ەلەكتر قۋاتىن كۇن باتارەياسىنان الىپ وتىر

جاڭاقالا – مالدى ءوڭىر. ءبىز تاياۋدا قىس كەزىندەگى قيىندىقتارمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىرعان ءوڭىر مالشىلارىنىڭ جاي-كۇيىمەن تانىسىپ قايتقان ەدىك. وسى ساپاردان كورگەن-بىلگەن, ۇققان-تۇيگەن ماسەلەلەرىمىزدى گازەت وقىرماندارىنىڭ نازارىنا ۇسىنعاندى ءجون كوردىك. ءبىز ارالاۋدى جاڭاقالا اۋىلدىق وكرۋگىنە قاراستى بىرقازاندى قىستاپ وتىرعان تەمىرلان شامۇراتوۆتان باستادىق. ويتكەنى, بۇل شارۋا قوجالىعى ءسۇت ءوندىرىپ, اۋدان ورتالىعىن ءسۇت ونىمدەرىمەن قامتىپ وتىرعان بىردەن-ءبىر قوجالىق. جۇمىسىن جەتىلدىرۋ ماقساتىندا بيىل ول «سىباعا» باعدارلاماسى بويىنشا 51 باس ءسۇتتى سيىر تۇقىمى – قىردىڭ قىزىل سيىرىن العان بولاتىن. اۋدان باسشىسى وسى مالدىڭ جەرسىنۋ جايىن كورە كەتۋدى ءجون كورىپتى. – جاعدايىمىز جامان ەمەس. قىزىل سيىرلارىم دا كوندىگەتىن ءتۇرى بار. بيىل جايىلىس بولمادى عوي. ءسال قوڭى ورتايعانى بولماسا, جاقسى. جەمدەۋدى باستادىم. الداعى جىلدارى تولدەپ, يگىلىگىن كورەم بە دەپ وتىرمىن. سوعان وراي ءوندىرىسىمدى جەتىلدىرۋ دە ويىمدا بار, – دەيدى قوجالىق باسشىسى. شابىندىق تاپشىلىق ەتسە دە قىسقا تولىق قامدانىسى بارىن ءبىلىپ, ت.مۋسين وتىرعان بازارقۇدىق قىستاعىنا بەت الدىق. ويتكەنى, بۇل شارۋا قوجالىعى دا اسىل تۇقىمدى مال وسىرۋمەن اينالىسىپ, ىسكەرلىگىمەن تانىلا باستاعان, اۋدان ماقتانىشى بولعان شارۋاشىلىق ەدى. مۇندا قازىر گەرەفورد تا, ابەردين-انگۋس تا وسىرىلەدى. ونىڭ ۇستىنە جاڭاشىل شارۋا اۋداندا العاشقى بولىپ بيىل قوناقاي قىستاعىنا التى كۇن باتارەياسىن ورناتىپ, ەلەكتر ەنەرگياسىن الۋدى جاڭا تەحنولوگيامەن شەشىپ ەدى. ەندى بازارقۇدىققا دا كۇن كوزىنەن قۋات وندىرەتىن ون ءتورت باتارەيا ورناتقان ەكەن. سوندىقتان ءارى تەكتى مالداردىڭ جاعدايىن ءبىلۋدى, ءارى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتىپ تۇرعان كۇن باتارەيالارىن كوزبەن كورۋدى ماقسات ەتتىك. – گەرەفورد جەرسىنىپ كەتتى عوي. بيىل العاش تولدەدى. قازىر ەرتە تولدەگەندەردىڭ ءتولىن ايىردىق. تولىنە دە كوڭىلىمىز تولادى. دەگەنمەن, وزىمە انگۋستار كوبىرەك ۇناپ كەلەدى. گەرەفوردتار ءبىزدىڭ جەردىڭ مي قايناتار ىستىعى مەن قىستىڭ قاتتى ايازىنا از دا بولسا سىر بەرگەنىن بايقاتادى. ال انگۋستار ناعىز وسى تابيعاتقا لايىق تۇقىم. قازىر