككە جەتۋ جولىنداعى كۇرەسكە بەل شەشە كىرىسكەن بارشا ۇلت زيالىلارىنىڭ ەسىمدەرىن قاستەرلەۋگە دە كوڭىل قويا ءبىلدى. ايتالىق, اسقار اتاەۆ جەتەكشىلىك جاسايتىن قور تەك سوڭعى بەس-التى جىلدىڭ ىشىندە جاستاردى پاتريوتتىق رۋحتا تاربيەلەۋدى مۇرات تۇتقان ون ءتورت جوباعا قاتىسىپتى. وسى جوبالاردىڭ قاي-قايسىسىنىڭ دا اۋديتورياسى وتە كەڭ ەكەنى تاڭعالدىرادى. قاراڭىز, بۇعان ورال وڭىرىندەگى ءۇش ۋنيۆەرسيتەت, ءتورت كوللەدج جانە ءۇش ورتا مەكتەپ تارتىلعان بولسا, وسىلاي دەمەگەندە, نە دەۋگە بولادى. وسى رەتپەن تاعى دا ءارى قاراي تارقاتساق, وتانشىلدىق قاسيەتتى تەرەڭدەتۋ جونىندەگى مازمۇنى تەرەڭ, ايتار ويى بيىك ءارى قۇرعاق سوزگە ەمەس, ناقتى مىسالدار مەن دەرەكتەرگە تولى جوبالاردى زەردەلەۋگە جانە وي-سانا سۇزگىسىنەن وتكىزۋگە ون ءۇش مىڭنان استام ستۋ­دەنتتەر مەن وقۋشىلار تارتىل­­عان. وتىز جەتى ۇلى وتان سوعى­سى­نا قاتىسۋشى جانە ەكى ءجۇز جيىرما ءبىر تىل جانە ەڭبەك اردا­گەرى قازاق ەلىنىڭ يەسى مەن كيەسى جانە تاۋەلسىزدىكتىڭ قادىر-قاسيە­تى جونىندە جاستار الدىندا ءتالىم­دى دە تاعىلىمدى اڭگىمەلەر قوز­عادى. تىڭدالماسا ءسوز جەتىم دەمەي مە؟! جۇرەكتەردەن شىققان ءسوز جۇرەكتەرگە جەتىپ جاتتى. ەڭ ءبىر سۇيسىنەرلىگى, ونىڭ ءبارى دە قۇلاقتارعا قۇيىلعان, سانالارعا سىڭىرىلگەن. تۇتاس ءبىر قوعامدىق ينس­تيتۋت نەمەسە تۇتاس ءبىر ىشكى ساياسات ۆەدومستۆوسى ءدال وسىنداي اۋقىمدى, ءدال وسىنداي تارتىمدى جوبالاردى ىسكە اسىرا الار ما ەكەن؟! وسى جوبالارعا باسىنان اياعىنا دەيىن بەلسەندى تۇردە قاتىسقان اسقار اتاەۆ جەتەكشىلىك جاسايتىن مۇستاحيم ىقسانوۆ اتىنداعى قوعامدىق قوردىڭ مارتەبەسى مەن ابىرويى, ادامي كەسكىن-كەلبەتى بارىنەن بيىك تۇر دەسەك, شىندىقتان اۋىتقىمايمىز. ءبىز كەيدە وسى اسقار اعامىز وزىنە قاجەتتى كۇش-قۋاتتى قاي­دان الادى ەكەن دەپ تاڭ-تاماشا قالامىز. جاي ادىمداپ, اسىقپاي باپپەن اياڭداپ جۇرگەن ءساتىن ءتىپ­تەن كەزدەستىرە المايسىز. قاشان كورسەڭىز دە ورتەكەدەي ور­عىپ, جەلمايا­داي جەلىپ كەلە جاتا­دى. سەك­سەندەگى ەمەس, بەينەبىر جيىر­ما بەس-وتىز جاستاعى جەڭىل اتلەت الدىڭىزدان شىعا كەلگەندەي اسەردە قالاسىز. اۆتوكولىككە وتىرۋعا جانى قاس. قات-قابات شارۋالاردىڭ بارىنە جاياۋ جۇگىرەدى دە جۇرەدى. «اسەكە, وسىنىڭ بارىنە قالاي ۋاقىت تاباسىز», دەدىك ءبىز ول كىسىگە اڭ-تاڭ قالىپ جۇرگەنىمىزدى جاسىرا الماي. سول دا ءسوز بولىپ پا, تەك كوڭىل مەن نيەت, بەلگىلى ءبىر ءىستى اتقارۋعا دەگەن ىنتا-ىقىلاس بولسا دەڭىز. قالعانىنىڭ ءبارى ءوز رەتى مەن ءجونىن تابا بەرەدى دەيدى دىنمۇحاممەد قوناەۆتاي, بايكەن اشىموۆتەي كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ كوزىن كور­گەن, ولارمەن ءتىل قاتىسقان, سونىمەن بىرگە مۇستاحيم ىقسانوۆتاي تۇلعامەن تىكەلەي قىزمەتتەس بول­عان بۇگىنگى زامانىمىزدىڭ ءبىر تۇل­عا­سى, اقىلمان اقساقالى اسقار اتاەۆ. البەتتە تۇلعانى تۇلعا عانا تاني الادى. تۇلعانى تۇلعا عانا با­عا­لاي الادى. قاشاندا ەلدىك مىنەز-ق ۇلىققا ۇندەۋدەن تانباعان وسىن­داي اعالار ارامىزدا كوپ بولسا يگى. تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان». ورال. سۋرەتتە: مۇستاحيم ىقسانوۆ اتىنداعى قوردىڭ توراعاسى اسقار اتاەۆ.