قوماقتى ماسەلەلەر قامتىلدى

كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيا­لار قىزمەتىندە «ۇلت جوسپارى شەڭبەرىندەگى سوت جۇيەسىنىڭ جۇ­مىسى جانە سوت تورەلىگىن جۇزە­گە اسىرۋدىڭ 2015 جىلعى قورىتىن­دىلارى» تاقىرىبىندا بريفينگ ءوتتى. وعان جوعارعى سوتتىڭ قىل­مىستىق ىستەر جونىندەگى سوت القاسىنىڭ توراعاسى اباي راح­مەتۋلين مەن جوعارعى سوتتىڭ ما­مانداندىرىلعان سوت القاسىنىڭ توراعاسى ايگۇل قى­دىرباەۆا جانە جوعارعى سوت سۋدياسى باعلان ماقۇلبەكوۆ قاتىستى. قۇقىق قورعاۋ سالاسىنداعى قۇ­زىرلى ورگان وكىلدەرىنىڭ ايتۋىن­شا, بۇگىنگى تاڭدا ۇلت جوسپارىنىڭ ەكىنشى رەفورماسى بويىنشا جو­عارعى سوتقا بەكىتىلگەن 11 قا­دام­نىڭ بارلىعى زاڭنامالىق تۇر­عىدان ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى ەكەن. سونىمەن قاتار, بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ءتيىستى مەرزىمدە جانە لايىقتى دەڭگەيدە جۇرگىزىلۋدە دەيدى. ناقتىلاي تۇسەر بولساق, جۋىردا عانا ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكس پەن «جوعارى سوت كەڭەسى تۋرالى» جاڭا زاڭ قابىلدانىپ, «سوت جۇيەسى جانە سۋديالاردىڭ ءمار­تەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ مەن قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكسكە جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى كودەكسكە ءتيىستى دەڭگەيدە وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. ورايى كەلگەندە ۇلت جوسپا­رىنىڭ 16-قادامىندا كوزدەلگەن سوت جۇيەسىن وڭتايلاندىرۋ ماسە­لەسىن اتاپ وتكەن اباي راحمەتۋلين, بيىلدان باس­تاپ حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس سوت ءىسىن ءجۇر­گىزۋدىڭ ءۇش ساتىلى جۇيەسى ەنگى­­زىلگەندىگىن ەگجەي-تەگجەيلى باياندادى. ءبىرىنشى ساتى – اۋدان­دىق سوتتار, اپەللياتسيالىق ساتى – وبلىستىق سوتتار جانە كاسسا­تسيالىق ساتى – جوعارعى سوت. بۇل سوت شەشىمدەرىنىڭ تەزىرەك كۇشىنە ەنۋىنە ىقپال ەتەدى جانە پروتسەستى ادەيى سوزۋ مۇمكىندىگىن ازايتادى, – دەدى اباي جامبىل ۇلى. ونىڭ ايتۋىنشا, ۇلت جوسپارىنىڭ شەڭبەرىندە ساپالى سوت كورپۋسىن قالىپتاستىرۋ ماسەلەسىنە دە ايرىقشا نازار اۋدارىلۋدا. «سوت كورپۋسى جوعارى مورالدىق قا­سيەتكە يە ەڭ لايىقتى كاسىبي مامانداردان قۇرالۋى ءتيىس. وسىعان وراي جوعارى سوت كەڭەسى تۇبەگەيلى رەفورمالاندى, سوت تورەلىگى ينستيتۋتىن جوعارعى سوتتىڭ باسقارۋىنا بەرۋ ماسەلەسى زاڭنامالىق تۇرعىدان شەشىمىن تاپتى» دەيدى ول. بريفينگ بارىسىندا ءسوز العان جوعارعى سوتتىڭ مامان­دان­دىرىل­عان سوت القاسىنىڭ ءتورايىمى ايگۇل قىدىرباەۆا 23-قادامدا كورسەتىلگەن جوعار­عى سوت جانىنان قۇرىلعان مامان­داندىرىلعان سوت القاسى تۋراسىندا وي ءوربىتتى. سوت القاسى ءىرى ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن ينۆەستيتسيالىق داۋ­لار جونىندەگى ازاماتتىق ىستەر­دى ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتىڭ ءتار­تىبىمەن قارايتىندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. ونىڭ سوزىنشە, سون­داي-اق, اتالعان القا استانا قالا­لىق سوتىنىڭ سوتتىلىعىنا جاتاتىن ينۆەستيتسيالىق داۋلار بويىنشا سوت اكتىلەرىن دە اپەللياتسيالىق تارتىپتە قايتا قاراۋعا قاۋقارلى كورىنەدى. سونىمەن قاتار, ول وسى سوتتىڭ جانىنان قۇرىلعان حا­لىق­ارالىق كەڭەستىڭ جۇمىسىن دا ايرىقشا اتاپ ءوتتى. اتالعان كەڭەس سوت تورەلىگىنىڭ وتاندىق جۇيە­سىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرىنە قا­تىس­تى ساراپشىلىق كونسۋلتاتسيالار بەرەدى. ونىڭ قۇرامىنا قا­زاقستاندىق عالىمدارمەن قاتار, شەتەلدىك بەدەلدى سۋديالار مەن زاڭگەرلەر كىرەدى جانە كەڭەستى جو­عارعى سوت توراعاسى باسقارادى. سوت ءجيۋريىنىڭ قايتا قۇرىلۋى مەن سۋديالاردىڭ جاڭا ادەپ كو­دەكسىنىڭ ازىرلەنۋىنە توقتالعان جو­عارعى سوت سۋدياسى باعلان ما­قۇلبەكوۆ ءبىرىنشى قاڭتاردان باس­تاپ سوت ءجيۋريى بىلىكتىلىك جانە ءتار­تىپتىك باعىتتاعى ەكى كوميسسيادان تۇراتىندىعىن ايتادى. مۇنداي جۇيە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى ىستامبۇل جوس­پارىن ورىنداۋ ماقساتىندا ىسكە اسىرىلاتىن بولسا, ونداعى ءاربىر كوميسسيانىڭ قۇرامىنا اۋداندىق, وبلىستىق جانە جوعارعى سوتتىڭ سۋديالارى كىرەدى. مامان پىكىرىنشە, سۋديالاردىڭ كاسىبي قىزمەتىنە باعا العاش رەت سۋديا لاۋازىمىندا اتقارعان ءبىرىنشى جىلعى جۇمىسىنىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا بەرىلەتىن كورىنەدى. كەيىننەن باعا ءاربىر بەس جىل سايىن, سونداي-اق, سۋديا جوعارى تۇرعان سوتتىڭ سۋدياسى لاۋازىمىنا, سوت توراعاسى, سوت القاسىنىڭ توراعاسى لاۋازىمدارىنا جاريالانعان كونكۋرستارعا قاتىسقان جاعدايدا بەرىلەدى دەپ بەكىتىلگەن. ال سۋديالىق قىزمەتتە جيىرما جانە ودان دا كوپ جىلدىق ءوتىلى بار سۋديالار سۋديانىڭ كاسىبي قىزمەتىن مەرزىمدىك باعالاۋدان بوساتىلادى. ال ەندى بيىل قولدانىسقا ەن­گىزىلگەن, اڭگىمە باسىندا اتاپ ءوتىل­گەن جاڭارتىلعان ازاماتتىق ىستەر كودەكسى بويىنشا, ەگەر سوت پرو­تسەسىندە مەملەكەتتىڭ مۇددەسىنە قارسى داۋلار, ءوزىنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ءوز بەتىمەن قورعاي المايتىن ازاماتتار جانە سوت نەمەسە پروكۋراتۋرا سول پروتسەسكە قاتىسۋى قاجەت دەپ تاپقان جاعدايدا عانا پروكۋرورلار قاتىساتىن بولادى», – دەپ ناقتىلادى جوعارعى سوت سۋدياسى. نۇرلىبەك دوسىباي, جۋرناليست.