باسەكەگە قابىلەتتى ماماندار دايىندايدى

بۇگىندە ەلىمىزدە كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ ىسىنە باسا نازار اۋدارىلىپ وتىر. ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن بارشاعا ارنالعان تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى بەلگىلەنۋى الدىڭعى پىكىرىمىزدىڭ ايقىن دالەلى. سونىمەن بىرگە, اتالعان جۇيەنىڭ قىزمەتىن ودان ءارى جانداندىرۋ مەن جاڭعىرتۋ ىسىندە دە جارقىن مىسالدار جەتكىلىكتى. ەڭ باستىسى, قالانى ايتپاعاندا, شالعاي اۋدانداردا دا بۇل ماسەلەدە وڭ باستامالار بارشىلىق. ءسوزىمىز جالاڭ بولماس ءۇشىن ەندىگى اڭگىمەنى وبلىسىمىزدىڭ ەڭ الىس اۋداندارىنىڭ ءبىرى – كازتالوۆتىڭ جالپاقتال اۋىلىنداعى جالپاقتال اگرارلىق جانە سالالىق تەحنولوگيالار كوللەدجى مىسالىندا وربىتكەندى ءجون كورەمىز. – مۇندا بۇگىنگى نارىقتىق قا­رىم-قاتىناستاردىڭ سۇرا­نىسىنا يە سەگىز ءتۇرلى ماماندىق بويىنشا كادرلار دايىندالادى. وقۋ ورنىندا كاسىپتىك-تەحني­كالىق ءبىلىم بەرۋدىڭ زاماناۋي ۇلگىسى قالىپتاسقان. ءارى وقىتۋ باعدارلاماسى جۇيەلىك وزگەشەلىكتەرىنىڭ نەگىزى قالانعان. كاسىبي ماماندار دايىندايتىن كوللەدجدەگى وقۋ-تاربيە جۇمىس­تارىنىڭ ناتيجەسى كاسىبي ءبىلىمدى تاۋەلسىز باعالاۋ ءتاسىلى بويىنشا ايقىندالادى. سوعان سايكەس تۇلەكتەردىڭ وقۋ ساپاسى 95,7-100 پايىز ارالىعىن قۇرايدى. ولارعا وقۋ-تاربيە قورىتىندىسىندا بىلىكتىلىكتەرىن ايقىنداعان كۋا­لىكتەر بەرىلەدى. مۇنداي جو­عارى دا ساپالى ناتيجەگە وقىتۋشىلاردىڭ قوسقان ۇلەسى مول. ۇلى پەداگوگ ىبىراي التىنسارين ايتقانداي, جاقسى مۇعالىم بارىنەن قىمبات, سەبەبى, ول مەكتەپتىڭ جۇرەگى ەمەس پە, – دەيدى جالپاقتال اگرارلىق ءجا­نە سالالىق تەحنولوگيالار كول­­­لەدجىنىڭ ديرەكتورى ماعاۋيا ەسماعۇلوۆ. بۇگىنگى تەحنوگەندىك كەزەڭدە بىلىكتى ماماندار ازىرلەۋ جۇيەسىن قۇرۋ وتە كۇردەلى ۇدەرىس. بۇعان اتالعان ۇجىم الەۋمەتتىك سەرىك­تەستىكتەر قۇرىلىمىن بەلسەندى تۇردە پايدالانۋ ارقىلى قول جەتكىزۋدە. ويتكەنى, وسى ارقىلى ءبىلىم الۋشىلاردىڭ تاڭداعان ماماندىقتارى تۋرالى تۇسىنىك­تەرىن تەرەڭدەتۋگە بولادى. ەڭ باستىسى, تەوريا مەن تاجىريبە ءبىر جەردە توعىسادى. تۇلەكتەردىڭ وندىرىستىك جاعدايدا دەربەس شەشىم قابىلداي ءبىلۋ قابىلەتى قالىپتاسادى. بۇعان كوللەدج ۇجىمى مەن جۇمىس بەرۋشىلەر اراسىنداعى بايلانىس پەن ءوزارا ىنتىماقتاستىق يگى اسەرىن تي­گىزۋدە. وقۋ ورنىن بىتىرۋشىلەردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا