18 ناۋرىز, 2016

بالا – تاپقاندىكى ەمەس, باققاندىكى

520 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن
2358_oko_1شىمكەنتتە «التىن شاڭىراق» ات­تى وبلىستىق بايقاۋ ءوتتى. وبلىس­تىڭ بارلىق اۋدان, قالالارىندا بايگەگە قاتىسىپ, اقتىق سىنعا القىنباي جەت­­­­كەندەردىڭ قاتارىندا كەنتاۋلىق ىسقاق جۇماشەۆ قاريانىڭ وتباسى باس جۇلدەنى جەڭىپ الدى. قازىلار القاسىنىڭ قۇرامىندا بولدىق. ۇسىنىلعان ۇمىتكەرلەرگە تال­داۋ جاساپ, ءوز ۇپايلارىمىزدى قوي­دىق. ءبىر قىزىعى سول, باس جۇلدە مەن ءبىرىنشى ورىندارعا باعا بەرۋدە بار­لىق قازىلاردىڭ ۇپايى بىردەي شىقتى. نەگە جۇماشەۆتار وتباسى باس ءباي­گە­­­­گە لايىق؟! ۇمىتكەرلەردىڭ كورمەسىن ارالاپ جۇرگەنىمىزدە ءبىر كارتينا ەرىكسىز نازار اۋدارتقان. ايقارا اشىلعان قاقپا الدىندا ەرلى-زايىپتى تۇر. ورتا جاس­تاعى جىگىت اعاسىنىڭ ەكى قولى كەۋدە تۇسىنا جايىلىپ, وڭىندە تاڭدانىس پەن شاراسىزدىق بايقالادى. قوساعى بە­لىن بۇگىپ جەردەن الدەنەنى العالى جاتىر. ءيا, العالى. شاقالاقتى. جايالىققا ورالعان, ءوز كوكەك اناسىنىڭ ءوز باۋىر ەتى بالاسىنان باس تارتىپ, وزگە ادام­نىڭ ەسىگىنىڭ الدىنا تاستاپ كەتكەنىن ازىرگە تۇيسىنبەيتىن شاقالاق. سۋرەتشى بۇل وقيعانى ويدان ال­عان جوق. پورترەتتە بەينەلەنگەن ەر ادام ىسقاق جۇماشەۆ, قوساعى گۇل­­­جاھان كەرىمبايقىزى بولاتىن. بۇگىندە سەكسەندى القىمداعان ىسقاق اعامىز دا, گۇلجاھان اپامىزدىڭ دا ما­ماندىعى دارىگەر بولعان. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدا­رىن­دا تۇرمىس-تاۋقىمەتتىڭ قيىن­دىعىنا شىداماعاندار نارەستە­لەرىن بالالار ۇيىنە وتكىزە باستادى. مەملەكەتتىك مەكەمە بالانىڭ كە­رەگىن تۇگەندەگەنىمەن, اتا-انانىڭ ايا­لى الاقانىنىڭ ورنىن باسا المايدى. وسىنىڭ ءبارىن جۇرەك ەلەگىنەن وتكىزگەن ىسقاقوۆتار «ارنۇر» اتتى وتباسىلىق بالالار ءۇيىن اشقان. سول كەزدە وسى وتباسى 13 تاستاندى ءسابيدى قابىلداعان. ونىڭ سەگىزى بەسىكتەگى شاقالاقتار بولسا, قالعانى جاسقا تول­ماعان بۇلدىرشىندەر ەدى. كوكەك دەگەن ايلاكەر قۇس ءوزى تۋ­عان جۇمىرتقاسىن باسىپ, بالاپان اشۋدىڭ قيىندىعىن اۋىرسىنىپ, وزگە ۇياعا تاستاپ كەتەدى ەكەن. ءوز ءسا­بيى­­نەن باس تارتقانداردى «كوكەك انا­­لار» دەيتىن سەبەپ وسى. الايدا, ءبارىن بىردەي بەزبۇيرەك دەۋگە كەلمەس, جاعدايى وڭالعاننان كەيىن ءسابيىن قايتا اكەتكەندەر دە بارشىلىق. «ارنۇر» بالالار ۇيىنەن كەتكىسى كەلمەيتىندەر دە بار ەكەن. سونىڭ ءبىرى قاراساڭ كوز تويمايتىنداي اسەم قىز بالا ويىن بىلاي تولعايدى. «انام كەل­دى. بىراق وعان دەگەن كوڭىلىم قا­رايىڭ­­قىراپ قالعان ەكەن. ەس ءبىل­گەنىمدە ءوزىمنىڭ تاستاندى ەكەنىمدى ءبىلىپ, تۋعان انامدى كۇن ساناپ كۇتكەن