سانانىڭ دامىعانىن كورسەتتى
حالىقارالىق بايقاۋشى, بۇكىلرەسەيلىك قوعامدىق پىكىردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى ۆالەري فەدوروۆ قاراعاندى قالاسىنداعى №17 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە وبلىس بويىنشا ساياسي شارانىڭ قانداي دەڭگەيدە وتكەنى تۋرالى ءوزىنىڭ پىكىرىن ءبىلدىردى:
– قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋى قاراعاندى وبلىسى بويىنشا جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلىپ, بارلىق حالىقارالىق جانە دەموكراتيالىق تالاپتارعا ساي ءوتتى دەۋگە بەرىك نەگىز بار. ەڭ الدىمەن, ءوڭىر حالقىنىڭ ساياسي تۇرعىداعى بەلسەندىلىگىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ءوز باسىم تاڭەرتەڭگى ۋاقىتتىڭ وزىندە كەيبىر سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ الدىنداعى كەزەكتى كورىپ قاتتى تاڭ قالدىم. تاڭداۋشىلاردىڭ بۇل كۇندى شىن مانىسىندە حالىقتىق مەرەكەگە بالاۋى دا قۇپتاۋعا تۇرارلىق ۇدەرىس. مەن بۇدان قازاقستان حالقىنىڭ ءوز ەلىنىڭ بولاشاعىنا نەمقۇرايدى قارامايتىن, سايلاۋ بارىسىندا ءوز داۋىستارىنىڭ ۇلكەن ماڭىزعا يە ەكەنىنە تەرەڭ ءمان بەرەتىن اسا جاۋاپتى نىشاندى بايقادىم.
وبلىس ورتالىعىنداعى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىن ارالاي ءجۇرىپ مەن ءتۇرلى دەڭگەيدەگى بايقاۋشىلاردىڭ, سايلاۋعا ءتۇسىپ جاتقان پارتيالاردىڭ وكىلدەرىن كوپ كەزدەستىردىم. سولاردىڭ بىرازىمەن پىكىر الماسقانىمدا, ولار داۋىس بەرۋ ۇدەرىسىنىڭ, زاڭ ەرەجەلەرىن بۇلجىتپاي ساقتاپ, بۇكپەسىز, ادىلەتتى تۇردە ءوتىپ جاتقانىن ءبىراۋىزدان ايتتى.
وسى سايلاۋدا قازاقستان مەملەكەتى دەموكراتيالىق قوعام ورناتۋدا ىلگەرى قادام باسقانىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەدى. سايلاۋعا بيلىك پارتياسى «نۇر وتانمەن» بىرگە «اق جول», «اۋىل», جسدپ, «بىرلىك» جانە باسقا پارتيالاردىڭ تەڭ جاعدايدا ءتۇسىپ, ساياسي ناۋقاننىڭ كورىگىن قىزدىرۋى ەلدىڭ ەكونوميكالىق جاعىنان عانا ەمەس, ساياسي ساۋاتتىلىق تۇرعىسىنان دا دامىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى.
مەن قازاقستاندا وتكەن ءبىرنەشە سايلاۋعا حالىقارالىق بايقاۋشى بولىپ قاتىستىم. سىرت كوز قاشاندا سىنشى, سوندا كوڭىلگە تۇيگەنىم: رەسەيدىڭ سەنىمدى كورشىسى قازاقستان وركەنيەت زاڭىمەن جان-جاقتى ءوسىپ-وركەندەپ كەلە جاتقان جاس مەملەكەت. ءوزىنىڭ بولاشاعىنا بەي-جاي قاراي المايتىن حالقى بار مەملەكەت ۋاقىت وتكەن سايىن كۇش الىپ, دامي تۇسەدى دەپ ويلايمىن. بۇعان مەن قاراعاندى وبلىسى بويىنشا وتكەن وسى سايلاۋدا تاعى ءبىر مارتە كوز جەتكىزدىم.
