ەڭبەكتىڭ كوزىن تاپقان – باقىتتىڭ ءوزىن تابادى

ءشوبى شۇيگىن, قۇدىق سۋى تۇششى قىزىلقۇمنىڭ جايلاۋى قايبىر جىلدارى مىڭعىرعان مالدان ادا بولىپ, جەتىمسىرەپ قالعانداي ەدى. ءساتى تۋىپ ۇكىمەت مال شارۋاشىلىعىنا قايتا مويىن بۇردى, جايلىمداردى يگەرۋدى قولعا الدى. وسى وڭ يگىلىكتىڭ اسەرى بولار, سىر وڭىرىندە مال شارۋاشىلىعى قايتا كوتەرىلدى. اسىرەسە, جاڭاقورعان اۋدانى ءتورت ت ۇلىكتى تۇگەل ورىستەتىپ, ايتارلىقتاي ناتيجەگە قول جەتكىزدى. وتكەن قوي جىلىنىڭ كوكتەم ايىندا مال شارۋاشىلىعى ماماندارىنىڭ وبلىستىق بايقاۋىن وتكىزىپ, ارقا-جارقا بولىسقانى بار. اتاكاسىپكە قايتا ۇمتىلىس كەزىندە جولىمىز ءبىر قيىرداعى قاشقانكولگە تۇسە قالعانى. مۇندا كيەلى كاسىپتەن قول ۇزبەگەن ۇلكەن وتباسى بار. كەشەگى قىم-قۋىت كەزدەرى تارشىلىققا مويىماي, ءبىر باس مالدى ەكى باس ەتىپ, قويدى ءوز تولىنەن كوبەيتىپ العانداردىڭ ءبىرى وسى الىبەكوۆتەر وتباسى الىستان ويلايتىنداردىڭ قاتارىنان ەكەن. ەكىمىڭىنشى جىلدارعى قاتال قىستاردا ۇيقى كورمەي, تۋىلعان قوزىلاردىڭ اۋزىن ۇرلەپ, جىلى كەپەگە تاسىپ جۇرەتىن ەرلى-زايىپتىلار بۇل كۇندەرى قوي-ەشكىسىنىڭ سانىن ءبىر وتاردان اسىردى. قازىر اۋدانداعى بەلدى شارۋاشىلىق رەتىندە قالىپتاسقان «الىبەك» شارۋا قوجالىعى ۋاق مالمەن قاتار ءىرى قارا مەن جىلقىنىڭ دا باسىن مولايتتى. «ەڭبەك ەتسەڭ ەرىنبەي, تويادى قارنىڭ تىلەنبەي» دەگەن اتالى ءسوزدىڭ مەرەيى وسى دا. جاستارى سەكسەندى القىمداپ قالعان قاريالار تىزگىندى بۇل كۇندەرى كەنجە بالاسى ماقساتقا بەرگەن. ول كەلىنشەگى بيبىگۇل ەكەۋى اتا جولىن ساتىمەن جالعاستىرىپ, لايىقتى الىپ كەلەدى. – مال قىستاتۋدى اۋىلدان جيىرما بەس شاقىرىم جەردەگى قىستاۋىمىز «تۇرىستا» وتكىزىپ جاتىرمىز. بيىلعى قىس ونشالىقتى قاتال ەمەس, جاۋىن-شاشىن مول بولعاندىقتان ءشوپ جۇمساق, مال تويىمدى. ونىڭ ۇستىنە قىسقا قاجەتتى مال ازىعىن دا جەتەرلىكتەي ەتىپ قورا باسىنا جيناپ العانبىز, – دەيدى شارۋا قوجالىعىنىڭ توراعاسى ماقسات ابسادىق ۇلى. ايتسا ايتقانداي, ۇجىمدا متز-80, دت-75 تراكتورلارى بار. قاجەتتى وراق, تىرما, ءشوپ تايلاۋشى سەكىلدى قۇرال-جابدىقتارى دا جەتەرلىك, تاسىمال كولىكتەرىنەن قام جوق. شارۋاشىلىق مالى ءۇشىن قۇنارلى مال ازىعىن دايىندايتىن ەگىستىك القاپتارى دا كۇتىمدە. قىستاۋ باسىنداعى مال كۇتى­مىندە باقىت تولەۋبەكوۆ, امانقىز ناقىپبەكوۆا, ولاردىڭ بالالارى دۋمان مەن ىنتىماق ايانباي ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. اۋىزبىرلىكپەن تۇسىنىسسە ەڭبەك ەتكەن جەردە بەرەكە دە بولادى, مولشىلىق تا سەرىك ەكەندىگى بەسەنەدەن بەلگىلى. ايلىق جالاقىلارى ۋاقتىلى, ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتىل­گەن. ونىڭ ۇستىنە جاستايىنان مال شارۋاشىلىعىمەن كوزىن اش­قان جاستار ەمەس پە. مال ەمدەۋ جۇ­مىستارىن مال دارىگەرلەرى ءپىرمان ەراليەۆ پەن بولات بيعازيەۆ­تەر­دىڭ ۋاقتىلى ءارى ساپالى اتقارا­تىندىعىنا دا ريزالىعىن تانىتىپ جاتتى شارۋاشىلىق يەلەرى. ەڭبەكتىڭ كوزىن تاپقان – با­قىت­تىڭ ءوزىن تابادى, ماقساتتىڭ كەلىن­شەگى بيبىگۇل دە ءبىر تىنبايدى, اۋىل ماڭىنداعى ساۋىن سيىرلاردى ءبىر ءوزى ساۋىپ, ايرانىن ۇيىتىپ, قۇرت جايادى. ەسەپتەي بەرىڭىز, قۇرتتىڭ ءبىر كەلىسى 1500 تەڭگە بولعاندا, ايىنا 40-50 كەلى ءونىم وتكىزىپ وتىرساڭىز قولىڭ دا مايلى, اۋىزدىڭ سالىمى بولعانى ەمەس پە. مىنە, نارىق تالابىن ءتۇسىنىپ, پايدالى ەڭبەك ەتۋ دەگەن وسى. – قاراعىم, – دەيدى شاڭىراق يەسى ابەكەڭ قاريا – جاسىمدا بەينەت بەر, قارتايعاندا زەينەت بەر, دەپ اكەلەرىمىز ايتىپ وتىرۋشى ەدى, سول ءسوزدى ءوزىمىز دە ايتاتىن بولدىق. شۇكىرشىلىك, بالالار ءىستى جالعاستىرىپ الىپ كەتتى. قولداعى پەرزەنتتەرىمە راحمەت, ولارعا قالاداعى بالالارىم باقىت پەن مارات, وسىنداعى بەيسەنباي ءبارى دە كەرەك كەزىندە قولقابىس جاسايدى. جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل. ءبىز كەمپىر ەكەۋمىز, جيىن-تويلاردان قالماي قىدىرىستاپ, ۇيدە بولساق تەلەديدار مەن گازەت وقيمىز. وبلىستىق «سىر بويى» كەلگەنشە اسىعىپ وتىرامىز. ەلباسىنىڭ «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» اتتى ماقالاسىن وقىپ, ونىڭ ءمانىسىن بالالارىما ايتىپ وتىرامىن. وسى كەزدە جەڭگەمىزدە ءۇن قوستى: كوكەڭ قازىر ساياسي ناسيحاتشىعا اينالدى. كورگەن-بىلگەندەرىمەن قوسا, ەلىمىزدەگى سوڭعى جاڭالىقتاردى بالالارى مەن نەمەرەلەرىنە ەجىكتەپ ءتۇسىندىرىپ وتىرعانى... ءيا, مال قىستاتۋمەن تىڭ­عىلىقتى اينالىسىپ وتىرعان «الىبەك» شارۋا قوجالىعى ەرتەڭگە ءتول ءتۇسىمىنىڭ دە ناتيجەلى بولۋىن ويلاستىرۋدا. «مال وسىرسەڭ – قوي ءوسىر, پايداسى ونىڭ كول كوسىر» دەمەكشى, ەڭبەكتىڭ ازابىن تاتا بىلگەن, ونىڭ عاجابىن دا تاتا بىلەدى دەگەن ەمەس پە. نۇرماحان ەلتاي. قىزىلوردا وبلىسى, جاڭاقورعان اۋدانى, قاشقانكول اۋىلى.