ەدىم. ەشتەڭەدەن تارلىق كورمەدىك, بىراق انام بارلىعىنان ارتىعىراق كورىنەتىن. قاتتى ساعىناتىنمىن. ءبى­راق ول كەلگەندە مەندەگى ساعى­نىش سار­قىلىپ بىتكەن ەدى. تۋعان انام قانشا قۇشاقتاپ, قانشا ايما­لا­عا­نىمەن, قانشا كەشىرىم سۇراعىنىمەن مەنىڭ جۇرەگىمدەگى مۇزدى ەرىتە المادى. مەنىڭ الدىمدا بوتەن ادام تۇردى. مەن ونىڭ قىزى ەمەس, ىسقاق اتام مەن گۇلجاھان اپام­نىڭ تۋعان قى­زى ەكەندىگىمدى سول ساتتە سەزىندىم». قابىلداۋعا اۋىر بولعانمەن, شىن­­­­دىق وسىلاي شىرىلدايدى. ونداعان جەتىم بالالاردى قاتارعا قوسقان, ولاردى ءوز بالالارىنان ەش كەم كورمەي ايالاپ وسىرگەن, جان جىلۋىن اياماعان ىسقاق جۇماشەۆ وتباسىنىڭ ونەگەلى «التىن شاڭىراق» وتباسى بايقاۋىندا باس بايگەنى قانجىعاعا بوكتەرۋىنىڭ, قازىلار القاسىنىڭ ءبىراۋىزدى بولۋىنىڭ سەبەبى وسى. ەل بولعان سوڭ تەلى مەن تەنتەكتەر بولادى. تالاپكەرلەردىڭ ىشىندە «مەن نەگە بايگە المادىم» دەپ تالاعى تارس ايىرىلىپ جۇرگەننىڭ ادامي قۇندىلىقتاردىڭ قادىرىن بىلەرىنە كۇمانداناسىڭ. ءبىر مەزگىلدە سەگىز بەسىك تەربەتكەن گۇلجاھان انانىڭ قاسيەتى «بالا – تاپقاندىكى ەمەس, باققاندىكى» دەگەن اتا-بابا وسيەتىن ەسكە سالاتىنداي. بۇگىندە سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىق­قان ىسقاق اقساقال ەشكىمگە قول جاي­ماي تابىس تابۋدىڭ دا ۇلگىسىن كورسەتىپ وتىر. 2012 جىلى بەس ور قويان اسىراعان قاريا بۇگىندە ولاردىڭ سانىنان شاتىسادى. ەتى دارۋمەن قويان دەگەنىڭىز وتە ءوسىمتال. بابى كەلىسسە كوجەكتى ءۇيىپ تاستايدى. ەتىنىڭ كەلىسى مىڭ تەڭگەگە تارتاتىنىن ەسكەرسەڭىز, جۇماشەۆتار وتباسىلىق بيۋدجەتىنىڭ قانشالىقتى ەكەندىگىن شامالاي بەرىڭىز. ۇلپىلدەگەن قويان تەرىسى دە ءبىر قىستىققا ابدەن جارايدى. جاڭا جوبالارعا بولىنەتىن مەملەكەتتىك گرانتتان 2 ملن. تەڭگە قايتارىمسىز قار­جى العان ىسقاق اقساقال تەرى يلەي­تىن تسەحىن ىسكە قوسىپ جاتىر. ديزاي­نەر-تىگىنشى دە ءوز ۇيىنەن شىقتى. با­لا­­لارىنان بولەك, نەمەرەلەرى قويان باعۋدىڭ تاجىريبەسىنە جەتىك. كاسىپكەرلەرگە قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىندا وقىپ, قويان ءوسىرۋدى قول­­عا العان قاريانىڭ ءىسى تەپسە تەمىر ۇزەتىن, الايدا, «جۇمىس جوق» دەپ ءجۇن­جىپ جۇرەتىن جاستارعا ۇلگى بولسا ەكەن دەپ تىلەدىك. انكارادان كەلگەن ءبىر كاسىپكەردىڭ «تۇركيادا بەس ساۋىن سيىرىڭ بولسا, سەن – ميلليونەرسىڭ» دەگەنىن ەس­تىگەن ەدىك. مال – باققانعا بىتەدى. ال وتباسى باقىتى مەن جەكە بيزنەستى ءۇي­لەستىرگەن ىسقاقوۆتار وتباسى كەدەيشىلىك دەگەندى تۇسىنبەيدى. باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان». وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار