قايران, ءبىر ءارىپ!..

وبلىس ورتالىعىنداعى كوشەلەردىڭ بىرىندە شاعىن عانا دۇكەن اشىلدى. يەسى ءوزىمىزدىڭ قازاق بالاسى. العاشىندا ماڭدايشاعا «دۋكەن, تاۋلىك بويىنشا» دەپ جازدى. بۇل جازۋدى كورە سالىپ, جان-جاقتان جۇگىرىپ كەپ, ءبارىمىز دە ايتىپ جاتىرمىز. ول بىردەن: «ءبارى دە سولاي جازادى,باسىمدى اۋىرتپاڭىزدارشى, مەن ورىسشا وقىدىم», – دەدى. ءبىر اپامىز: – ءاي, قاراعىم-اۋ, مەكتەپتە مۇعالىمدەرىڭ قازاق تىلىندەگى ارىپتەردىڭ قالاي ايتىلىپ, قالاي جازىلاتىنىن وقىتىپ, تۇسىندىرمەگەن بە! – دەپ جاتتى. – ­ماڭدايشاعا جازاتىن فيرمالار سولاي جازىپ بەردى. زاچەم ەتو ۆام؟ قازاقشا جازىلىپ تۇر عوي, – دەيدى جىگىت. ارادا ءبىر اپتا وتكەندە, ەكىنشى «ءبىرتۇرلى» جازۋ پايدا بولدى. بۇل جولى «دۋكەن تەۋلىك بويمەن» دەپتى. دۇكەنگە كەلىپ جۇرەتىن سول ماڭايدا تۇراتىندار تاعى دا رەنىشتى. – قاراعىم-اۋ, ءبىز ساعان جازىپ بەردىك قوي دۇرىسىن. بۇنىڭ نە؟ – دەسە: – سىزدەر جازعان ارىپتەردى تابا المادى, – دەپتى. الگى اپامىز دا اشۋلى: – ارىپتەردى تابا الماعانى نەسى؟ بالقان تاۋ اسىپ كەتىپ پە سونشا! جەردىڭ تۇبىنە تۇسسە دە تابامىز. ءجۇر, كانى, مەنىمەن!-دەيدى جىگىتكە. ماڭدايشاداعى جازۋدى قاتە جازعانى ءۇشىن ۇلكەن­دەردىڭ, دۇكەنگە كەلۋشىلەردىڭ ەسكەرتۋلەرىنەن ۇيالعان با, الگى جىگىت اپامىزعا ىلەسىپ, ارىپتەردى ىزدەۋگە شىعادى. ءۇشىنشى كۇنى ماڭدايشاعا دۇكەن دەپ جازىلدى-اۋ, اقىرى!. ساعاتتىڭ سۋرەتى سالىنىپ قا­سىنا ءىلىندى. تاۋلىك بويى جۇمىس جاسايدى دەگەن­دى كور­سەتىپ تۇرۋ ءۇشىن. دۇكەن ماڭايىندا تۇراتىن ۇلكەن­دەرىمىز دە كوڭىلدەندى. بىرازعا دەيىن ۇيلەرىنەن شىعىپ, ماڭ­داي­شاعا كەلىپ قۋانا قاراپ ءجۇردى. كەيبىرەۋلەر «ءتىل جاناشىرىمىن» دەپ كوپىرىپ جۇرەدى. ارقايسىمىز سافۋرا اپامىزداي, ول كىسىنىڭ كورشىلەرىندەي ءتىلىمىزدى وسىلاي قولداپ قورعاساق, ارىپتەرىمىز ءوز ورىندارىن تابادى ەكەن. بۇ كىسىلەر جينالىستاردا ءتىلدى كوتەرەيىك, دامىتايىق دەپ لەپىرىپ سويلەمەي-اق, ءبىر ءارىپتىڭ بويىن تىكتەپ, كوتەرتىپ, بارىمىزگە ساباق, ۇلگى بولارداي ءىس جاسادى. ايتپاقشى, الدىڭعى جىلى وبلىس ورتالىعىندا ءبىر ەس­­كەرتكىش اشىلعاندا ورىس تىلىندەگى ءبىر سوزگە ەكى «س» ءارپىن جازۋدىڭ ورنىنا ءبىر «س» ءارپى جازىلىپ كەتىپ, قۇداي ساقتاسىن, جەدەل, شۇعىل تۇردە قاتەنى تۇزەۋگە تاپسىرما بەرىلگەنى-ءدى. راسىندا دا, جوعارىدا جىگىتىمىز ايتقانداي, اينالامىزدا «دۋكەن» دەگەن ءسوز قاپتاپ تۇر. ەدەل-جەدەل جوندەڭدەر, كانى, دەپ نۇسقاۋ بەرىپ جاتقان دا ەشكىم جوق. «دۋكەن» بولىپ ءومىر بويى تۇرا بەرسە دە مىڭق ەتپەيمىز-اۋ. ءبىر عانا ءارىپ. ءمان بەرمەي­مىز. ونى كورىپ وسكەن بالالارىمىز دا ەرتەڭ سولاي اتايدى. قازىر قالا كوشەلەرىندەگى جار­نامالاردا بولسىن, ماڭ­دايشالاردا بولسىن بۇدان باسقا دا قاتەلەر كوبەيمەسە, ازايار ءتۇرى كورىنبەيدى. دۇكەنشى جىگىتتىڭ «وزدەرى سولاي جازىپ بەردى» دەگەندەگى ماڭدايشا جازۋلاردى جازاتىن «وزدەرىنە» زاڭ جۇزىندە تالاپ قويىلماي تۇرعانى وكىنىشتى. ارىپتەردى قاتە جازىپ بەرگەندەرى ءۇشىن ايىپپۇل تولەنۋى قاجەت. ايتپەسە, ايتىلۋى, جازىلۋى قيىن دەيتىن قازاق تىلىندەگى اينالدىرعان بەس-التى ءارىپتى ەگەر تالاپ پەن ءتارتىپ بولسا ەندىگى ۇيرەنىپ, جازىپ, جاتتاپ, ماڭدايشاعا ەمەس, ءتىپتى, اسپانعا جازىپ قوياتىن ۋاقىت جەتتى ەمەس پە.  فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان». پاۆلودار.