وزگەرىستەر تانىستىرىلدى

كەشە پارلامەنت سەناتىندا پالاتا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اسقار بەيسەنباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن «2016-2018 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق قورىنان 2016 – 2018 جىلدارعا ارنالعان كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرت تۋرالى» زاڭعا وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭداردىڭ جوبالارى تانىستىرىلدى. وندا ۇلتتىق ەكونوميكا مي­نيسترى ە.دوساەۆ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2016-2020 جىل­دارعا ارنالعان الەۋمەتتىك-ەكونو­ميكالىق دامۋ بولجامى تۋ­رالى» جانە «قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ ۇلتتىق قورىنان 2016-2018 جىلدارعا ارنالعان كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرت تۋرالى» زاڭعا وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا بايان­داما جاسادى. مينيستر بيىل­عى ماكروەكونوميكالىق كورسەت­كىشتەردى ۇكىمەت قازاقستان ەكونو­ميكاسىنىڭ دامۋىنا سىرتقى جاعىمسىز فاكتورلاردىڭ اسەرىن ەسكەرە وتىرىپ تۇزەتكەنىن حابار­لادى. ۇكىمەت ەسەپتەۋلەرىنىڭ نەگى­زىنە 2016 جىلعى اقش دول­لارىنىڭ 300-دەن 360 تەڭگەگە دەيىنگى باعامىنىڭ وزگەرىسى الىندى. مۇنايدىڭ باعاسى باررەلىنە 30 دوللار دەڭگەيىندە بولجانىپ وتىر, سونداي-اق, مەتالل باعاسى 2015 جىلعى دەڭگەيدىڭ 15,0 پايىزىنا دەيىن تومەندەۋى كۇتىلۋدە. ۇلتتىق ەكونوميكا مي­نيس­تر­لىگىنىڭ ەسەپتەۋلەرى بويىنشا, 2016 جىلى ىشكى جالپى ءونىم 0,5 پايىزدى, جان باسىنا شاققاندا ءىجو 6,9 مىڭ اقش دوللارىن (2015 جىلعى قاراشاداعى كور­سەت­كىش­تەردەن 1,6 مىڭ دوللارعا تومەن) قۇرادى. 2016 جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ جالپى كولەمىنىڭ ءوسىمى, ە.دوساەۆتىڭ بولجامى بويىنشا, 3,5 پايىز بولدى, ال ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 2,0 پايىزعا تومەندەدى. مۇناي ءوندىرۋ كولەمى 74,0 ميلليون توننانى قۇرادى. «2016-2018 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ مازمۇنى تۋرالى قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ حاباردار ەتتى. باياندامادا ايتىلعانداي, زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس داعدارىسقا قارسى شارالاردى ىسكە اسىرۋدى قارجىمەن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتتەرىن شەشۋگە جانە نەگىزگى كورسەتكىشتەردىڭ وزگەرۋ جاعدايىندا بيۋدجەتتى تەڭدەستىرۋگە ارنالعان. ۇسىنىلىپ وتىرىلعان ناقتىلاۋلار ەكونوميكا مەن بيزنەستىڭ ءتۇيىندى سالالارىن, ورتا جانە شاعىن بيزنەستى جانە اگروونەركاسىپ كەشەنى سۋبەكتىلەرىن كرەديتتەۋ, وڭىرلەردە ينفراقۇرىلىم جانە مەكتەپتەر سالۋ, ترانسپورتتىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جانە كولەمدى جوبالاردىڭ قۇرى­لىسىن قولداۋعا باعىتتالىپ وتىر. «تۇرعىن ءۇي جيناقتاۋشى قۇرى­لىس بانكىنىڭ» سالىمشىلارىنا وتەماقى تولەۋ بيۋدجەتتىڭ الەۋ­مەتتىك باعىتتالۋىن كورسەتەتىن شىعىستاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. ب.سۇلتانوۆ ءسوزىنىڭ سوڭىندا بيۋدجەتتىڭ الەۋمەتتىك باعدارى ساقتالعانىن اتاپ ءوتتى. ۇسىنىلىپ وتىرىلعان شىعىستار كرەديتتەۋدى ۇلعايتۋعا, ءىرى جوبالاردى اياق­تاۋعا, وڭىرلەردىڭ قارجىسىن تۇراق­تاندىرۋعا, حالىقتىڭ جۇمىس­پەن قامتىلۋىن قولداۋعا, تۇر­عىن ۇيلەردى سالۋعا جانە جالپى ءىس­كەر­لىك بەلسەندىلىكتى ارتتىرۋعا جاع­داي تۋعىزادى. وتىرىستا ۇلتتىق بانك ءتورا­عاسىنىڭ ورىنباسارى مىندەتىن اتقارۋشى ولەگ سمولياكوۆ «اق­شا-كرەديت ساياساتى تۋرالى» بايان­داما جاسادى. اعىمداعى جاع­دايلاردا ۇلتتىق بانكتىڭ اق­شا-كرەديت ساياساتىن جانە ۇكى­مەتتىڭ فيسكالدىق ساياساتىن ءۇي­لەس­تىرۋ ماكروەكونوميكالىق تۇراق­تىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ­دەگى نەگىزگى فاكتورلاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. 2016 جىلعى قاڭتاردىڭ قورى­تىندىسى بويىنشا ينفلياتسيا جىل­دىق كورسەتكىش بويىنشا 14,4 پايىزدى قۇرادى. ۇلتتىق بانك­تىڭ 2016 جىلعا ارنالعان نەگىز­گى مىندەتى ينفلياتسيا دەڭگەيىن تۇراقتاندىرۋ جانە بەلگىلەنگەن 6-8 پايىز دالىزگە جەدەل ورالۋ بولىپ تابىلادى. ينفلياتسيانى 2020 جىلعا قاراي 4 پايىزعا دەيىن تومەندەتۋ ورتا مەرزىمدى باعدار بولىپ قالادى. باياندامادا اتاپ وتىلگەندەي, ۇلتتىق بانك ەركىن وزگەرمەلى ايىرباستاۋ باعامى ساياساتىن ۇستاناتىن بولادى. بۇل ءبىر جاعىنان, التىن-ۆاليۋتا اكتيۆتەرىن ساقتاپ قالادى, ال ەكىنشى جاعىنان, وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن قولداپ وتىرادى. و.سمولياكوۆ ۇكىمەت ەنگىزگەن وزگەرىستەرگە قولداۋ ءبىلدىردى, ءويت­كەنى ماكروەكونوميكالىق تۇراق­تىلىق پەن تەڭەستىرىلگەن جانە ورنىقتى بيۋدجەتتى قامتاماسىز ەتپەيىنشە ۇلتتىق بانكى الدىندا تۇرعان مىندەتتەردى تابىستى شەشۋ مۇمكىن ەمەس. دەپۋتاتتار زاڭ جوبالا­رى بو­يىنشا جۇمىستاردى كومي­تەت­تەردىڭ وتىرىستارىندا جانە جۇمىس توپتارىندا ودان ءارى جال­عاس­تىرادى, دەپ حابارلادى سەنات­تىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.