جازىپ العان
قايرات ءابىلدينوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
قاراعاندى.
قاناعاتتانعاندىق سەزىممەن قايتتىق
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسى مەن جەرگىلىكتى ءماسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتارى سايلاۋىنىڭ ءوتۋ بارىسىن قاداعالاعان حالىقارالىق تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر ارىپتەستىگى كەڭەسى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى ومەر كوجامان مىرزانى اڭگىمەگە تارتتىق. – ومەر مىرزا, سايلاۋ بارىسىندا نەنى بايقادىڭىزدار جانە جالپى سايلاۋ ناۋقانىندا ءجيى كەزدەسەتىن قاتەلىكتەر بىزدە تىركەلدى مە؟ – ءبىزدىڭ بايقاۋشىلارىمىز قىزىلوردا وبلىسى مەن الماتى قالاسى بويىنشا سايلاۋدىڭ وتكىزىلۋ بارىسىن ءجىتى قاداعالاپ, ساراپتاما جاساۋدى وزىمىزگە مىندەت ەتىپ العان بولاتىنبىز. سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ بەلسەندى ۋاقىتى – تۇسكە دەيىنگى مەزگىلدە قالا بويىنشا ەشقانداي زاڭ بۇزۋشىلىق تىركەلگەن جوق. نەگىزىنەن, كوبىنە مۇنداي ناۋقاندا كەزدەسەتىن ءجايت, ول – سايلاۋشىلاردىڭ بىلمەستىكپەن سايلاۋ بيۋللەتەندەرىن ءبۇلدىرىپ الۋى. مۇنداي جاعداي بار ەلدە, بار جەردە كەزدەسەتىن قۇبىلىس. تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر ءارىپتەستىگى كەڭەسىنىڭ باقىلاۋشىلار توبىنا جەتەكشىلىك ەتە وتىرىپ, سىزدەردە وتكىزىلگەن پارلامەنت ءماجىلىسى مەن جەرگىلىكتى ءماسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ ۇدەرىسى زاڭ اياسىندا جانە حالىقارالىق تالاپتارعا ساي جۇرگىزىلگەنىن ءمالىمدەيمىن. حالىقارالىق بايقاۋشىلار جيناقتاعان زەرتتەۋلەرگە سايكەس, سايلاۋالدى ۇگىت-ناسيحات پەن ۇمىتكەرلەردىڭ ءوز باعدارلامالارىن كەڭىنەن جاريا ەتۋى, سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋ, تەلە-راديو جانە ءباسپاسوز بەتتەرىندە ۇگىت-ناسيحاتتىق جوبالارىن ۇسىنىپ, سايلاۋالدى باعدارلامالارىن جاريالاۋدا ەشقانداي زاڭ بۇزۋشىلىقتار مەن ولقىلىقتار بايقالماعان. جانە دە حالىقارالىق بايقاۋشى رەتىندە بارلىق ۇمىتكەرلەردىڭ سايلاۋالدى شتابتارىندا سەنىمدى وكىلدەرمەن كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتاردان ەشبىر ارىز-شاعىم تۇسپەگەنىن, مەملەكەتتىك قۇقىقتىق جانە زاڭ ورىندارىندا دا بۇل ساياسي ۇدەرىس نەگىزىندە زاڭبۇزۋشىلىق دەرەكتەرى تىركەلمەگەندىگىنە كوز جەتكىزدىك. دەموكراتيالىق تاڭداۋ بارىسىندا جاسالعان كوپتەگەن جەڭىلدىكتەر مەن مۇمكىندىكتەردىڭ ناتيجەسىندە بۇل سايلاۋدى باقىلاۋ جانە زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ وتە جەمىستى بولعانىن, قازاقستاندا وتكىزىلەتىن ساياسي ناۋقاندارىنىڭ مەيلىنشە زاڭ اياسىندا ءارى اشىق تۇردە جۇرگىزىلەتىنىن تىلگە تيەك ەتە الامىن. – سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ جالپى كورىنىسىنەن وزگە, داۋىس بەرۋشىلەردىڭ بەلسەندىلىگى مەن ىنتاسى تۋرالى مونيتورينگ جاسايسىزدار ما؟ – ارينە. الەمدە ءجۇرىپ جاتقان بارشا ساياسي ۇدەرىستەرگە تاۋەلسىز بايقاۋشى رەتىندە قاتىساتىن بەلدى ۇيىمنىڭ وكىلى رەتىندە قازاقستاندا وتكەن بۇل سايلاۋدىڭ اياقالىسى زاڭدىق تۇرعىدان بارلىق تاراپتار ءۇشىن جەمىستى دە تىڭعىلىقتى جۇرگىزىلگەنىن, قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا دەموكراتيالىق تالاپتاردىڭ ناقتى ساقتالاتىنى مەن ازاماتتىق قوعامنىڭ بەكىگەنى جونىندە ەرەكشە توقتالعىم كەلەدى. تاۋلىك بويىنا جۇمىس ىستەپ, وزىمىزگە بەكىتىلگەن اۋماقتىڭ بارلىق دەرەكتەرىن تىركەي كەلە الماتى قالاسى بويىنشا ەشبىر زاڭبۇزۋشىلىقتار مەن تەرىس ارەكەتتەردىڭ بولماعانى جونىندە قورىتىندى جاسادىق. بىزگە كەلىپ تۇسكەن مالىمەتتەرگە ساي, الماتى قالاسى مەن وبلىس ايماعىندا داۋىس بەرۋشىلەر تۇسكە دەيىن وتە بەلسەندى سايلاۋ ىسىنە قاتىسقان. سونداي-اق, تۇسكى ۇزىلىستەن كەيىنگى ۋاقىتتا دا داۋىس بەرۋشىلەر ءوزىنىڭ ازاماتتىق مىندەتىنە بەلسەندىلىگىن تانىتقان. ەلدەگى سايلاۋشىلاردىڭ جاس مولشەرىنە ەرەكشە كوڭىل اۋدارعان ءبىزدىڭ بايقاۋشىلار حالىقتىڭ بارلىق وكىلدەرى مەن جاس مولشەرلەرىنە قاراماستان بۇل سايلاۋعا ءبىر كىسىدەي قاتىسقانى تۋرالى دەرەكتەردى دە تىركەدى. ياعني, بۇل سايلاۋعا حالىقتىڭ باسىم كوپشىلىگى قىزىعۋشىلىعىن تانىتىپ, ءوز مىندەتىنە ادالدىعىن كورسەتە بىلگەن. قازاقستان حالقى ءوز تاڭداۋىن جاساۋمەن قاتار, مەملەكەت رەتىندە العا قويعان بيىك ماقساتتارىنا نىق قادام جاساپ وتىر جانە سايلاۋشىلار ءوز ىنتالىلىعى مەن دەموكراتيالىق قۇقىقتارىن تولىقتاي پايدالانا الۋ مۇمكىندىگىنە يە ەكەندىگىنە كوز جەتكىزدىم. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن قانات ەسكەندىر, «ەگەمەن قازاقستان». الماتى. سۋرەتتى تۇسىرگەن ايتجان مۋرزانوۆ.شىن مانىندەگى حالىقتىق مەرەكەگە اينالدى
كەندى التاي وڭىرىنە الىس-جاقىن شەت مەملەكەتتەردەن 50-دەن استام بايقاۋشى كەلدى. سولاردىڭ ءبىرى – رەسەي فەدەراتسياسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ وكىلى ەلەنا ورلوۆسكايا. جيىرما جىل بويى سايلاۋ ۇدەرىستەرىنە ۇزدىكسىز قاتىسىپ كەلە جاتقان كانىگى مامان شىعىسقازاقستاندىق سايلاۋشىلاردىڭ بەلسەندىلىگىنە ءتانتى بولعانىن جاسىرمادى. وسكەمەن قالاسىنداعى سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنىڭ بىرىندە رەسەيلىك مەيمانمەن از-كەم سويلەسكەن ەدىك. ەلەنا ورلوۆسكايا, رەسەي فەدەراتسياسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ وكىلى: – ەلەنا ۆيكتوروۆنا, قازاقتا «سىرت كوز – سىنشى» دەگەن ءسوز بار. كورشى ەلدەن كەلگەن مەيمان رەتىندە ەلىمىزدەگى پارلامەنت ءماجىلىسى مەن ءماسليحاتتار سايلاۋى قانداي دەڭگەيدە ءوتىپ جاتىر دەپ ويلايسىز؟ – ەڭ الدىمەن, شىعىس قازاقستان وڭىرىندە داۋىس بەرۋدىڭ ءوز ۋاقىتىندا باستالعانىن ايتقىم كەلەدى. مىنە, قازىر تاڭعى ۋاقىت بولسا دا بارلىق جەردە داۋىس بەرۋ بارىسىنىڭ قىزۋ ءجۇرىپ جاتقانىن بايقاۋعا بولادى. ءبىز تاڭەرتەڭنەن بەرى بىرقاتار سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە بولدىق. ونداعى سايلاۋ ۇدەرىسىن قاداعالادىق. ءبىر قۋانتارلىعى, ەش جەردەن زاڭبۇزۋشىلىقتار, وعاش ءىس-ارەكەتتەر بايقالعان جوق, زاڭعا قايشى ورەسكەلدىكتەر بىردە-ءبىر سايلاۋ ۋچاسكەلەرىندە تىركەلمەگەن. داۋىس بەرۋ ۇدەرىسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسى اياسىندا جۇرگىزىلىپ جاتىر. وڭىردەگى سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ جۇمىسى جيناقى. ءار سايلاۋ ۋچاسكەسى زاڭناما اياسىندا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارمەن, اقپاراتتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. سونداي-اق, شىعىسقازاقستاندىق سايلاۋشىلاردىڭ وتە بەلسەندى ەكەنىن كورۋگە بولادى. جەرگىلىكتى جۇرتتىڭ ساياسي ناۋقانعا قاتىسۋ دەڭگەيى وتە جوعارى. تاڭەرتەڭنەن باستاپ حالىقتىڭ ءوز ۋچاسكەلەرىنە اعىلۋى ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ ءوز قۇقىعىنا بەيجاي قارامايتىنىن, ىشكى ساياسي مادەنيەتى جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى. – قازاقستانداعى سايلاۋ ۇدەرىسىنىڭ قانداي دا ءبىر ەرەكشەلىكتەرىن بايقاي الدىڭىز با؟ – ارينە, قاي ۋچاسكەگە بارساق تا, الدىمىزدان اۋەلەگەن ءان مەن كۇي قارسى الدى. وسى تاراپتا ورتالىق جانە وڭىرلىك سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ جاقسى جۇمىس ىستەگەنىنە كۋا بولدىق. بۇل – حالىقتىڭ كوڭىل-كۇيىن كوتەرەدى. ءىس-شاراعا مەرەكەلىك رەڭ بەرەدى. سىزدەردەگى پارلامەنت ءماجىلىسى مەن ءماسليحاتتار سايلاۋى – شىن مانىندە حالىقتىق مەرەكەگە اينالعانىن ايتا الامىن. – رەسەيدىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ بەلدى قىزمەتكەرى رەتىندە ەكى ەل اراسىنداعى سايلاۋ زاڭنامالارىنىڭ ايىرماشىلىقتارى تۋرالى ايتا الاسىز با؟ – مەن سايلاۋ ۇدەرىسىمەن 1995 جىلدان بەرى اينالىسىپ كەلەمىن. رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ءتۇرلى ايماقتارى مەن ەلدى مەكەندەرىندەگى سايلاۋ ۇدەرىستەرىنە ءتۇرلى دەڭگەيدەگى سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى رەتىندە قاتىستىم. سوڭعى 9 جىلدا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ اپپاراتىندا جۇمىس ىستەيمىن. رەسەي فەدەراتسياسىنداعى رەفەرەندۋم جانە سايلاۋ تۋرالى زاڭنامالار مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سايلاۋ تۋرالى زاڭناماسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمىزبەن بىرگە سالىستىرا قارادىق. ەكى ەلدىڭ زاڭناماسى اراسىندا اسا وزگەشەلىك جوق. بۇل ءبىزدىڭ قازاقستانداعى سايلاۋ بارىسىن بايقاۋ جۇمىستارىنا دا جەڭىلدىك بەردى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان». وسكەمەن.«وڭتۇستىك جاستارى وتە بەلسەندى ەكەن»
تاڭ بوزارىپ اتقاننان كەيىن-اق سايلاۋشىلار وزدەرىنىڭ سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە اعىلا باستادى. م.اۋەزوۆ اتىنداعى №94 سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى تلەۋوۆ ەرنست جولدىباي ۇلى باقىلاۋشىلاردىڭ قاتارىندا شەتەلدىك قوناقتاردىڭ بارىن ايتقان.كوك تۇرىكتىڭ ۇزىن نايزاسىن ۇمسىنا شاۋىپ, ەۋروپانىڭ بايتاق دالاسىنا ماڭگىلىك ءىزىن قالدىرعان ەدىل باتىر – اتتيلانىڭ نىسپىسىن العان اتتيلا تيلكي ماجار حالقىنىڭ ۇلى, ەر تۇرىكتىڭ جۇرناعى, وتە اقجارقىن ازامات ەكەن. اۋدارماشى ارقىلى سۇراق قويدىق. اتتيلا تيلكي, ەقىۇ ستراسبۋرگ كونسۋلدىگىنىڭ وكىلى, ۆەنگريا پارلامەنتىنىڭ مۇشەسى. – اتتيلا مىرزا, كەلگەندەرىڭىزگە ءبىراز بولدى. تالاي سايلاۋ ۋچاسكەسىندە بولدىڭىز. سايلاۋ ۋچاسكەسىنە كەلىپ, جاعدايمەن تانىسىپ جاتىرسىز. ءوز ەلىڭىزبەن سالىستىرعاندا قانداي ەرەكشەلىك بايقالادى؟ – شىنىمدى ايتسام, ۆەنگريادا جاستار سايلاۋعا سىزدەردەگىدەي ءمان بەرمەيدى ەكەن. كەلەدى. تاڭداۋىن اسىقپاي جاسايدى. مۇندا جاستار تاڭعى ساعات جەتىدەن باستاپ كەلە باستادى. ءبىر ساعات ارالىعىندا كەلگەن سايلاۋشىلاردىڭ 70-80 پايىزعا جۋىعى جاستار ەكەندىگى سۇيسىندىرەدى. ۆەنگريامەن سالىستىرعاندا وتە بەلسەندى. ءبىزدىڭ جاستار ساعات كۇندىزگى وننان كەيىن كەلە باستايدى. ەكىنشى ءبىر ەرەكشەلىك, بىزدە ەلەكتروندى جۇيەمەن داۋىس بەرىلەدى. – سىرت كوز – سىنشى. ەلىمىزدە جۇرسىزدەر, كوڭىلگە نە تۇيدىڭىزدەر؟ – قازاقستان تۋرالى پىكىرىمىز جوعارى. ۇلكەن مۇمكىندىكتەردىڭ الدىندا تۇرسىزدار. قازاقستان – ەقىۇ مۇشەسى. دۇنيەجۇزىندەگى وركەنيەتتى مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا قوسىلۋعا تالپىنىپ جاتقان ەلدىڭ ماقساتىنا جەتۋگە تىلەكتەسپىز. ال, سايلاۋدىڭ بارىسىنا كەلسەك ءادىل ءارى تازا ءوتتى. شەتەلدىك بايقاۋشىلاردىڭ پىكىرى وسىعان سايادى. قورىتا ايتساق, پارلامەنت ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتەن تىس سايلاۋىنا جانە وبلىس ءماسليحاتتارى دەپۋتاتتارىنىڭ كەزەكتى سايلاۋىنا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى 1074 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە 1 317 225 سايلاۋشىنىڭ ءوز ۇمىتكەرىن تاڭداۋعا جاعداي جاسالىندى. بۇل كۇنى وبلىس ورتالىعى – شىمكەنتتە 236 سايلاۋ ۋچاسكەسى جۇمىس ىستەدى. بارلىق دەڭگەيدەگى جەرگىلىكتى ءماسليحاتتاردىڭ ءماسليحات دەپۋتاتتىعىنا ۇمىتكەر رەتىندە وڭتۇستىكقازاقستاندىق 815 كانديدات 315 سايلاۋ وكرۋگى بويىنشا سايلاۋعا تۇسسە, اتالعان ناۋقاندا قۇرامى 7 ادامنان تۇراتىن 1405 كوميسسيا جۇمىس ىستەدى. سايلاۋدىڭ ءادىل ءوتۋىن قامتاماسىز ەتۋدە حالىقارالىق 13 جانە جەرگىلىكتى 7978 بايقاۋشى قاتىستى. ساياسي ناۋقان كەزىندە شەتەلدىك 7 بايقاۋشى تمد-دان, 2 بايقاۋشى ەقىۇ-دان جانە 4 ازامات تاۋەلسىز بايقاۋشى رەتىندە جۇمىس ىستەسە, 4632 ادام دەپۋتاتتىققا ۇمىتكەرلەرىنىڭ, 3346 بايقاۋشى ساياسي پارتيالاردىڭ سەنىمدى وكىلى رەتىندە سايلاۋدى قاداعالادى. سايلاۋ ناۋقانىنا ارنايى كەلگەن شەتەلدىك باقىلاۋشىلاردىڭ سايلاۋ بارىسىنا باعاسى جوعارى. باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان». وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.تەڭ قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتىلدى
ۆالەري ساموكرۋتوۆ, (رەسەي). حالىقارالىق بايقاۋشىلار مەن شەتەلدىك باق-تار تاراپىنان قازاقستانداعى پارلامەنتتىك سايلاۋدىڭ قالاي وتەتىنىنە ەرەكشە ءمان بەرىلۋى تەكتەن-تەك ەمەس. ولاردىڭ اراسىندا ەقىۇ/دياقب, ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسى, تمد ميسسياسى, شىۇ, تۇركىتىلدەس ەلدەر ىنتىماقتاستىعىنىڭ كەڭەسى سەكىلدى بەدەلدى ۇيىمدار بار. ويتكەنى, پارلامەنت ءماجىلىسى پارتيالىق ءتىزىم بويىنشا جاساقتالعالى تۇر. ونىڭ ۇستىنە التى ساياسي ۇيىم ءوز ۇمىتكەرلەرىن ۇكىلەپ قوسىپ, الامان دودانى ءتىپتى قىزدىرىپ جىبەرگەنى انىق. سول سەبەپتى جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردان وتىنىشتەردىڭ كوپتەپ ءتۇسۋى زاڭ شىعارۋشىلىق قىزمەتىن ويداعىداي جالعاستىرىپ كەلە جاتقان ورگانعا دەگەن قۇرمەت پەن سەنىمنىڭ ءبىر كورىنىسى دەر ەدىك. ءبىر جاعىنان, زور پارلامەنتتىك وكىلەتتىككە يە ءتومەنگى پالاتانىڭ زاڭداردىڭ ساپالى قابىلدانۋىنا مۇددەلى ءرولى مەن قوعامداعى ورنى دا قىزىقتىرعان بولۋى كەرەك. ءبىز قازاقستانداعى ساياسي ناۋقانداردى قاداعالاۋعا ۇزبەي قاتىسىپ كەلەمىز. بۇل جولى قورعان وبلىسىنان 12 ادامنان قۇرالعان ارنايى دەلەگاتسيا سولتۇستىك قازاقستان اۋماعىندا ءوتىپ جاتقان سايلاۋدى ءجىتى قاداعالاۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. جۇمىس ساپارىن پەتروپاۆل قالاسىنداعى № 5 سايلاۋ ۋچاسكەسىنەن باستاپ, داۋىس بەرۋ ۇدەرىسىنىڭ اشىلۋىنان داۋىس ساناۋعا دەيىن قاتىستىق. ادەمى كيىنگەن, جۇزدەرىنەن قۋانىش توگىلگەن سايلاۋشىلار قاراسىنىڭ مول بولعانىنا قاراماستان, ەشقانداي قاربالاستى اڭعارمادىق. سوعان قاراعاندا, سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ داۋىس بەرۋدى وتكىزۋگە ماتەريالدىق, اقپاراتتىق, تەحنيكالىق جاعىنان وتە تىڭعىلىقتى ازىرلەنگەنى ءبىلىنىپ تۇردى. م.جۇماباەۆ, ەسىل, مامليۋت, اققايىڭ اۋداندارىنا ات ءىزىن سالىپ, داۋىس بەرۋ ۇدەرىسىنە باستان-اياق ءجۇرىپ, رەگلامەنتكە ساي ىرىكتەلگەن ساياسي پارتيالاردىڭ سەنىم بىلدىرگەن ادامدارىمەن, ءماسليحات دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتاردىڭ سەنىمدى وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ, پارتيالىق تىزىمدەر بويىنشا سايلاناتىن سايلاۋدىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى, ۇيىمداستىرىلۋ دەڭگەيى, داۋىس بەرۋ ءۇردىسى, قاداعالاۋ ءتارتىبىنىڭ جولدارى, سايلاۋ زاڭناماسىن قاتاڭ ساقتاۋ جايلى پىكىرلەر الماسىلدى. زاڭ بۇزىلعان جاعدايدا قايدا جۇگىنۋ, بولدىرماۋ, الدىن الۋ شارالارىن قاراستىرۋ سەكىلدى ماسەلەلەر توڭىرەگىندە ساليقالى ويلار ايتىلدى. مۇنىڭ ءبارى سايلاۋ تۋرالى ەرەجەلەر تولىق ساقتالسا, ەشقانداي بۇرمالاۋشىلىق تا, بۇرا تارتۋ دا تىركەلمەيدى دەگەن ۇعىمعا جەتەلەيدى. وزگە وڭىرلەر سەكىلدى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا دا سايلاۋدىڭ كاسىبي دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعانىن قىزىلجار اۋدانىنا قاراستى بولشايا مالىشكا, تاشكەنتكا, بەرەزوۆكا تاعى باسقا ەلدى مەكەندەردە دە ەرەكشە سەزىلىپ تۇردى. تۇرعىنداردىڭ جوعارى ساياسي بەلسەندىلىگى ءتانتى ەتتى. سايلاۋ حالىقارالىق ولشەمدەر نەگىزىندە اشىق ءجۇرگىزىلىپ, زاڭ نورمالارى قاتاڭ ساقتالدى. دەمەك, سايلاۋ ۇدەرىستەرىن ودان ءارى دامىتۋ, جەتىلدىرۋ, دەموكراتيالىق قۇندىلىقتارعا ىڭعايلاستىرۋ, حالىقارالىق ستاندارتتارعا بەيىمدەۋ باعىتىندا ۇلگى الار تۇستار كوپ دەگەن ءسوز. س*ولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