وزدەرىڭىز دە كورەرسىزدەر, – دەدى تىلەگەن مۋسين. راسىندا دا گەرەفوردتاردىڭ رەڭى ءسال پاستەۋ, قوڭىن بەرمەسە دە قاتتى ايازدا كۇتىم كەرەكتىگىن اڭداتقانداي. ال انگۋس­تار ەمىن-ەركىن جايىلىپ جاتىر. تۇك­تەرى جىلتىراپ سەمىرىپ الىپتى. ءشوپ­پەن بىرگە كوبىك قاردى دا قاربىتا اساپ, قىزىقتاعان بىزگە شەكەلەرىنەن قا­راي­دى. 9-10 گرادۋس ايازدى ەلەڭ قىلار ەمەس. تىلەگەننىڭ بازارقۇدىققا قوندىرعان كۇن باتارەيالارىن دا كوردىك. – مۇندا 14 كۇن باتارەياسىن قوندىرتىپ الدىم. تۇماندى كۇن ۇلاسىپ كەتپەسە شارۋامىزعا قاجەتتى ەلەكتر ەنەرگياسىن ەركىن بەرەدى, – دەيدى تىلەگەن جاڭا تەحنولوگيانىڭ يگىلىگىن كورگەنىنە ريزاشىلىعىن جاسىرماي. بازارقۇدىقتا ەلەكتر جارىعى سامالاداي جارقىراپ تۇر. تەلەفون بايلانىسى دا ءمىنسىز. مالدارى قوڭدى. جۇمىس قولى مول. قىسقا سىر الدىرار ەمەس. شارۋاسى وڭدى اۋىلدان ريزا بولىپ اتتاندىق. بىرلىك اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ ءۇستى­مەن قىزىلوبا وكرۋگى جە­رى­نە ءوتىپ, بوزوبا قىستاعىنا اتباسىن بۇردىق. مۇندا اعاسى باسشىلىق ەتەتىن «جاندوس» شارۋا قوجالىعىنان بيىل ءبولىنىپ, ءوز الدىنا قوجالىق قۇرعان ەربولات ايتقاليەۆ وتىر ەكەن. ەربولات تا شارۋاسى مىعىم جاستاردىڭ ءبىرى. بيىلدىڭ وزىندە «سىباعا» باعدارلاماسى بويىنشا 20 ملن. تەڭگە نەسيەگە سۇرانىسى ءوتىپ, 90 باس اسىل تۇقىمدى اق باس سيىر قاشارلارىن الۋعا جۇمىستانۋدا. 30 باسىن اكەلىپ, قالعانىن اكەلۋگە ازىرلەنىپ وتىر. سول سياقتى, «جان­­دوس» شارۋا قوجالىعىمەن ءبىر­گە «قۇلان» باعدارلاماسى بويىن­شا دا بيىل 20 ملن. تەڭگە نەسيە الۋعا قول جەتكىزىپ, جىل سوڭىنا دەيىن قىلقۇيرىقتارىن تۇگەندەپ الماقشى. قىستاعىندا ءشوبى جەتكىلىكتى. الاڭى – سۋ ەكەن. قاراقۇدىق كانالى ارقىلى سۋ ءتۇسىپ, كوبىگىن تول­تىرىپ العان شارۋا قىسقا الاڭ­سىزدىعىن ايتىپ, سۋ بەرۋگە سەبەپشى بولعان اۋدان باسشىلارىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. بۇل كۇنى ارالاعان قىستاقتاردان بايقاعانىمىز – باسى جايلى باستالعان مال قىستاتۋ ناۋقانى ۇلگىلى وتۋدە. قاي قىستاقتىڭ دا قام­دانىستارى جاقسى, مالدارى قوڭدى. بيىلعى قىستىڭ العاشقى ايىنا سىر الدىرعانى جوق. مال باققان شارۋانىڭ دا, ولاردىڭ جۇمىسىنا ۇيىتقى بولاتىن اۋدان اكىمدىگىنىڭ دە قىس الدىنداعى الاڭى سۋ ماسەلەسى ەدى. اسىرەسە, كوپجاسار, جاڭاقالانىڭ قۇرعاپ قالعان وزەن, كولدەرىنە سۋ جەتپەسە دە, جاعالاي مال قىس­تايتىن, ەلدى مەكەندەر وتىرعان قاراقۇدىق, بورىق, اققۇس كانالدارىنا سۋ بەرۋ, قوڭىرسايدى سۋعا تولتىرىپ, مۇقىرعا جىبەرۋ, قاراوزەن ارقىلى ايدارحان, ماستەكساي, مۇقىر, سارىكول اۋىلدارىنا, سارىوزەن ارقىلى ايدىنعا قىسقا جەتەرلىك سۋ الۋ ەڭ وزەكتى ماسەلە بولعان-دى. ءتىپتى, سۋ ماماندارىنىڭ ۋادە­سىنە كۇدىك كەلتىرىپ, سەنىمسىزدىك تانىت­قانىمىز راس. دەسە دە, ماسەلە وڭىنان شەشىلە باستادى. قارىق قىلىپ تاستاماعانمەن ايدىنعا اجەپتاۋىر سۋ كەلدى. قاراوزەننەن دە تۇسكەن سۋ ايدارحاندى, ماستەك­سايدى, مۇقىردى قامتىپ, سارىكول وزەنىنە ءتۇسىپ جاتىر. باستى الا­ڭىمىز – جايىقتان الاتىن سۋ ەدى. ول دا كۇدىگىمىزدى سەيىلتكەندەي. ساپارىمىزدىڭ ماقساتى – قىس­تاق بارىسىمەن قاتار سۋدىڭ جايى بولعاسىن ءبىز الدىمەن بىرلىك اۋىلدىق وكرۋگىنە سۋ بەرەتىن كا­نال­دىڭ ماقسوت قاقپاسىنا اتباسىن تىرەگەن ەدىك. كانال سۋعا تولىپ تۇر. – بىرلىك اۋىلى اۋىز سۋدى وسى كانال ارقىلى الاتىن بولعان سوڭ سۋ دەڭگەيىن تۇسىرمەيمىز, – دەيدى اۋداننىڭ باس سۋشىسى ەربول ءتو­لەۋعاليەۆ. ۋايىم بولعان قاراقۇدىق كانالىنا دا سۋ تۇسكەن ەكەن. بو­زو­­باداعىلار دا قۇرعاپ قال­عان كوبىكتەرىن سۋعا تولتىرىپ, كوڭىلدەرىن بىرلەپ وتىر. بو­رىق كانا­لىنا دا جەتەرلىك سۋ بەرىپتى. اققۇس كانالى ارقىلى دا قوڭىر­سايعا سۋ تۇسە باستاعانىن ەستىپ, اق­­قۇس تۇسىنداعى كوپىرگە بەت بۇر­دىق. سۋدىڭ اعىسى وتە باياۋ كورىندى. – مىنا اعۋمەن قوڭىرساي قا­شان تولادى؟ قاتتى اياز بولسا باۋىرلاپ قالادى عوي, – دەگەن اۋدان باسشىسى سۋدىڭ جىلىمشىلاپ اعۋىنا رەنىشىن جاسىرمادى. سويتسەك, جوعارىدان ءبىر قاقپا جابىلىپ قالعان ەكەن. ونى اۋدان اكىمىنىڭ تاپسىرماسىمەن ەكىنشى كۇنى ارالاپ بارعان ەربول تولەۋعاليەۆ كورىپ, اشقانىن, اعىستىڭ مولايعانىن حابارلادى. دەمەك, اعىس تۇزەلسە قوڭىرساي تولىپ, مۇقىرعا سۋ تۇسەر دەگەن ءۇمىتىمىزدى ۇكىلەيدى. ءبىز وسى جۋرناليستىك ءىسسا­پاردان قىس الدىنداعى باستى الاڭىمىز – سۋ ماسەلەسىنىڭ وڭ شەشىلە باستاعانىن كورىپ, وبلىستىڭ سۋ شارۋاشىلىعىنىڭ باسشىلارى قىس بويى سۋ بەرۋدى توقتاتپاۋعا كەلىسىپ وتىرعانىن ەستىپ, كوڭىلدى جايلاندىرىپ قايتتىق. ومىرزاق اقباسوۆ, جۋرناليست. تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان». باتىس قازاقستان وبلىسى, جاڭاقالا اۋدانى.