01 قاڭتار, 2011

ازيادا ساڭلاقتاردىڭ باعىن اشادى

9 مين
وقۋ ءۇشىن

ازيادا

ازيادا ساڭلاقتاردىڭ باعىن اشادى استانا, الماتىدا وتەتىن قىس­قى ازيادا ەلىمىزگە ۇلكەن ابىروي اكەلەدى. سپورتشى ءۇل­كەن جەتىستىكتەرگە جەتۋ ءۇشىن وعان حالىق­ارا­لىق تالاپتارعا ساي جابدىقتالعان سپورت كەشەندەرى قاجەت. قازاقستان وسى ابى­رويلى مىندەتتى ازيا ويىندارىن وتكىزۋ ارقىلى شەشىپ جاتىر. ءبىز جازعى, بولماسا قىسقى وليمپيادا ويىندارىندا مەدال­دارعا سۋ­ساعان ەلمىز. ۆانكۋۆەردەگى ەلەنا حرۋستالەۆانىڭ كۇمىس مەدالى بولماسا, ءوزىمىزدىڭ ەلدەن كەشەگى ۆلاديمير سميرنوۆتان باسقا ولجا سالعان مىقتىلارىمىز كو­رىن­بەي ءجۇر. ازيادا وسى ماقساتتى جۇزەگە اسىرۋعا قىزمەت ەتەدى دەپ ويلايمىز. ءبىزدىڭ سپورتشىلارىمىز دا وسىنى تۇسىنەتىن سىڭايلى. شۆەي­تسارياداعى اتاقتى داۆوستا ءوتىپ جاتقان الەم كۋبوگىنىڭ كەزەكتى ەتابىندا شاڭعىشىمىز, ۇلتتىق قۇرا­مامىزدىڭ سەركەسى الەكسەي پولتارانين 15 شاقىرىمعا كلاس­سيكالىق مانەرمەن جەكەلەي جا­رى­سۋدا التىن مەدالدى جەڭىپ الدى. بۇل – الەم كۋبوگى جولىندا قازاق­ست­اندىقتاردىڭ 1998 جىل­دان بەرگى ەڭ ءىرى تابىسى. 1998 جىلى فينليانديانىڭ لاحتي قالاسىندا وتكەن جارىستا جەرلەسىمىز ۆلاديمير سميرنوۆ 30 شاقىرىمعا كلاسسيكالىق مانەر­مەن جارىسۋدا التىن مەدال ال­عان بولاتىن. سوندىقتان, بۇل جەڭىستىڭ ورنى بولەك. ەلەنا حرۋستالەۆانى سىرت­قا تەپكەنىمىز ەمەس, بىراق شىندىق ايتىلۋى كەرەك. رەسەي قۇراماسىنا وتپەگەننەن كەيىن ءبىراز مەملەكەتتەردە باعىن سىنا­دى. قازاقستان اتىنان ۆانكۋۆەردە سىنعا تۇسكەن­دە جولى بولدى. بۇل قىزىمىزعا ءۇل­كەن راحمەت. بىراق, وزگە مەم­لە­كەتتەردىڭ وزىنە جاراماي قالعان سپورتشىلارىن جالداۋمەن كوسە­گەمىز كوگەرمەيدى. ءوز سپورتش­ىلارىمىزدىڭ شىق­قانى جاقسى. بۇل رەتتە الەكساندر ءپولتارانيندى ۇلگى ەتۋگە بولادى. ۆانكۋۆەردە وتكەن قىسقى وليم­پيا ويىن­دارىندا بەسىنشى ورىن العان الەكساندر ۋاقىت وتكەن سايىن كورسەتكىشتەرىن جاق­سارتىپ كەلە جاتقاندىعى قۋان­تادى. جاقىندا ول فينليانديانىڭ كۋ­سامو قالاسىندا وتكەن كلاسسي­كالىق سپرينتتە الدىنا نورۆەگيا­لىق شاڭعىشى يون كريستياندى عانا سالىپ, مارەگە ەكىنشى كەلگەن. ەندى التىن الىپ وتىر. ەلىمىزدە وتەتىن ازيا ويىن­دارىندا الەكساندردان بولەك, ەلەنا حرۋستالەۆا, نيكولاي چەباتكو, ەلەنا كولومينا, سۆەتلانا مالاحوۆا-شيشكينا سەكىلدى