دا مۇن­داي قارىم-قاتىناستاردىڭ وڭ ىقپالى بار. سونىمەن بىرگە, ۇجىم باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن ەڭبەك نارىعىنداعى جاعدايدى قاداعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ىزدەنىس تەتىگىنىڭ قۇرىلۋى دا ءۇي­رەنەتىن ءۇردىس دەۋگە بولادى. بۇل تەتىكتىڭ باستى ءرولى سۇرا­نىسقا يە جۇمىس ورنىن ايقىن­داۋعا سەپتىگىن تيگىزە الاتىنىندا. مۇنداي جاعدايدا وڭىردەگى بيزنەس پەن الەۋەتتى جەكە كاسىپكەرلىك نىساندارى وزدەرىنە قاجەتتى بىلىكتى مامانداردى الىستان ىزدەپ اۋرە بولمايدى. تەك ءتيىستى سۇرانىس بولسا دەڭىز. جالپاقتال كوللەدجى باسشىلىعى مەن وقىتۋشى-ۇس­تازدار قۇرامى ءوز تۇلەكتەرى الىس­تان شاقىرتىلعان كەز كەلگەن مامانمەن باسەكەگە تۇسە الاتىنىنا بەك سەنىمدى. ولار ءوز بىلىكتەرىن دۋالدى جۇيە ارقىلى شىڭداۋدا. قاجەت جاعدايدا بەلگىلى ءبىر توبى قايتا دايارلىقتان وتكىزىلۋدە. ەڭ باس­تىسى, مۇندا سۇرانىسقا ساي بار­­لىق مۇمكىندىكتەر جاسالۋدا. بۇل سۇرانىستار ءۇش باعىت بويىنشا جۇرگىزىلۋدە. ونىڭ ەڭ ءبىرىنشىسى ينفراقۇرىلىمدى جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتى دامىتۋ ەسەبىنەن جۇمىسپەن قامتۋدى ۇلعايتۋ بولسا, ەكىنشىسى اۋىلدا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ارقىلى جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ بولىپ وتىر. ال ءۇشىنشىسى تىرەك اۋىلدارىن دامىتۋعا نەگىزدەلگەن. بۇل جونىندە وڭىردەگى الەۋمەت­تىك-سەرىكتەستىك وكىلدەرى نە دەيدى؟ گۇلبانۋ شوقاەۆا, «نان ءونىم­دەرى» جەكە كاسىپورنى­نىڭ جەتەكشىسى: – ءبىزدىڭ كاسىپورىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەندەردىڭ دەنى كوللەدج تۇلەكتەرى. وسى ارقىلى ولار وت­باسىن اسىراپ, الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق ماسەلەلەرىن شەشىپ وتىر. اشىعىن ايتقاندا, تەندرلەر ءادىل تۇردە ءوتىپ, ونى ۇتىپ العان جاعدايدا نان ونىمدەرىمەن تولىق قامتۋعا بولادى. بۇعان ءتيىس­تى مۇمكىندىكتەر بار. سونىمەن بىرگە, مۇنداي جاعدايدا تاعى دا جيىرما بەس ادامعا, سونىڭ ىشىندە, كوللەدج تۇلەكتەرىنە جۇمىس تاۋىپ بەرۋگە مۇمكىندىك تۋادى. نۇرلىباي جولدىباەۆ, «ءشا­ھي­زادا» جەكە شارۋا قوجا­لىعىنىڭ جەتەكشىسى: – مال ءوسىرىپ, باپتاۋعا ىڭعايلى مامان بولسا ءتيىستى ەڭبەكتەرىن تولەي الامىن. الايدا, مۇنداي جاۋاپكەرشىلىكتەن قاشاتىندار كوپ. ولار مالدىڭ قۇنىن تولەت­تىرەدى دەپ قاشادى. ەگەر مال اۋرۋدان ولسە, ونى انىقتايتىن ۆە­تەري­نارلىق دارىگەر بار. ال مال دۇرىس قاراماعاندىقتان ۇرلانسا نەمەسە باتپاققا باتىپ ولسە, وعان جاۋاپ بەرگىسى كەلمەيدى. سوندا بۇل ماسەلەنى قالاي شەشۋگە بولادى؟ مۇرات احمەتجانوۆ: «دوررەم­سەرۆيسستروي» كاسىپ­ورنىنىڭ باسشىسى: – ءبىزدىڭ كاسىپورىن قىزمەتكەر­لەرىنىڭ دەنى دە كوللەدج تۇلەكتەرى. الايدا, قازىرگى تاڭدا بىزگە مەحانيزاتور كادرلارى جەتىسە بەرمەيدى. بۇل سالادا ىستەپ جۇرگەندەردىڭ دەنى ەلۋدەن اسقاندار. ولاردى الماستىراتىن جاس مەحانيزاتورلار قاجەت-اق. سوندىقتان كوللەدج ۇجىمى وسىنداي ماماندىق بەرەتىن جۇيەنى ۇلعايتۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالار بەلگىلەۋىن سۇرايمىن. سونداي-اق, كوللەدج ديرەكتورى ماعاۋيا ەسماعۇلوۆ ۇيىتقى بولعان سەمينار ىسپەتتەس كەڭ كو­لەمدى شارا كەزىندە كەنجەبەك مەنداليەۆ اتىنداعى جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتىڭ ديرەكتورى سالتانات وتەعاليەۆا بۇگىنگى كۇنى مەكتەپتەردە كومپيۋ­تەردى تەرەڭ مەڭگەرگەن ينجەنەر­لەر جانە ءىس قاعازادارىن جۇرگىزەتىن بىلىكتى دە ساۋاتتى ماماندار جە­تىس­پەيتىنىن ايتىپ بەردى. سون­دىقتان ول سالالىق كوللەدجدە وسى ماماندىقتى وقىتۋعا جاعداي جاسالاتىن بولسا, وعان سۇرانىس بولاتىنىن باياندادى. ال كازتالوۆ اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى ەربولات بەكمولدين كوللەدج­دە ەسەپ ماماندارى مەن قىز-كە­لىن­­شەكتەر ءۇشىن كونديتەر جانە تىگىنشى ماماندىقتارىن مەڭگەرۋگە جول اشىلسا, ولار جۇمىسسىز قالماس ەدى دەگەن ۇسىنىس-تىلەگىن جەتكىزدى. ءوز كەزەگىندە اۋداندىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى امانجول نىعمەت بولاشاقتا مۇندا قىسقا مەرزىمدە ماماندار ازىرلەيتىن كۋرستار اشۋعا قام جاساپ وتىرعاندارىن مالىمدەدى. قالاي دەگەندە دە, بۇل ايتىلعان وي-پىكىرلەردىڭ ءبارى الىستاعى اۋداندا كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدىڭ كوكجيەگىن ودان ءارى كەڭەيتە ءتۇسۋ قاجەتتىلىگىنەن تۋىنداپ وتىرعانى ايان. ال كوللەدجدىڭ ۇيىمشىل ۇجىمى سونىڭ بارىنە جان-جاق­تى وي جۇگىرتىپ, ءتۇيىندى وي-پىكىر­لەردى سۇزگىدەن وتكىزىپ, وقىتۋ باعدارلاماسىن تەرەڭدەتە ءتۇسۋدى ۇيعارعان. ويتكەنى, قازىرگى تاڭدا ەل ەكونوميكاسىن وركەندەتۋ ىسىندە كاسىپتىك-تەحنيكالىق سالا ماماندارىن ازىرلەۋ جەتەكشى مانگە يە ەكەنى ايتپاسا دا بەلگىلى ەمەس پە؟! تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان». باتىس قازاقستان وبلىسى, كازتالوۆ اۋدانى, جالپاقتال اۋىلى.