دامۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە شىعاراتىن ساتى

كەشە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ورتالىق اپپاراتىندا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ XVII سەزىندە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ قويعان قازاقستاندى دامىتۋ ماسەلەلەرى» تاقىرىبىندا دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. شارا بارىسىندا پارتيانىڭ اتالعان سەزىندە ايتىلعان ەلباسىنىڭ باستامالارى جان-جاقتى تالقىلاندى.  جيىنعا قاتىسقان پارتيا حاتشىسى فارحاد قۋانعانوۆ بۇگىنگى شيەلەنىسكەن جاھاندىق احۋالعا بايلانىستى بار الەم تىعىرىقتان شىعار جول ىزدەۋگە ءماجبۇر بولىپ وتىرعانىن ايتتى. وسى رەتتە ول پرەزيدەنتتىڭ سەزدە جاساعان بايانداماسى ەلىمىز ءۇشىن دامۋدىڭ دارا جولىنان اداس­تىرمايتىن ماڭىزدى قۇجات ەكەنىنە نازار اۋداردى. بۇل جونىندە ف.قۋانعانوۆ: – مەملەكەت باسشىسى سەزدە سويلەگەن سوزىندە ءدال قازىر الەمدىك قاۋىمداستىققا ەكونوميكالىق, ۆاليۋتالىق جانە ميگراتسيا­لىق داعدارىستار قاۋىپ ءتوندىرىپ تۇرعانىنا توقتالدى. وسى قاۋىمداستىقتىڭ مۇشەسى رەتىندە قازاقستان دا سول قاۋىپ-قاتەردى سەزىنۋدە. دەگەنمەن, ەلباسىنىڭ بىرلىككە, تاتۋلىققا جانە ىنتىماقتاستىققا نەگىز­­دەلگەن سارابدال ساياساتى ەلىمىزدە تۇراقتىلىق پەن ءوسىمنىڭ ساقتالۋىنا, سونداي-اق, جاسامپازدىقتىڭ ماڭىزدى الەۋەتىنىڭ قالىپتاسۋىنا كەپىل بولىپ وتىر. سوندىقتان نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن قولعا الىنعان «قازاقستان-2050», «نۇرلى جول» باعدار­لامالارى مەن «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى رەفورماسى پارتيانىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىنا نەگىز بولدى. ويتكەنى, اتالعان مەملەكەتتىك باعدارلامالاردا ەلدى داعدارىستان امان الىپ شىعۋدىڭ ناقتى تەتىكتەرى قاراستىرىلىپ, ەلىمىزدىڭ ماقسات-مۇددەسى ايقىندالعان. ياعني, بۇل باستامالار كۇردەلى سىناقتارعا بەرىلگەن لايىقتى جاۋاپ, – دەدى. سونىمەن قاتار, ءىس-شارادا ءسوز العان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ورتا­لىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قايىربەك ارىس­تانبەكوۆ بۇگىنگى ەكونوميكالىق جاعدايدىڭ تەحنولوگيالىق قۇرىلىمدارىنا نازار اۋداردى. – ءبىزدىڭ ورتالىق حالىقارالىق ءتاجى­ري­­­بەگە سۇيەنىپ, قازىرگى داعدارىستان شىعۋدىڭ جولدارىن تابۋ ماقساتىندا قوعامنىڭ دامۋ كەزەڭدەرىمەن بايلانىستى تەحنولوگيالىق قۇرىلىمداردى زەرتتەپ كوردى. وسى رەتتە الەمدىك ەكونوميكانىڭ ورلەۋى مەن قۇلدىراۋىن بىلدىرەتىن كون­دراتەۆ تسيكلىنە ايرىقشا توقتالدىق. الەم بويىنشا بۇل تسيكلدى تەرەڭ زەردەلەگەن بەلگىلى ماماندار بار. سولاردىڭ قاتارىندا حالقىمىزدىڭ كورنەكتى عالىمى, ويشىل احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ دا بولعانىن ماقتانىشپەن ايتامىز. اتاپ ايتقاندا, 1913 جىلى ا.بايتۇرسىنوۆ وسى ماسەلەگە قاتىستى زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, قوعامنىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ 6 ساتىسىن انىقتاپ بەرگەن. سولاردىڭ ىشىندە, ماشينا جاساۋ سالاسىنا ەرەكشە ءمان بە­رىپ, ونى ەل ەكونوميكاسىنىڭ قارقىنىن كۇشەيتەتىن باستى قۇرال رەتىندە اتاعان, – دەگەن ق.ارىستانبەكوۆ داعدارىستان شىعۋدىڭ ءبىر جولى وسىنداي زەرتتەۋلەر ناتيجەلەرىن جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ەكەنىن ايتتى. ءوز كەزەگىندە, «نۇر وتان» پارتياسى قوعامدىق ساياسات ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير تەلنوۆ ۇلت جوسپارى مەن بەس ينستيتۋتتىق رەفورماعا نەگىزدەلگەن قايتا قۇرۋلار تاريحي مىندەتتەر كەشەنىنە قول جەتكىزەتىن توراپتى جول بولىپ تابىلاتىنىن جەتكىزدى. ال ەكونوميست قانات وسپانوۆ «نۇرلى جول» باعدارلاماسى قازاقستان ءۇشىن داعدارىسقا قارسى ساياسات تۇرعىسىنان دا, ەلدىڭ ستراتەگيالىق ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ تۇرعىسىنان دا اسا ماڭىزدى ەكەنىن, سول سەبەپتى, اتالعان باعدارلامانى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جوبالىق باسقارۋ ادىستەرىن ەنگىزۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ودان بولەك, شاراعا قاتىسۋشىلار داع­دارىسقا قارسى تۇراقتاندىرۋ جوسپارى, ەكونوميكانى قۇرىلىمدىق جاڭعىرتۋ, اگرارلىق سەكتوردى دامىتۋعا قاتىستى ماسەلەلەردى تالقىلادى. پىكىرتالاس بارىسىندا بەس ينستيتۋتتىق رەفورما شەڭبەرىندە ۇلت جوسپارىن ودان ءارى جانە پارتيانىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا كونسترۋكتيۆتى ۇسىنىستار ايتىلدى. ايقىندالعان ستراتەگيالىق باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ارقاسىندا قازاقستاننىڭ ءوز مەملەكەتتىگىن نىعايتىپ, دامۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە شىعۋىنا مۇمكىندىك الاتىنى جايلى ساراپشىلاردىڭ ويى ءبىر جەردەن شىقتى. ەلامان قوڭىر, «ەگەمەن قازاقستان».