ەشكىلى باي

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق كاسىپكەرلىك, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جانە تۋريزم باسقارماسى جىل سايىن جاڭا تەحنولوگيامەن جۇمىس جاساۋعا تالاپتانىپ كاسىپ اشقىسى كەلگەندەرگە مەملەكەتتىك گرانت بولەدى. ءبىر ميلليوننان ءۇش ميلليون تەڭگەگە دەيىن تەگىن بەرىلەتىن اقشا. كوميسسياسىنىڭ ءبىر مۇشەسىمىز. «تەگىن بەرىلىپ جاتقان اقشا عوي, بەرسە الدىم, بەرمەسە بەتىمنىڭ سورپاسى توگىلە مە, نەم كەتتى؟» دەپ كەلەتىندەر دە وتە كوپ. بىرەۋ اۋىلدا فيتنەس ورتالىعىن اشىپتى, اقشاسى جەتپەي جاتىر. بىرەۋ قۇراق كورپە تىگىپ جاتىر, اقشا كەرەك. بىرەۋ قالانىڭ ءبىر-بىرىنە كەرەك-جاراعىن ساتاتىن ينفواگەنتتىك اشپاق. ەندى ءبىرى استاۋعا بالىق ءوسىرىپ, شايىندى سۋىمەن جىلىجايىن سۋارماق. تىڭايتقىش ەسەبىندە. بىلايشا ايتقاندا, جەكە بيزنەس. جاڭاشىلدىقتىڭ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستەن تالاپ ەتىلىپ وتىرعان يننوۆاتسيانىڭ ءيىسى دە شىقپايدى. ءبىر جولى ەشكى اسىراپ, ءسۇتىن وڭدەپ ساتۋعا شىعارامىن دەگەن كەنتاۋلىق كاسىپكەرگە گرانت بولدىك. ەشكى ءسۇتى مىڭ ءبىر اۋرۋعا ەم. انا سۇتىنە جاقىن. اعزاعا جەڭىل سىڭەدى. قالاي بولعاندا دا حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنا پايداسى بار. ال, ءبىر جىگىتتەر ەشكىمگە قول جايماي-اق مىڭعىرتىپ ەشكى اسىراپ وتىر. قازاقتىڭ «ايداعانىڭ بەس ەشكى, ىسقىرىعىڭ جەر جارادى» ماتەلى بۇل جىگىتكە جۇرمەيدى. ورداباسى اۋدانىنا قاراستى تورتكۇل اۋىلىنداعى ارىستان وماروۆ جوعارى ءبىلىمدى مامان. بىراق, ايلىعى شايلىعىنا جەتپەگەن. تەپسە تەمىر ۇزەتىن نامىستى جىگىتكە ءمۇساپىر حالدە ءجۇرۋ تۇك تە ۇنامايدى. تابىسى تاۋىرلەۋ جۇمىس ىزدەپ استاناعا دا كەتپەكشى بولعان. اتا-اناسىنىڭ كەسىگى توقتاتادى. بىراق, تۋعان اۋىلىمنان تامىرىمدى ۇزبەيمىن دەپ ۋادە بەرگەن ارىستان العاشقى كاسىبىن اشۋعا جەتەرلىك قارجى جينالعان سوڭ ءوزىنىڭ تورتك ۇلىنە قايتا ورالادى. قارجىسىن قايتارىمى مول قاي كاسىپكە سالارىن ويدان وتكىزىپ, ءتورت ت ۇلىكتىڭ ىشىنەن ەشكىنى قولاي كورەدى. راس, قۇلاعى سەلتەڭدەپ, جەلوكپەلەنىپ ءبىر ورنىندا تۇرمايتىنى بار. ايازعا دا شىدامسىز. بىراق, ءوسىمتال. قوڭدى بولسا ءبىر جىلدا ەكى رەت لاقتايدى. جالقى تۋاتىنى سيرەك. ەكى نەمەسە ءۇش لاق تۋادى. ەشكى ەتى – جەڭسىك اس. اسىرەسە, جاز ايلارىندا لاق ەتىنە سۇرانىس جوعارى. ءتۇبىتى دە پايدالى. وسىنىڭ ءبارىن ويدا ەكشەگەن ارىستان مال بازارىنان لاعىمەن 100 ەشكى ساتىپ الادى. قورا-جاي بار, اۋىلدىڭ سىرتى قارا وت. بىرەر جىلدا ارىستان