تۇسكەن وتىنىشتەر دە از ەمەس

كەشە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير فووس بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرىنە كانديداتتاردىڭ, ساياسي پارتيالاردىڭ جانە ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىن قاراۋ بارىسى تۋرالى بريفينگ وتكىزدى. وسك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اتاپ وتكەندەي, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ­نىڭ 49-بابىنا سايكەس سايلاۋ كو­مي­سسياسىنىڭ جانە ونىڭ مۇشە­لەرىنىڭ شەشىمدەرىنە جانە ءىس-ارە­كەتتەرىنە (ارەكەتسىزدىگىنە) شا­عىمداردى جوعارى تۇرعان كوميس­سيا شاعىم تۇسكەن كۇننەن باس­تاپ, ەگەر «سايلاۋ تۋرالى» زاڭ­دا وزگەشە كوزدەلمەسە, ءۇش كۇن ىشىندە قارايدى. ال ازاماتتار مەن ۇيىمداردىڭ سايلاۋ زاڭ­نا­ماسىنىڭ بۇزىلعانى تۋرالى وتىنىشتەرىن سايلاۋ كوميسسيالارى شاعىم تۇسكەن كۇننەن باستاپ, ەگەر «سايلاۋ تۋرالى» زاڭدا وزگە­شە كوزدەلمەگەن بولسا, بەس كۇن ىشىندە قارايدى. «2016 جىلعى 20 قاڭتار – 14 ناۋ­رىز ارالىعىنداعى كەزەڭدە ورت­ساي­لاۋكومعا جەكە جانە زاڭدى تۇلعا­لاردىڭ 113 ءوتىنىشى كەلىپ ءتۇستى, – دەدى ۆ.فووس وسى ماسەلەگە قا­تىستى. – تۇسكەن وتىنىشتەردىڭ 29-ى (25,7%) قازاقستان رەس­پۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجى­لىسىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ ءجو­نىن­دەگى سايلاۋ ناۋقانىمەن بايلانىستى. ولاردىڭ ىشىندە 9-ى – قو­عامدىق بىرلەستىكتەردەن, 11-ءى – جەكە تۇلعالاردان, 8-ءى – باق-تار­دان, 1-ەۋى – وبلىستىق سايلاۋ كو­ميسسياسىنان». ۆ.فووستىڭ حاباردار ەتۋىنشە, 10 ءوتىنىش سايلاۋ زاڭناماسىنىڭ جەكەلەگەن نورمالارىن تۇسىندىرۋگە قاتىستى, 5 ءوتىنىش پار­لامەنت دەپۋتاتتىعىنا داۋىسقا تۇسۋگە نيەت بىلدىرۋگە جانە بەلگىلى ءبىر كانديداتتى قول­داۋ نەمەسە پارتيالىق تىزىمدەرگە ەن­گىزۋ تۋرالى, 1 ءوتىنىش قازاقستان حالقى اسسامب­لەياسىنان دەپۋتاتتىققا كانديداتتىڭ ءتىر­كەۋىن قايتارىپ الۋ تالابى جونىندە, 6-سى سايلاۋ كوميسسيالارى مەن دەپۋتاتتىققا كانديداتتار تۋرالى اقپارات بەرۋ جايىندا, تاعى 1-ەۋى سايلاۋ ناۋقانى كەزەڭىندەگى زاڭ بۇزۋشىلىقتار تۋرالى اقپارات بەرۋگە, 3-ەۋى سايلاۋ ۇدەرىسىنە بايلانىستى ەمەس, ياعني ءتۇرلى الەۋمەتتىك جانە تۇرمىستىق ماسەلەلەردى شەشۋگە قاتىستى. «ءوتىنىش يەلەرىنە جاۋاپتار بەرىلدى. جەتى ءوتىنىش قاراۋ ءۇشىن ءتيىستى ورگاندارعا جولداندى, – دەدى توراعانىڭ ورىنباسارى ءارى قاراي. – كەلىپ تۇسكەن 84 (74,3 %) ءوتىنىش قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءماسليحاتتارىنىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جونىندەگى سايلاۋ ناۋقانىمەن بايلانىستى. ولاردىڭ ىشىندە 58 ءوتىنىش جەكە تۇلعالاردان, 8 ءوتىنىش باق-تاردان, 1 ءوت­ىنىش وبلىستىق ءماسليحاتتان, 8-ءى قوعامدىق ءبىر­لەستىكتەردەن, ونىڭ ىشىندە سايا­سي پارتيالار­دان, 9 ءوتىنىش اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنان». ۆ.فووستىڭ ايتۋىنشا, قالعان وتىنىشتەر سايلاۋ زاڭناماسىنا بايلانىستى. مىسالى, 27 ءوتىنىش سايلاۋ زاڭناماسىنىڭ جەكەلەگەن نورمالارىن تۇسىندىرۋگە, 10-ى سايلاۋ كوميسسيالارى, كانديداتتار جانە ت.ب. تۋرالى اقپارات بەرۋگە, 4-ەۋى سايلاۋ­دى ازىرلەۋ مەن وتكىزۋ ماسەلەلەرى ءجونىن­دە ۇسىنىستارعا, 1-ەۋى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا تەڭ قولجەتىمدىلىك بەرۋگە, 2-ەۋى الەۋمەتتىك, تۇرمىستىق جانە باسقا پروبلەمالارعا بايلانىستى سايلاۋعا قاتىسۋ مۇمكىندىگىنىڭ جوقتىعىنا, 1-ەۋى دەپۋتاتتىققا كانديداتتىڭ ساي­لاۋالدى ۇگىتتى جۇرگىزۋ ءتارتىبىن بۇزعانىنا, 9-ى سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ شەشىم­دەرىنە جانە ءىس-ارەكەتتەرىنە, 2-ەۋى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, سونداي-اق, ولاردىڭ لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنە, ال 11-ءى دەپۋتاتتىققا كانديداتتى تىركەۋمەن كەلىسپەۋگە بايلانىستى. «دەپۋتاتتىققا كانديداتتاردىڭ جانە ولاردىڭ جۇبايلارىنىڭ تابىسى تۋرالى دەكلاراتسياداعى مالىمەتتەردىڭ دۇرىس ەمەستىگى جانە ءماسليحات دەپۋتاتتىعىنا سايلانۋ قۇقىعىن قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى 16 ءوتىنىش قاراۋ ءۇشىن ءتيىستى ورگاندارعا جولداندى جانە باقىلاۋعا الىندى» – دەدى ۆ.فووس. * * * كەشە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ باس­پا­سوز ورتالىعىندا تمد-دان بايقاۋ­شىلار شتابى باس­شىسىنىڭ ورىنباسارى ولەگ كۋلەبا دا بريفينگ وتكىزدى. «14 ناۋرىزدا شەتەل بايقاۋشىلارىن اككرەديتتەۋ مەرزىمى اياقتالدى. قازاقستان پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ جانە جەرگىلىكتى ءماسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتارىن سايلاۋ ناۋ­قانىن قاداعالاۋعا كەلگەن تمد بايقاۋ­شىلارى ميسسياسىنىڭ قۇرامىنا 301 ادام كىرىپ وتىر. ولاردىڭ ىشىندە ازەربايجان, ارمەنيا, بەلارۋس, مولدوۆا, رەسەي, تاجىكستان, تۇرىكمەنستان جانە وزبەكستان ەلدەرىنىڭ وكىلدەرى بار. سونىمەن قاتار, تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ پار­لا­مەنتارالىق اسسامبلەياسىنان, ۇقشۇ پار­لا­مەنت­ارالىق اسسامبلەياسىنان, رەسەي جانە بەلارۋس ودا­عى­ن­ىڭ پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى جانە تمد-ءنىڭ اتقارۋشى كوميتەتىنەن كەلدى», – دەدى و.كۋلەبا. *** كەشە, سونداي-اق, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 1995 جىلعى 28 قىركۇيەكتەگى كونستي­تۋتسيا­لىق زاڭىنىڭ 46-بابىنا سايكەس قازاقستان رەسپۋبليكاسى وبلىستىق ءماسليحاتى دەپۋ­تاتىنىڭ ومىراۋعا تاعاتىن بەلگىسىنىڭ ۇلگىسىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسى قالا­لىق ءماسليحاتى دەپۋتاتىنىڭ ومىراۋعا تاعا­تىن بەلگىسىنىڭ ۇلگىسىن جانە قازاقستان رەس­­پۋبليكاسى اۋداندىق ءماسليحاتى دەپۋ­تاتىنىڭ ومىراۋعا تاعاتىن بەلگىسىنىڭ ءۇل­گى­سىن بەلگىلەدى. ءاليسۇلتان قۇلانباي, «ەگەمەن قازاقستان». سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ.