شوقاننىڭ كەرۋەن جولى

استانادا ۇلتتىق مۋزەي مەن «قازاقستان ۇلتتىق گەوگرافيا قوعا­مىنىڭ» ۇيىمداستىرۋىمەن يس­مايل­جان يمينوۆ جانە وردەنبەك مازباەۆتىڭ « ۇلى شوقاننىڭ كەرۋەن جولىمەن» اتتى كىتابىنىڭ تانىس­تىرىلىمى ءوتتى. شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ قازاقتىڭ ۇلى عالىمى, ءحىح عاسىردىڭ الدىڭعى قاتارلى مادەنيەتىنىڭ جارقىن وكىلى, اعارتۋشى-دەموكرات, ساياحاتشى, كوپ­­تەگەن عىلىم نەگىزىن سالۋشى, ورىس گەوگرافيا قوعا­مىنىڭ مۇشەسى ەكەنى بەلگىلى. شوقان شىڭعىس ۇلى قازاق حالقىنىڭ العاش­قى دارىندى گەوگرافى بولا وتىرا, ءوزىنىڭ قىسقا عۇمىرىندا تەك قازاق­ستان­نىڭ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, كور­شىلەس جاتقان اۋماقتاردىڭ دا گەوگرافيا­سىنا ەلەۋلى ۇلەس قوستى. عىلىمي ناتيجەلەرى ونىڭ: «ىلە الاتاۋى ولكەسىنىڭ گەوگرافيالىق وچەركتەرى», «ىستىقكول ساپارىنىڭ كۇندەلىگى», «قىتاي يمپەرياسىنىڭ باتىس ولكەسى جانە قۇلجا قالاسى», «جوڭعاريا وچەركتەرى» جولجازبا ەڭبەكتەرىندە جان-جاقتى باياندالعان. ناعىز عىلىمي ەرلىگى عالىمنىڭ قىتاي جەرىندەگى قاشقارعا ساپارى بولىپ تابىلادى. وسى ساپاردىڭ ناتيجەسىندە «ءالتىشار نەمەسە قىتايدىڭ نان-لۋ پروۆينتسياسىنىڭ (كىشى بۇحارانىڭ) شىعىستاعى التى قالاسىنىڭ جاعدايى تۋرالى» دەگەن اتاقتى ەڭبەگىن جازدى. مۇندا ول ءوزىن گەوگرافيادا تەرەڭ بىلىمگە يە, باي­قاعىش, ءبىلىمدى عالىم رەتىندە تانىتتى. عالىمنىڭ قازاقتارعا, ۇيعىر­لار مەن قىرعىزدارعا ارناعان ەتنو­گرافيالىق شىعارمالارىنىڭ ماڭىز­دىلىعى دا جىل ساناپ ارتا تۇسۋدە. 2014 جىلى «قازاقستان ۇلتتىق گەوگرافيا قوعامى» قاشقارياعا ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىرىپ, زەرتتەۋشىلەر ۇلى ءىزاشار بولعان جەرلەرمەن ءجۇرىپ ءوتتى. ءناتي­جەسىندە ۇلى عالىمنىڭ 180 جىلدىعىنا وراي « ۇلى شوقاننىڭ كە­رۋەن جولىمەن» اتتى كىتاپ جارىق كوردى. قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە شىققان جيناق «قاشعاردى شوقان ءۋاليحانوۆ ەكسپەديتسياسىمەن زەرتتەۋ» جانە «شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ كە­رۋەن جولىمەن» اتتى ەكى ءبولىم­نەن تۇرادى. كىتاپتىڭ نەگىزىن ەكس­پە­ديتسياعا قاتىسۋشىلاردىڭ اسەرلەرى مەن پىكىرلەرى قۇرايدى. تۋىن­­­دىدا تانىمدىق دەرەكتەر مولىنان قامتىلعان, جەڭىل ءارى قىزىقتى وقىلادى. بىرەگەي ەكسپەديتسيانىڭ فوتو­سۋرەتتەرى مەن تارتىمدى ەپيزودتارى ەشكىمدى بەيجاي قالدىرمايدى. ۇلتتىق مۋزەيدەگى كىتاپ تۇساۋ­كەسەرىندە «قازاقستان ۇلتتىق گەوگرافيا قوعامىنىڭ» اتقارۋ­شى ديرەكتورى جاننا رۇستەم, ۇلتتىق مۋزەي ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى جاكەن تايماعامبەتوۆ, كىتاپ اۆ­تورلارى يسمايلجان يمينوۆ پەن وردەنبەك مازباەۆ جانە باسقا عالىمدار كىتاپ تۋرالى پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. بەرىك سادىر, «ەگەمەن قازاقستان».