سپورت­شى­لارىمىز شاڭعى سپورتىندا جوعارى ساپالى مەدالدار ءۇشىن سايىسقا تۇسەرى انىق. باسقا سپورت تۇرلەرىنەن دە ۇلكەن ولجا كۇتىپ وتىرمىز. شايبالى حوككەيدەن قىز­دارى­مىز 2003 جىلى جاپونيادا, 2007 جىلى قىتايدا وتكەن قىس­قى ازيا ويىندارىندا جەڭىم­پاز بول­عان. ياعني, قازاقستاندىق قىزدار  بۇل جولى دا التىن ءۇشىن كۇ­رە­سەدى دەگەن ويدامىز. 2010 جىل قازاقستان ءۇشىن تولا­عاي تابىستارمەن كەلسە, 2011 جىل­دىڭ شىمىلدىعىن قىسقى ازيا ويىندارىمەن اشقالى وتىر­مىز... وتانىمىز قۋاتتى مەملەكەت ەكەندىگىن دۇنيە جۇزىنە وسىلايشا تانىتىپ جاتىر. بۇل بارشا قازاق­ستاندىقتار ءۇشىن جۇرەك­جار­دى قۋانىش بولسا كەرەك. باقتيار ارتاەۆ, افينادا وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى, جامبىل وبلىستىق سپورت جانە تۋريزم باسقارماسىنىڭ باستىعى. جامبىل وبلىسى. بۇل – ءبىزدىڭ ازيادا! استانا مەن الماتىدا وتەتىن قىسقى ازيا ويىندارى حالقىمىز ءۇشىن ۇلكەن مەرەكە, حالىقارالىق سپورت تويى بولعالى تۇر. قىتاي, جاپون جانە كورەي مەملەكەتتەرى قىسقى ويىنداردا وليمپيادانىڭ تالاي التىنىنا قول جەتكىزگەن مەملەكەتتەر. ولارمەن الەمدەگى ۇزدىك سپورتشىلار ساناسادى. ءبىز­دىڭ سپورتشىلاردى دا وسال دەپ ايتۋعا بولمايدى. سوڭعى وليم­پيا ويىندارىندا جاقسى تا­بىس­تارعا جەتە الماعانىمىزبەن جىل ساناپ شەبەرلىگى ءوسىپ كەلە جاتقان ساڭلاقتارىمىز بار. ءوز ەلىندە, ءوز جەرىندە ءوتىپ جاتقان ويىنداردا ولار نامىستى قولدان بەرە قويماس. ءتىپتى, كوماندالىق ءبىرىنشى ورىن ءۇشىن كۇرەسۋگە ءمۇم­كىندىكتەرى بار. قازاقستاننىڭ تابيعاتى قىسقى ويىنداردى وتكىزۋگە ابدەن لايىق. كانادانىڭ ۆانكۋۆەر قالاسىندا وتكەن وليمپيادا ويىندارىندا كۇن كۇرت جىلىپ كەتىپ, تاۋلى ايماقتاردان قار تاسىعانىن ەستىگەن ەدىك. الماتىدا ونداي جاعداي قايتالانا قويماس دەپ دەپ سەنەمىز. تاۋ شاڭعىسى دەگەن – كەرەمەت سپورت. بيىكتەن قۇلديلاپ كەلىپ, شاڭعىمەن اۋەدە قالىقتاۋ ارەكەتى كورەرمەندەرگە ەرەكشە ءلاززات سىيلايدى. اتاقتى “مەدەۋ” مۇز ايدىنى­نىڭ اتاعى كەزىندە شۆەيتساريانىڭ داۆوس مۇز ايدىنىنان بىردە كەم ەمەس ەدى. ءبىرىنشى رەت تولىق ءجون­دەۋدەن ءوتىپ, حالىقارالىق ستان­دارت­تارعا سايكەستەندىرىلگەن “مەدەۋ” ءالى رەكوردتار ايدىنىنا اي­نا­لادى. استانادا جانە ال­ماتىدا جاڭا سپورت كەشەندەرى سالىندى. بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايى