تورەشى توفيك باحراموۆتىڭ تۋرا شەشىمى

تۋرا 50 جىل وتكەندە تولىق دالەلدەنىپ شىقتى بيىلعى جىلى انگليا قۇرا­ماسىنىڭ الەم چەمپيونى اتانعانىنا تۋرا 50 جىل تولادى. قازىر وسى ايتۋلى وقيعاعا بايلانىستى ۇلىبريتانيادا ۇلكەن تويعا دايىندىق جۇمىستارى قىزۋ باستالىپ كەتتى. سونىڭ شەڭبەرىندە Sky Sports تەلەارناسى 1966 جىلى لوندوندا وتكەن فۋتبولدان الەم چەمپيوناتىنىڭ انگليا مەن گفر اراسىنداعى فينالدىق ماتچتا تالاس تۋدىرعان گولدىڭ دا «تاعدىرىن» شەشىپ بەردى. بۇرناعى كۇننەن بەرى الەۋمەتتىك جەلىدەگى باستى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى وسى بولىپ وتىر. بۇل جەردەگى اڭگىمە كەزدەسۋدىڭ 19-مينۋتىندا اعىلشىن دجەففري حەرستىڭ سالعان گولى تۋرالى بولىپ وتىر. ول وسى ويىنعا قاپتالداعى تورەشى رە­تىندە قىزمەت ەتكەن كەڭەستىك اربيتر توفيك باحراموۆتىڭ ار­قاسىندا سانالىپ كەتكەن ەدى. وتە ءبىر جاۋاپتى دا ءتۇيىن­دى شە­شىم بولعاندىعىنان بۇل ءسات فۋت­بول ماماندارى مەن جان­كۇيەرلەرىنىڭ جادتارىندا ءماڭ­گىگە جاتتالىپ قالىپ قويدى. ءسوي­تىپ, الاڭ يەلەرى 11-مينۋت­تا نەمىس حەلمۋت حاللەر سوققان گولعا جاۋاپ قايتارىپ, تارازى باسىن تەڭەستىرە الدى. بۇدان كەيىن دە تارتىسقا تولى وتكەن ماتچ 2:2 بولىپ اياقتالعان بولاتىن. مۇندا 78-مينۋتتا اعىل­شىن مارتين پيتەرس سوق­قان دوپقا تۋرا 90-مينۋتتا نە­مىس ۆولفگانگ ۆەبەر جاۋاپ قاي­تارىپ, تابلوداعى ەسەپتى تاعى دا تەڭەستىرگەن. ول كەزدە قازىرگىدەي كەزدەسۋ سوڭىندا نەگىزگى تايمعا قوسىمشا ۋاقىت بەلگىلەۋ دەگەن اتىمەن جوق. ءتىپتى, الاڭداعى ويىنشىلاردى الماستىرۋ ءتارتىبى دە ەنگىزىلمەگەن, ستارت­تىق قۇرامداعى 11 ويىنشى اقىرىنا دەيىن وزدەرى ويناپ شىعادى. وسى­دان سوڭ كوماندالار كىمنىڭ مىقتى ەكە­نىن انىقتاۋ ءۇشىن قۇرامالار 30 مينۋت­تىق قوسىمشا تايمعا شىقتى. وسى كەزەڭدە ماناعى دجەففەري حەرستىڭ جۇل­دىزى قايتادان جارقىراپ شىعا كەلدى. ول 100 جانە 120-مينۋتتاردا تاعى ەكى گول سالىپ, حەت-تريككە دە قول جەتكىزدى. قازىر انگليانىڭ وسى تاريحي جەڭىسىنىڭ 50 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋ تويى قارساڭىنداعى جوبا شەڭبەرىندە ساراپشىلار كەيىننەن كوپ تالاس تۋدىرعان الگىندەگى گول­دىڭ جايىن دا جان-جاقتى تەكسەرىپ كورىپتى. سوندا ولار دوپ­تىڭ قاقپا سىزىعىن تولىق كەسىپ وتكەنىنە كوز جەتكىزگەن. دە­مەك, گولدىڭ بولعانى دا, ونىڭ دۇرىس سانالعانى دا ەش كۇمان تۋدىرمايدى. سول كەزدەن ساق­تالعان بىردە-ءبىر ۆي­­دەوقايتالاۋ ءتو­رەشى شەشىمىنىڭ وڭ بولعانىنا كۇمان تۋدىرا المادى. ەسكە سالا كەتەيىك, سول كەزدەسۋدىڭ باس ءتو­رەشىسى, شۆەي­تسا­ريا­لىق گوتفريد دينست قاپ­تال­داعى كەڭەستىك لاينسمان توفيك باح­راموۆپەن كەڭەسكەننەن كەيىن ءال­گىندەگى گولدى ساناپ, سەنىمدى ءتۇر­دە الاڭنىڭ ورتاسىن كورسەتكەن ەدى. «لايسماننىڭ قاتەسىز ارەكەتى اقىرى دالەلدەندى. ءيا, ول ءبىر­جاقتى شەشىم قابىلداي الاتىن­داي جاقسى پوزيتسيادا دا تۇرعان جوق ەدى. بىراق سونىڭ ەسەسىنە ءبىز قازىر باحراموۆتىڭ دۇرىس بولعا­نىن ماڭگىگە دالەلدەپ بەردىك», – دەدى «ليۆەرپۋلدىڭ» اتاقتى قورعاۋشىسى دجەيمي كارراگەر. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, وسى جىلعى 29 قاڭتاردا داڭق­تى تورەشىنىڭ تۋعانىنا 90 جىل تولادى. توفيك باحرام وعلى باحراموۆ – ازەربايجان حالقىنىڭ پەرزەنتى. ول 1926 جىلى باكۋدە تۋعان. جاس كەزىندە فۋتبول ويناعان. بىراق اياعىن سىندىرىپ الۋىنا بايلانىستى ونىمەن ەرتە قوشتاسقان. ال 1955 جىلدان تورەشىلىكپەن اينالىسا باستاعان. 1964 جىلدان حالىقارالىق ماتچتارعا قىزمەت ەتكەن. 1966 جىلى الەم چەمپيوناتىندا قازىلىق جاسايتىندار قاتارىنان تابىلدى. وسىلايشا نيكولاي لاتىشەۆتەن كەيىن مۋنديالدا قىزمەت ەتۋشى ەكىنشى كەڭەستىك اربيتر بولدى. ت.باحراموۆ 1972 جىلى ارگەن­تينانىڭ «يندەپەندەنتە» جانە نيدەرلاندتىڭ «اياكس» كو­مان­دا­لارى اراسىنداعى قۇرلى­قارالىق كۋبوكتىڭ فينالدىق ماتچىندا باس تورەشىلىك جاسادى. قازىر باكۋدەگى رەسپۋبليكالىق ستاديوننىڭ الدىندا توفيك باحراموۆتىڭ ەسكەرتكىشى تۇر.  رۋسلان يگىلىك.