كۇن تارتىبىندە – ايەلدەر ماسەلەسى

مەملەكەتتىك حاتشى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا ءتورايىمى گۇلشارا ابدىقالىقوۆا نيۋ-يوركتە بۇۇ ايەلدەر احۋالى جونىندەگى كوميسسياسىنىڭ 60-سەسسياسىنا قاتىستى, دەپ حابارلادى ەلباسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. گ.ابدىقالىقوۆا ءوز سوزىندە گەندەرلىك تەڭدىك جانە ايەلدەردىڭ احۋالىن جاقسارتۋ ماسەلەلەرى بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى نى­عايتۋ, ورنىقتى دامۋ, كەدەي­شى­لىكتى جويۋ جانە ادام قۇقىق­تارىن قورعاۋ سياقتى بۇۇ جاھان­دىق كۇن ءتارتىبىنىڭ نەگىزگى ماسەلە­لەرىمەن تىعىز بايلانىستى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەتتىك حاتشى قا­زاق­ستاندا گەندەرلىك ساياساتتىڭ ءوزىن­دىك ۇلگىسى قالىپتاسقانىن ايتتى. ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەر ەسكەرىل­گەن بۇل ۇلگى حالىقارالىق ءتاجىري­بە­لەرگە نەگىزدەلگەن. سونداي-اق, گەندەرلىك تەڭدىككە قول جەتكى­زۋگە, ايەلدەر مەن قىز بالالار­دىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا جانە ولاردىڭ مۇمكىندىكتەرى اۋقىمىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان. سەسسيا اياسىندا «قازاق­ستان­نىڭ گەندەرلىك جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياساتى: ءوسىم, رەفورما, دامۋ» تاقىرىبى بويىن­شا مينيسترلىكتىڭ جۇمىس با­بىن­داعى تۇسكى اسى ۇيىمداستىرىلدى. جارىسسوزگە بەلگيا, وار, چە­حيا, انگولا, لاتۆيا, زيمبابۆە, ءۇندىستان, كورەيا رەسپۋبليكاسى, جاپونيا, پاراگۆاي, ارگەنتينا, مى­سىر, تۇرىكمەنستان جانە باسقا دا ەلدەردىڭ دەلەگاتسيالارى قاتىستى. ءىس-شارا بارىسىن­دا قازاقستانداعى گەندەرلىك جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق سايا­ساتتىڭ, سونداي-اق, ەكونوميكالىق ءمۇم­كىندىكتەرىنىڭ اياسىن كەڭەيتۋ جانە اۋىلدىق ايماقتارداعى ايەل­­دەردىڭ دەنساۋلىعىن قور­عاۋ ماسە­لەلەرى جان-جاقتى تالقى­لاندى. سەسسيا بارىسىندا مەملەكەتتىك حاتشى مەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى, بۇۇ ايەلدەر قۇرىلىمىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ف.ملامبو-نگكۋكانىڭ كەزدەسۋى ءوتتى. تاراپتار قازاقستاننىڭ ايەل­دەر مەن قىزدار قۇقىعىن قورعاۋ جانە مۇمكىندىكتەرى اۋقىمىن كەڭەي­تۋ سالاسىنداعى حالىقارالىق مىندەت­تەمەلەرىن ورىنداۋ ماسەلەلەرىن قارادى. گ.ابدىقالىقوۆا تاۋەلسىزدىك العا­لى بەرى قازاقستاننىڭ ايەل قۇقىق­تارىن قورعاۋ سالاسىندا قول جەتكىزگەن وزگەرىستەرىنە جەتەكشى حالىقارالىق ساراپشىلار وڭ باعا بەرگەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق, گ.ابدىقالىقوۆا امە­ري­كا مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ (امۇ) ايەلدەر جونىندەگى امەريكاارالىق كوميسسياسىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى, ەلشى ك.مورەنومەن كەزدەستى. تاراپتار ايەلدەردىڭ ازاماتتىق, ساياسي, ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك جانە مادەني سالالارعا قاتىسۋىنا جانە وكىلەتتىلىك ەتۋىنە تولىق ءارى تەڭ قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى ماسەلەلەردى جان-جاقتى تالقىلادى. مەملەكەتتىك حاتشى قازاقستاننىڭ سولتۇستىك جانە وڭتۇستىك امەريكاداعى ايەل قۇقىق­تارى جانە گەندەرلىك تەڭدىككە قاتىستى ساياساتتى جۇرگىزۋ ىسىندەگى باستى ۇيىم بولىپ تابىلاتىن امۇ-مەن ىنتى­ماق­تاس­تىققا جەتە ءمان بەرەتىنىن اتاپ كورسەتتى. مەملەكەتتىك حاتشى گ.ابدىقا­لىقوۆا بۇۇ دامۋ باعدارلامالارىنىڭ اكىمشىسى ح.كلاركپەن كەزدەسۋدە قا­زاق­ستان مەن بۇۇ دب اراسىندا 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان جاڭا نەگىزدەمەلىك باعدارلاماعا قول قويىلعانىن ايتىپ, ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋگە جانە ونى جۇزەگە اسىرۋعا جاردەم ەتكەنى ءۇشىن العىس ءبىل­دىردى. گ.ابدىقالىقوۆا ح.كلاركقا كەدەي­شىلىكتى جانە جۇمىسسىزدىقتى تومەن­دەتۋگە, ايەلدەردى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا تارتۋعا باعىتتالعان «نۇرلى جول» جاڭا ەكونو­مي­كالىق باعدارلاماسىنىڭ مۇمكىندىك­تەرىن تانىستىردى. مەملەكەتتىك حاتشى نيۋ-يوركتەگى بۇۇ دامۋ باعدار­لاماسىندا قازاقستان­دىق ايەلدەردىڭ دە وكىلدىك ەتۋىنە ءمۇد­دەلىلىك تانىتتى. اقش-قا جاساعان جۇمىس ساپا­رى­نىڭ سوڭىندا مەملەكەتتىك حاتشى بۇۇ باس حاتشىسى پان گي مۋنمەن كەز­دەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا ورنىقتى دامۋدىڭ, گەندەرلىك تەڭدىكتىڭ جانە ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇمكىندىكتەرى اياسىن كەڭەيتۋدىڭ, الەۋمەتتىك-گۋمانيتارلىق ىلگەرىلەۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلاندى.