وعان باستار باعىت, سىلكىنىس تۋعىزار سەرپىلىس, داڭعىل جول قاجەت ەكەندىگى دە تالاس تۋدىرمايدى. ال وسى ورايدا, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ: «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» دەگەن ءتۇيىندى تۇجىرىمداماسى جۇرەگى ەلىم دەپ سوققان ءاربىر ازاماتتىڭ اسىل ارمانىنىڭ جۇزەگە اسۋىنا سارا جول اشاتىن قۇندى دۇنيە ەكەندىگى كۇمانسىز. مەملەكەت باسشىسى 2016 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان «5 ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا 100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىن ورىنداۋدىڭ پراكتيكالىق كەزەڭىنىڭ باستالعاندىعىن ايتا كەلە: ء«ار ۇرپاقتىڭ ءوز ارمانى بار, ولاردا جەكە جانە وتباسىلىق يگىلىكتەرگە عانا ۇمتىلىس كورىنىس تاپپايدى. ولاردا قاشاندا تۋعان جەرگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمى, ءوز حالقى مەن وتانىنىڭ باقىتى تۋرالى اڭسار ايقىن كورىنەدى...», دەيدى, بۇل كەشەگى اتا-بابالارىمىزدىڭ قازاق ەلىنىڭ تاۋەلسىزدىگى تۋرالى اسىل ارمانىنىڭ زاڭدى جالعاسى ەكەندىگىن ەسكە سالادى. سول ازات ەل, تاۋەلسىز وتان تۋرالى عاسىرلار بويعى ارماننىڭ وسىدان شيرەك عاسىر بۇرىن جۇزەگە اسىپ, جاقسى جالعاسىن تاۋىپ كەلە جاتقانىنا قۋانادى. وسى جاڭا قازاقستاندىق ارمانمەن العا باسقان قۇتتى قادامىمىزدى قارىشتاي دامىتىپ, ءححى عاسىردىڭ ورتاسىنا قاراي قازاقستاننىڭ الەمدەگى دامىعان 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا قوسىلۋعا قالاي قول جەتكىزەتىنىنىڭ جوسپارىن العا تارتادى. كوزدەگەن ماقساتتارعا جەتۋدىڭ ءبىر جولى ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋ بولسا, ونىڭ العىشارتتارىنىڭ ءبىرى – جۇزدەن استام ەتنوستىق توپتار تۇراتىن قازاق جەرىندە ۇلتارالىق بەرەكە-بىرلىكتى قالىپتاستىرۋ. وسى باعىتتا ء«بىر ەل – ءبىر تاعدىر» دەگەن ۇستانىمنىڭ العا شىعارىلىپ وتىرعانى بەلگىلى. بۇل جالپىۇلتتىق «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىنا اينالۋدا. سول ءۇشىن ەل قۇندىلىقتارىن دارىپتەپ, «ماڭگىلىك ەل» ۇرپاقتارىنا ساپالى ءبىلىم, سانالى تاربيە بەرۋ قاجەتتىلىگى تۋىندايدى. وسىعان وراي, ماڭىزدى قۇجاتتا ءبىلىم بەرۋ سالالارىن رەفورمالاۋ, مەكتەپكە دەيىن جانە مەكتەپتە ءبىلىم بەرۋدىڭ جاڭا ۇيلەستىرىلگەن ستاندارتتارىن ازىرلەۋ مەن بەكىتۋ بويىنشا ءتيىمدى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقاندىعى ايتىلادى. قازاق, ورىس جانە اعىلشىن تىلدەرىن مەڭگەرتە وتىرىپ, وسكەلەڭ ۇرپاق بويىندا جاسامپاز قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمنىڭ نەگىزىن قالاۋدى, نىعايتۋدى ءومىر اعىمىمەن ۇشتاستىرا جۇرگىزۋ ۋاقىت تالابى ەكەندىگىنە نازار اۋدارىلادى. جاس ۇرپاققا كوڭىل ءبولۋ – بولاشاققا دەگەن جالپىحالىقتىق سەنىمدى ارتتىرا تۇسەرى انىق. ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەر قۇرامى ەلباسى العا قويعان ماقساتتاردى باسشىلىققا الا وتىرىپ, يگىلىكتى ىستەردى دارىپتەۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋدا. وتكەن جىلى ءبىر حالىقارالىق, بەس رەسپۋبليكالىق, ءۇش ايماقتىق دارەجەدە عىلىمي كونفەرەنتسيا وتكىزىلىپ, عىلىمي جوبالار كونكۋرسىنا گۋمانيتارلىق, جاراتىلىستانۋ, تەحنيكالىق, الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق سالالار بويىنشا وتىزعا جۋىق بىلىمگەر قاتىستى. جىل بارىسىندا 22 ءپان بويىنشا رەسپۋبليكالىق وليمپيادادا 64 ستۋدەنت باعىن سىناپ, 10-ى جۇلدەلى ورىندى يەلەندى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جىل سايىن «جوو-نىڭ ۇزدىك وقىتۋشىسى» مەملەكەتتىك گرانت نەگىزىندە رەسپۋبليكالىق بايقاۋ وتەدى. ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقىتۋشىلارى جەتى جىلدان بەرى جەڭىس تۇعىرىنان كورىنىپ كەلەدى. ك.بىلەۋتاەۆا, ر.ارالباەۆا, م.تورەعوجينا, م.يمانعازينوۆ, ا.ءشارىپوۆ, ە.سماعۇلوۆ, ب.ورازبەك ۇلى, ە.انداسباەۆ, س.بايدىبەكوۆا, ە.بەيىسوۆ, ب.سەريەۆ, ە.ءدۇسىپوۆ سياقتى پروفەسسور-وقىتۋشىلار ۇزدىكتەر قاتارىندا. عالىم ۇستازدارىمىز ل.ەركىنباەۆا, م.تورەعوجينا, ە.قىدىرباەۆا «بولاشاق» حالىقارالىق گرانتىنىڭ يەگەرلەرى اتانعانىن ارىپتەستەرى ماقتان تۇتادى. بىلتىرعى جەلتوقسان ايىنىڭ ورتاسىندا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى تاراپىنان جاساقتالعان كوميسسيا مۇشەلەرى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءبىلىم ساپاسىن كەشەندى تەستىلەۋ ارقىلى مەملەكەتتىك اتتەستاتتاۋدان وتكىزدى. بەس جىلدا ءبىر جۇرگىزىلەتىن اتتەستاتتاۋ تالابىنا سايكەس ءبىلىم سالاسىنداعى باكالاۆرياتتىڭ 40 ماماندىعى تەست سىناعىنان 96 پايىزدىق ۇلگەرىممەن رەسپۋبليكا بويىنشا ەڭ جوعارى كورسەتكىشكە قول جەتكىزدى. بۇل جەتىستىكتە ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى ءابدىماناپ بەكتۇرعانوۆتىڭ دا ۇيىمداستىرۋشىلىق ۇلەسى بار ەكەندىگىن ايتا كەتكەن ءجون. ءبىلىم ورداسىندا ەل پرەزيدەنتىنىڭ حالىققا جولداۋى, «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» باعدارلامالىق ماقالاسى كەڭىنەن تالقىلاندى. وسىنىڭ بارلىعى ەلباسى العا قويعان ماڭىزدى رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا قولعا الىنىپ جاتقان يگىلىكتى ىستەردىڭ ءبىر كورىنىسى. ۇلت جوسپارى – قاراپايىم حالىقتىڭ ارمانىن جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان كەشەندى قۇجات. مۇندا ساپالى ءبىلىمدى جەتىلدىرۋمەن قاتار, مەديتسينانى دامىتۋ, حالىققا قىزمەت كورسەتۋدىڭ بارلىق تۇرلەرىن وڭتايلاندىرۋ كوزدەلگەن. قارجىلاندىرۋ كولەمىن ارتتىرا وتىرىپ, جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسىن جەتىلدىرۋگە, ەڭبەككە قابىلەتتى ادامداردى قىسقا مەرزىمدى قايتا دايارلاۋ كۋرستارىنان وتكىزۋگە, ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا, شاعىن نەسيە الۋلارىنا مۇمكىندىكتەر جاساۋعا ءمان بەرىلىپ وتىر. 2017 جىلدان باستاۋ الاتىن «بارشا ءۇشىن تەگىن كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ» جوباسى جۇرتشىلىق كوڭىلىنەن شىقتى. بۇل – ءوسىپ كەلە جاتقان جاس ۇرپاقتىڭ بولاشاعى ءۇشىن جاسالىپ جاتقان يگى قادام. كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىمدى يگەرۋگە ىنتالانعان جاستارعا داڭعىل جول اشىلادى دەگەن ءسوز. ۇستىمىزدەگى جىلدان باستاپ ورتالىق جانە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگانداردا اۆتونومدى, دەربەستىك, جاريالىلىق باعىتىنداعى قوعامدىق كەڭەستەردىڭ قۇرىلۋى, ولاردىڭ جەتەكشىلەرى مەملەكەتتىك قىزمەتتە جوق بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ قاتارىنان بولۋى, قوعامدىق كەڭەستەرگە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ بيۋدجەتتىك باعدارلامالارىنىڭ جوبالارىن جانە ولاردىڭ ورىندالۋىن, ستراتەگيالىق جوسپارلاردى, اۋماقتاردى دامىتۋ باعدارلامالارىن تالقىلاۋعا قۇقىق بەرىلۋى حالىق قازىناسىن ساقتاۋعا, ورتاق ىسكە دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى جەتىلدىرۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى. قوعامدىق كەڭەستەردە اتقارۋشى ورگانداردىڭ ەسەپتەرىنىڭ تىڭدالۋى, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنا, بوستاندىقتارى مەن مىندەتتەرىنە قاتىستى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ جوبالارى قارالۋى ىشكى ءتارتىپتىڭ نىعايۋىنا جول اشۋعا مۇمكىندىك تۋعىزادى. مۇنى ەلباسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ اشىقتىعىن كوزدەگەندىگىنەن تۋىنداپ وتىرعان يگىلىكتى شارا دەپ ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ىرگەسىن كەڭەيتۋ ماقساتىنداعى «سالىق تۋرالى» كودەكستىڭ جەتىلدىرىلۋى, قاراپايىم جۇمىسشىنىڭ مۇددەسىن قورعايتىن ەڭبەك كودەكسىنىڭ جاڭا نۇسقاسىنىڭ ەنگىزىلۋى – جالپى قازاقستاندىقتار ءۇشىن جاسالىپ جاتقان جاقسىلىقتاردىڭ بەلگىسى. قازىر دسۇ-عا مۇشە ەلدەرگە ەكسپورتتاي الاتىن ساپالى ونىمدەرىمىز مولايىپ كەلەدى. حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتى جامان ەمەس. نە ىشەمىن, نە كيەمىن دەمەيسىز. ءبارى جەتكىلىكتى. ەڭ باستىسى – ەل ىرگەسى امان, بەيبىت ءداۋىردىڭ كۋاسىمىز. ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدان باستاۋ العان تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ باياندى بولۋىن كوزدەيتىن ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋ – ورتاق ءىس. بۇل – كەشەگى ەل بوستاندىعىن اڭساعان اتا-بابالارىمىزدىڭ, بۇگىنگى بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ اسىل ارمانى. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تاڭى ارايلاپ اتقان كۇننەن باستاپ ەلىمىزدى وركەنيەتتى مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا قوسۋعا بارلىق كۇش-جىگەرىن جۇمساپ كەلە جاتقان تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «مەن قازاقستاندىقتاردى ۇلت جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋعا جانە رەفورمالاردى جۇرگىزۋگە بارىنشا بەلسەندى قاتىسۋعا, ولار اشاتىن مۇمكىندىكتەردى پايدالانۋعا شاقىرامىن. ءبىز ءوزىمىزدىڭ قازاقستاندىق ارمانىمىزدىڭ ورىندالۋىنا جانە قازاقستاننىڭ وركەندەۋىنە سەنىمدى تۇردە قول جەتكىزەتىن بولامىز!» – دەپ سەنىممەن ايتتى. ەندەشە, «كوشباسشى بىرەۋ – حالقى تىرەۋ» دەگەن قاعيدانى بەتكە ۇستاپ, ۇيىمشىلدىق ۇلگىسىن كورسەتۋ – باستى پارىزىمىز.
تۇرلىحان كارىم,
ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اعا وقىتۋشىسى, قازاقستان جازۋشىلار جانە جۋرناليستەر وداقتارىنىڭ مۇشەسى.
تالدىقورعان.
