01 قاڭتار, 2016

اتاپ وتەر اتاۋلى كۇندەر

870 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن
جاسىل-1وتكەن جىلدى جاساۋى تۇگەل ۇزاتقان قىزداي ەتىپ, ءسان-سالتاناتىمەن شىعارىپ سالىپ, جاقسى تىلەك, ىزگى نيەتپەن جاڭا جىلدى قارسى الدىق. بۇل جىلدىڭ دا وزىندىك ەرەكشەلىگى, اتاپ وتەر كۇندەرى, ۇلتتىڭ جاقسىلارىمىزدىڭ مەرەيىمىزدى وسىرەتىن, بىزدە دە بار ەكەن-اۋ دەگىزەتىن مەرەيتويلارى بۇل جىلدا دا بارشىلىق ەكەن. ونداي ارىستارىمىزدىڭ وتكەن جولىنا وي جىبەرسەڭ, ولار حالقىن بەرەكە-بىرلىككە ۇندەپ, تەرىس باسقاندى وڭعا بۇرىپ, وتكەنگە توپىراق شاشپاي, ۇلگىلىسىنەن تاعىلىم الىپ, ءاي-كاپىرىن تابانعا سالىپ, ءوسىپ-وركەندەپ كەلە جاتقان جاستى جەلەپ-جەبەپ, الماس­تاي كوڭىلىن قايتارىپ الماس ءۇشىن اسىلعا تەڭەپ, كورسەتە بىلگەن كومەگىن. ماڭدايى جارقىراپ, تاڭدايلارىنان مارجان توككەن سول ابىرويى اسقاق قاستەرلى كىسىلەر ۇلت باعى, جۇرتتىڭ باعدارشامى دەسەك جاراسار. يساتايجاڭا جىلدا سونداي اتاۋلى كۇن ازات­تى­عىمىزدىڭ 25 جىلدىعى, مەرەيتوي بويىنشا جىر الىبى «جامبىل اتىم وشكەن جوق!.. مەن باياعى جامبىلمىن» دەپ جىر توككەن جامبىل جاباەۆتىڭ 170 جىلدىعى, ۇلت ازاتتىعىنىڭ جارشىسى بولعان «الىسپاعان, ج ۇلىسپاعان, بوستاندىق اتىنا مىنبەيدى, بۇعاۋدان بوسامايدى, ەرى قۇلدىقتان, ايەلى كۇڭدىكتەن شىقپايدى, مالىنا دا, باسىنا دا يە بولا المايدى», دەپ ۇلتتى وياتقان, بىراق كەلمەسكە كەتكەن كەڭەس ءداۋىرى قانشاما جەردەن سانامىزدان وشىرۋگە تىرىسقانمەن ۇلى يدەياسى تاۋەلسىزدىك قارساڭىندا قايتا تۇلەپ, ول ءوزىمىزدى عانا ەمەس, الەمدىك دەڭگەيدەگى زيالىلارعا وي سالىپ, 150 جىلدىق مەرەيتويى يۋنەسكو كولەمىندە اتاپ وتىلەتىن ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ, ومىرگە كەلگەندەرىنە ءبىر عاسىر بولعان سۇراپىل سوعىستا «ويلاشى, شىعىس ۇلى, ءبىز ەل سەنگەن ەرمىز, قالايشا تۋعان جەردى قولدان بەرەمىز» دەپ نايزاعايداي جارقىلداعان باۋبەك بۇلقىشەۆ, تاعدىر تالقىسىنا كوپ تۇسكەن قايىم مۇحامەدحان ۇلى, ۇلتىمىزدىڭ ارقالى اقىنى, «وزەگىم تولى اق جالىن» دەگەن جىر جامپوزى حاميت ەرعاليەۆ, قازاق ونەرىنىڭ قابىرعالى قايراتكەرلەرى كاۋكەن كەنجەتاەۆ, ورتامىزداعى كونەنىڭ كوزى حابيبا ەلەبەكوۆا, قازاق ونەرىندە وزىندىك ورنى بار اعايىندى ءمۇسىلىم مەن ريشاد ابدۋلليندەر, دەرەكتى كينونىڭ كوشباسشىسى وراز ابىشەۆ عاسىر بەلەسىنە كوتەرىلىپ وتىر. ال قازاق ونەرىنىڭ تەورياسىن جازعان, اتاقتى كومپوزيتور, اكادەميك احمەت جۇبانوۆ, قازاق عىلىمىندا جاسىنداي جانىپ وتكەن كارىم مىڭباەۆ, قازاق قىزدارىنىڭ تىزگىن ۇستار اقىن اناسى ءماريام حاكىمجانوۆا, قاراپايىم ەڭبەكپەن باقىتىن تاپقان, ەكى رەت سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتانعان نۇرمولدا الدابەرگەنوۆ, كورنەكتى دراماتۋرگ شاحمەت حۇسايىنوۆ, ءفارابيدى اتاجۇرتىنا الىپ كەلگەن, ءبىلىمدار وقىمىستى اقجان ماشانوۆ 110 جاستىڭ بيىگىنە شىقسا, حالىق باتىرى يساتاي تايمانوۆ – 180, ءسوزىمنىڭ اراسىنان قىل وتپەيدى دەيتىن قۇلانايان قۇلمامبەت – 190, قازاق تەاترىنىڭ قارا نارى سەركە قوجامقۇلوۆ, بالالار جازۋشىسى ماكسيم زۆەرەۆ, ءتورت ت ۇلىكتىڭ بىرلىگى, قوي ءوسىرۋدىڭ اسقان شەبەرى جازىلبەك قۋانىشباەۆ 120 جاسقا كەلىپتى. تورتكۇل دۇنيەگە تانىلعان وپەرا ءانشىسى ەرمەك سەركەباەۆتىڭ تۋعانىنا 90 جىل تولاتىن بولسا, كورنەكتى ماتەماتيك, اكادەميك ومىرزاق سۇلتانعازين, كسرو زامانىندا مىقتىلارمەن يىقتاسىپ جۇرگەن, ۇلتىنىڭ ءتىلى مەن تاريحىن سول كەزدە-اق تەرەڭنەن زەردەلەپ, «ازيا» كىتابىن جارىققا شىعارىپ, ءبىراز عالىمداردى ءدۇر سىلكىندىرگەن ولجاس سۇلەيمەنوۆ, اتاقتى اكادەميك كامال ورمانتاەۆ, ليريكالىق ءاننىڭ شەبەرى, قارىمدى قالامگەر ءىليا جاقانوۆ, قازاق ءتىلىنىڭ تاۋەلسىزدىكتەن كەيىنگى كەزەڭدەگى مارتەبەسىن كوتەرۋگە, تازالىعىن ساقتاۋعا, ءتىلى مۇكىستەرگە قىرعيداي ءتيىپ كەلە جاتقان ومىرزاق ايتباي ۇلى, بولمىسىنا قاراي شىعارماسى دا جان دۇنيەڭدى تەربەپ تۇراتىن سىرشىل سايىن مۇراتبەكوۆ, ءسوزدىڭ ءمانى مەن ءارىن جەتە بىلەتىن, زامان جىرشىسى قابدەش ءجۇمادىلوۆ 80-ءنىڭ سەڭگىرىنە كوتەرىلىپ وتىر. ريشات ابدۋللين (1916-1988 ج.) جانە ءمۇسىلىم ابدۋللين 001«...ءتىرى بولسام, قازاققا قىزمەت قىلماي قوي­مايمىن» ء(ا.بوكەيحانوۆ) دەگەن تاۋەلسىز قازاق ەلى­نىڭ ابىرويى مەن ايبىنىنا اينالعان بۇدان وزگە دە جاقسىلارىمىز جەتىپ-ارتىلادى. ونىڭ ءبارىن شاعىن شولۋ ماقالاعا تىزە بەرۋدى ماقسات ەتپەدىك. ۋاقىتىنا قاراي ونداي قايراتكەرلەر مەن تالانتتار تۋرالى ەل گازەتىنىڭ بەتىنەن وقىرماندارىمىز الۋان ءتۇرلى ماقالالار مەن تولعامداردى وقيتىنى انىق. دايىنداعان سۇلەيمەن مامەت, «ەگەمەن قازاقستان».
سوڭعى جاڭالىقتار