باققان ەشكىلەر يەسىنە قۇت بولىپ كىرىپ, قورا-قوپسىسىن تولىنە تولتىرىپ تاستايدى. مىڭ باسقا جۋىق كوبەيەدى. ارىستاننىڭ ءوز ەسەبى بار. جىلىنا ەكى ءجۇز ەشكى ساتقاننىڭ وزىندە قالتاعا ءۇش ميلليونداي تابىس تۇسەدى. ءجۇنىنىڭ كەلىسى بەس ءجۇز, مىڭ تەڭگە ارالىعىندا ساتىلادى دەسەك, ءار ەشكىدەن كەم دەگەندە سەگىز ءجۇز گرامداي ءجۇن قىرقىلادى ەكەن. بۇل دا قىپ-قىزىل اقشا. قازاق كوكپار دەسە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن حالىق. انشەيىندە مونتانى, قوي اۋزىنان ءشوپ المايدى دەگەن جىگىتتىڭ ءوزى اتقا قارعىپ مىنگەندە ارۋاقتانىپ, ەكى كوزى وت شاشىپ, بۇركىتتەي تۇيىلە قارايدى. كوكپارعا كەرەگى – ەشكى. كوكپار بەرۋشىلەر ارىستانعا قيىلىپ كەلىپ, سەركە سۇرايدى. ەرتە كوكتەمنەن قوڭىر كۇزگە دەيىن وسى ماڭداعى اۋىلداردا قانشا كوكپار تارتىلعانىن شوتقا سالار بولساڭىز, ارىستاننىڭ دا قالتاسى قالىڭدايتىنىن ۇمىتپاڭىز. ارىستان ەشكى وسىرۋمەن شەكتەلمەگەن. ءۇش ميلليون تەڭگە نەسيە الىپ اتاقتى قيسارى قوي تۇقىمىنان ءۇش ءجۇز باس انالىق ساتىپ العان. اسىلداندىرىلعان بۇل قويدىڭ تۇرقى بيىك, ەتى مول. جاقسىلاپ باقساڭ, قۇيرىعى تەگەنەدەي بولىپ, شايلاپ قالادى. اسىل تۇقىمدى قوشقار اكەلىپ, مالىن ىرىلەندىرىپ جاتىر. سارىاعاشتا وتان سوعىسىنا قاتىسقان داۋمەن دەگەن اتا بار. ءالى كۇنگە دەيىن ءبىر تاباق ەتتى جالعىز ءوزى سوعىپ الادى. سول اقساقال «جىگىتتەر, مايى جوق دەپ جاسىق ەتتى جەمەڭدەر. ول – اۋرۋ مالدىڭ ەتى. سەمىز مال – اۋرۋ-سىرقاۋدان تازا مال. سونى جە», دەپ ونەگە ايتادى ەكەن. ارىستان باققان مال قوڭدى. قيسارىنىڭ جونىنان كەنە تايىپ جىعىلادى. سەمىز ەتكە سۇرانىس تا جوعارى. قازاق «كوز قورقاق, قول باتىر» دەيدى. «تاۋەكەل ەت تە, تاس جۇت» دەيتىنى تاعى بار. ەر جىگىتتى ۇلكەن ىسكە قايراعانى عوي. قازىر كوپ جاستار اۋىلدا جۇمىس جوق دەپ قالادا قاڭعىرىپ ءجۇر. حالىق اۋىزىندا «قۇلبازار» دەپ اتالعان جەردى جاعالاپ, ماشينا توقتاسا اش قاسقىرداي بۇلكىلدەپ جۇگىرەدى. جاقىندا وتكەن بريفينگتە وقو كاسىپكەرلىك, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جانە تۋريزم باسقار­ماسىنىڭ باسشىسى مارات قاراباەۆ اۋىلداعى كاسىپكەرلەرگە ءتورت پايىز مولشەرىندە نەسيە بەرىلەتىندىگىن ايتقان. بۇدان ارتىق قانداي مەم­لەكەتتىك قولداۋ كەرەك. ال, اتادان ارىستان بولىپ تۋعان, مالى قوراسىنا تولعان, ءوز بەينەتىنىڭ زەينەتىن كورىپ جۇرگەن ارىستان وماروۆتان ۇلگى الساڭىز, قانەكي. باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان». وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.