حالىقارالىق تالاپتارعا سايكەستەندىرىلدى. بۇنىڭ ءبارى وراسان قارجى. مۇنى ەكونوميكاسى مىقتى, كەلەشەگى كەمەل مەملەكەتتەر عانا جاساي الادى. ەلباسىمىزدىڭ سىن­دار­دى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا وسىن­داي بيىكتەرگە جەتتىك. “قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقا­لاي­تىن كۇندەر ءالى الدىمىزدا”, دەيدى پرەزيدەنتىمىز. ءوز باسىم تاۋەل­سىزدىك العانىنا نەبارى 19 جىل بولع­ان جاس قازاقستانىمىزدىڭ الەمگە ءماشھۇر بولعانىنا قاتتى قۋانامىن. جازيرا جاپپارقۇل, اۋىر اتلەتشى, سينگاپۋردا جاسوسپىرىمدەر اراسىندا وتكەن وليمپيا ويىندارىنىڭ جەڭىمپازى. جانام دەگەن جۇرەكتەرگە وت بەرەدى سپورت – ەل نامىسى. ال نامىستان بيىك ەشتەڭە جوق. بۇل تۋراسىندا قازاقتا “قوياندى قامىس, ەردى نامىس ولتىرەدى” دەگەن اتالى ءسوز بار. ۇلكەن سپورت, ءبىر جاعىنان, وسى جارىستى وتكىزگەن مەملەكەتتەردى دۇنيە جۇزىنە ايگىلى ەتەدى. ءالى ىستىق-سۋىعى باسىلا قويماعان فۋتبولدان وتكەن الەم چەمپيوناتىن ەسكە الايىق. الەم چەمپيوناتى وڭتۇستىك افريكانىڭ داڭقىن كوتەر­گەنىمەن, ەلدىڭ بيۋدجەتىنە وتە اۋىر سالماق ءتۇسىر­گەن. بۇل جايىندا قازىر باتىس ءباسپاسوزى جارىسا جازىپ جاتىر. ستاديوندار سالۋ مەن ينفراقۇرى­لىمداردى جۇرگىزۋگە مەملەكەت بولگەن 4,5 ملرد. دوللاردىڭ 500 ملن. دوللارى عانا قايتىپتى. وڭتۇستىك افريكانىڭ تۋريزم ءمينيسترى مارتينۋس ۆان شالكۆيكتىڭ ايتۋىنشا, مۋنديال كەزىندە ەلگە 450 ملن. شاماسىندا جانكۇيەر كەلەدى دەپ ەسەپتەلگەن. الايدا, ءۇمىت اقتالمادى. جەكەلەگەن تۋريستىك فيرمالار بولماسا پالەندەي تابىس بول­ماعان. بىراق, ەل ۇكىمەتى, جارلى حالىق اسا مۇڭا­يىپ وتىرماعانعا ۇقسايدى. سەبەبى, وڭتۇستىك افريكادا وتكەن فۋتبول تويى تاريح پاراعىنا التىن ءارىپ­تەرمەن جازىلدى. 2018 جىلى فۋتبول تويى رەسەيدە وتەدى. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ الدىن-الا مالىمدەۋىنە قاراعاندا, الەم كۋبوگىن ساراپقا سالۋعا 10 ملرد. دوللارداي قارجى جۇمسالادى دەپ بولجام جاساپ وتىرسا كەرەك. العاشقى قارجىلار ءۇش جىلدىق بيۋدجەتكە سا­لىن­عان. بۇعان اۋەجاي, جولدار, كەمەلەر كەلىپ توق­تاي­تىن پورتتار جوندەلەدى. ستاديون­­دار سالىنادى. اينالىپ كەلگەندە, سپورتقا بولىنگەن قارجى تەككە شاشىلمايدى. ەل كەرەگىنە جۇمسالادى. قازاقستان دا قىسقى ازيا ويىندارىن وتكىزۋگە دايىندىق كەزەڭىن اياقتادى. جاڭا سپورت نى­سان­دارى پايدالانۋعا بەرىلدى. سىرت كوزگە شىعىن سياق­تى كورىنگەنىمەن, سپورت قوندىرعىلارىنا سالىنعان قارجى ءوزىن ءوزى ابدەن اقتايدى. ويتكەنى, ازيادا وتكەننەن كەيىن بۇل سپورت كەشەندەرى بوساپ قالمايدى. ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە ءوز سپورتشى­لارى­مىزعا كەرەك. ەكىنشىدەن, مۇندا حالىقارالىق جارىستار وتكىزۋگە ابدەن بولادى. كەزىندە “مەدەۋ” مۇز ايدىنى دۇنيە جۇزىنە ايگىلى بولاتىن. “رەكوردتار فابريكاسى” دەگەن قوسىمشا اتاۋى بار ەدى. قۇداي قوس كورسە, ەندى مەدەۋ مۇز ايدىنى تالاي وليمپيادا جەڭىمپازدارىنىڭ تۇساۋىن كەسەتىن كەشەن بولادى. وركەنيەتتى ەلدەرمەن سپورت بايگەسىنە ءتۇسۋ ءۇشىن حالىقارالىق تالاپتارعا ساي سپورت كەشەندەرى بولۋ كەرەك. گۋانچجوۋدا وتكەن جازعى ازيا ويىندارى وسىنى انىق بايقاتتى. ازيا قىتاي, كورەي جانە جاپون مەملەكەتتەرىنەن كەيىن ءتور­تىنشى ورىن الۋعا قازاقستاننىڭ مۇمكىنشىلىگى ءاب­دەن جەتەدى. ول ءۇشىن سپورتشىلارىمىزعا قىسقى ازيا ويىندارىنا سالىنىپ جاتقانداي كەشەندەر جازعى تۇرىنەن دە كەرەك. قازاقستان – قۋاتتى ەل, مىقتى مەملەكەت. بولا­شاعى زور. وركەنيەتتى ەلدەردىڭ باسشىلارى سامميت كەزىندە ەلباسىمىزعا جوعارى دەڭگەيدە ۇيىم­داستىرعانى ءۇشىن راحمەت ايتىپ جاتسا, ول دا ۇلت مەرەيى. دۇنيەجۇزىلىك داعدارىس كەزىندە وسىنداي ايتۋلى ءىس-شارانى موينىنا الىپ, ابىرويمەن وتكىزۋ كوپتەگەن مەملەكەتتەردىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى. ەلباسى جانە قازاقستان ءبارىمىز ءۇشىن ەگىز ۇعىم بولىپ قالدى. قىسقى ازيا ويىندارىنىڭ تاعدىرى قازاقستانعا سەنىپ تاپسىرىلۋىنىڭ ءوزى حالقىمىز ءۇشىن ۇلكەن ولجا. ابىرويمەن ءوتسىن دەپ تىلەيىك. جىلدىڭ ءتورت مەزگىلىنىڭ تابيعاتى بار قازاقستان ازىرگە قىسقى وليمپيادالىق ويىنداردان ولجا سالا الماي كەلەدى. استانا, الماتىدا وتەتىن ازيادا وراز قاڭلى­باەۆ, ۆاديم شاقشاقباەۆ, ۆلاديمير سميرنوۆ سەكىلدى ساڭلاقتارىمىزدىڭ ءىزباسارلارى كوپتەپ شى­عۋىنا سەپتەسسىن. قازاقستاندا جانعان ازيادا الاۋى تالاي ساڭ­لاقتارىمىزدىڭ الەمدىك مارەلەردە ءبىرىنشى بولۋى­نا قىزمەت ەتسىن دەپ تىلەيىكشى... جاحان وڭالبەكوۆ, حقتۋ شىمكەنت فيليالىنىڭ ديرەكتورى, قازاقستانعا ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشى, سپورت شەبەرى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار