باعدارلاما ءبىلىم ساپاسىن حالىقارالىق ستاندارتقا نەگىزدەيدى

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرە­زيدەنتىنىڭ تاپسىرماسىنا بايلا­نىستى ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيسترلىگى “ۇلتتىق ساراپتاۋ ورتالىعى” اكتسيو­نەرلىك قوعامى­مەن بىرگە ەلباسىنىڭ 2010 جىلعى 1 اقپانداعى № 922 جارلىعىمەن بەكىتىلگەن “قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىندا 2020 جىلعا دەيىنگى سترا­­­تەگيالىق دامۋ جوسپارىنا” ءساي­كەس “قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىندا ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ” جوباسىن جاسادى. وسى جوبانىڭ نەگىزگى باعىت­تا­رىن ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعىمەن بىرقاتار كاسىبي ما­مان­دارمەن جاساقتالعان ساراپشى توپ قۇرىلعان. وڭتۇستىك قا­زاقستان وبلىسى شىمكەنت قالاسىنداعى №2 كاسىپتىك ليتسەيدىڭ ديرەكتورى ەركىن ساتقانباەۆ اتالعان ساراپشى توپتىڭ مۇشەسى. ءبىز جاقىندا ەركىن تۇرنياز ۇلىنا جولىعىپ, ساۋالدارىمىزعا جاۋاپ العان ەدىك. – ەركىن تۇرنياز ۇلى, ءسىزدىڭ ويىڭىزشا, 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جاساۋعا نە سەبەپ بولدى؟ ءبىزدىڭ بىلۋىمىزشە, “قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى تەح­نيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2008-2012 جىل­دارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدار­لاماسى” ءالى دە ءوزىنىڭ كوكەي­كەس­تىلىگىن جوعالت­قان جوق قوي. – ءيا, ءسىز وتە دۇرىس سۇراق قوي­ىپ وتىرسىز جانە وعان ءبىر جاعىنان ءوزىڭىز جاۋاپ تا بەرىپ وتىرسىز. ءسىز ايتىپ وتىرعان باعدارلاما ول تازا تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدىڭ 2008-2012 جىلدارعا ارنال­عان دامۋ باعدارلاماسى. ول باع­دارلاما دا قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى سترا­تە­گيالىق دامۋ جوسپارىنا سايكەس ورىندالادى. ال بۇگىنگى ۇسىنىلىپ وتىرعان جوبا ول قازاقستان رەس­پۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2010 جىلعى قازاقستان حالقىنا ارنالعان جولداۋىندا ايتىلعان “وقۋ ۇيىم­دارىنىڭ تولىققاندى ارەكەت ەتۋ ءۇشىن, اعىمداعى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا ۇكىمەتكە ءتيىستى زاڭ جو­باسىن جاساپ, پارلامەنتكە ەنگىزۋدى تاپسىرامىن” دەپ ايتقان تاپ­سىر­ماسىنا بايلانىستى جاسالعان ء“بىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسى”. بۇل باعدارلاماعا سايكەس قازاقستاندا 2020 جىلعا قاراي ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ بارلىق دەڭگەيلەرى – مەكتەپكە دەيىنگى ءبى­لىممەن جوعارى بىلىمگە دەيىن ءتۇ­بە­گەيلى جاڭعىرتىلاتىن بولادى. ءبىلىم بەرۋدىڭ ءاربىر دەنگەيىندە ءبىلىم الۋ, سونداي-اق كاسىبي بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ, ادامنىڭ بۇكىل ءومىر بويى تۇراقتى تۇردە جاڭا ءبىلىم مەن داعدىلاردى الۋ مۇمكىندىكتەرى ۇسىنىلادى. بۇل باعدارلاما ەكى كەزەڭدە ىسكە اسىرىلادى: اتاپ ايتقاندا, ءبىرىنشى كەزەڭدە 2011 – 2015 جىلدار جەكەلەگەن باعىتتار بويىنشا ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ مودەلدەرىن ازىرلەۋ­مەن, ولاردى سىناقتان وتكىزۋمەن, سونداي-اق اۋقىمدى قايتا قۇرۋلار جۇرگىزۋ كوزدەلىپ, ناتيجەسىندە 2015 جىلعا دەيىن وتپەلى كەزەڭ اياقتا­لادى. قازاقستاننىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى قۇرىلىمى, مازمۇنى, باس­قارۋ تەتىكتەرى مەن قارجىلاندىرۋ دامىعان ەلدەر مودەلىنە سايكەس كەلەتىن بولادى. سونداي-اق, ەكىنشى كەزەڭدە 2016 – 2020 جىلدار قۇرال-جابدىقتاردى ساتىپ الۋدى, ينۆەستيتسيالاردى كوز­­دەيتىن ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسى­­رۋعا باعىتتالادى. باعدارلا­ما­نىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دامىتۋ مىندەتتەرىن شەشۋگە باعىتتالعان ءىس-شارالارىن ادىستەمەلىك, كادرلىق اقپاراتتىق قامتاماسىز ەتۋگە با­سىمدىق بەرىلەدى. ءاربىر كەزەڭدە جىلدار بويىنشا باعدارلامانىڭ ىسكە اسىرىلۋىن جانە باعدارلامانىڭ, ءىس-شارا­لار­دىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ, جاي-كۇيىنە اسەرىن سيپاتتايتىن كور­سەت­كىشتەردى وزگەرتۋ جوسپارلانعان. ناتيجەسىندە, 2020 جىلعا دەيىن ءبى­لىم بەرۋ جۇيەسى جوعارى ءبىلىم سا­پا­سى مەن حالىقارالىق ينديكاتور­لار­مەن راستالعان ادامي كاپيتال­دىق دامۋ دەڭگەيىندە ناتيجە بەرە­تىن بولادى. وسىنىڭ بارلىعى قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋ جوسپارىنا ساي جاسالىنىپ وتىرعان جۇمىستار. – ەرەكە, ءسىز كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ مامانىسىز, وسى باعدار­لاما كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا نە بەرەدى؟ – سۇراعىڭىز وتە ورىندى. قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەن­تى­نىڭ ۇستىمىزدەگى جىلعى قازاقستان حال­قىنا ارنالعان جولداۋىندا كا­سىپتىك جانە تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ تۋرالى “كاسىپتىك جانە تەحنيكالىق ءبىلىم­ كاسىپتىك ستاندارتتارعا نەگىز­دەلىپ, مىندەتتى تۇردە ەكونومي­كا­نىڭ تالاپتارىمەن تىعىز باي­لا­نىستى بولۋى قاجەت” دەپ ايتقان بولاتىن. سوعان بايلانىستى وسى باعدارلامادا تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ تۋرالى تاراۋدا, وسى سالاداعى كەيبىر كەمىشىلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ ونىڭ شەشۋ جول­دارىن قاراستىرعان . اتاپ ايتقاندا, ماماندارعا قويىلاتىن ەسكىرگەن بىلىكتىلىك تا­لاپ­تارى بويىنشا كادرلاردى دا­يارلاۋ مازمۇنى يندۋستريا جانە جۇ­مىس بەرۋشىلەر سۇرانىستارىن قا­نا­عاتتاندىرا المايدى. قولدانىستاعى ينفراقۇرىلىم جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋ تەحني­كا­لىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم جۇيەسىندە سۇرانىسقا يە كادرلار دايارلاۋدى قامتاماسىز ەتە المايدى. ينجەنەر-پەداگوگيكالىق قىز­مەتكەرلەردىڭ مارتەبەسىنىڭ تومەن بولۋى جوعارى بىلىكتى كادرلاردى تارتۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى. قارجىلاندىرۋ كولەمىنىڭ ءتو­مەندىگى مەن ءتيىمسىز باسقارۋ ساق­تالىپ وتىر. وسى ماسەلەلەردى ەسكەرە وتىرىپ باعدارلامانى ازىرلەۋشىلەر باع­دار­لامانىڭ باستى ماقساتتارىن ان­ىقتاعان. ول: قارجىلاندىرۋدى جە­تىلدىرۋ. ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جوعارى بىلىكتى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ. ول ءۇشىن مەملەكەتتىك قولداۋدى كۇ­شەيتۋ جانە پەداگوگيكالىق جۇ­مىس­­­­كەرلەردىڭ ەڭبەگىن ىنتالاندىرۋ. ءبىلىم بەرۋ ساياساتىنىڭ بارلىق سۋبەكتىلەرىنىڭ ءرولىن جانە ولار­دىڭ ءوزارا بايلانىسىن ارتتىرۋ. ين­دۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ تالاپتارىنا سايكەس تەحنيكالىق ءجا­­نە كاسىپتىك ءبىلىم جۇيەسىن جە­تىل­دىرۋ سياقتى مىندەتتەردى كوزدەيدى. – دۇرىس ەكەن. وسى جەردەن ءبىر سۇراق تۋادى. باعدارلاما قاراپايىم حالىققا نە ۇسىنادى؟ – قاراپايىم حالىقتىڭ بۇل باعدارلامادان ۇتارى كوپ. ول ءۇشىن نەگىزگى باعىتتاردى ايتا كەتكەنى ءجون بولار. بىرىنشىدەن: 2013 جىلدان باستاپ مەكتەپكە دەيىنگى جانە ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ پەداگوگ قىزمەتكەرلەرىنە بىلىكتىلىك ساناتى ءۇشىن تولەنەتىن قوسىمشا اقشانىڭ مولشەرى ارتتى­رىلاتىن بولادى. پەداگوگ قىزمەتكەرلەردىڭ ورتا­شا جالاقىسى 2015 جىلى ەكو­نو­ميكاداعى ورتاشا رەسپۋبليكانىڭ جالاقىسىنىڭ دەڭگەيىنە جەتكى­زىلەدى. 2016 جىلدان باستاپ ازاماتتىق قىزمەتشىلەر لاۋازىمدارىنىڭ ءتى­زىمىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋ ارقىلى ءون­دىرىستىك وقىتۋ شەبەرلەرىنىڭ جا­لا­قىلارىن ارتتىرۋ قاراستىرىلادى. قازىرگى قوسىمشا اقىلار مەن ءۇس­تەمە اقىلاردىڭ مولشەرى قايتا قا­رالادى. جىل سايىنعى ەڭبەك دە­مالىسىنا بەرىلەتىن ساۋىقتىرۋ ءجار­دەماقىسى ءبىر لاۋازىمدىق جا­لاقىدان ەكى لاۋازىمدىق جالاقىعا كوبەيەدى. جىلدار بويى ەڭبەگى ءۇشىن زەي­نەتكەرلىككە شىعۋ مۇمكىندىگى قاراس­تىرىلادى. مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن جانە جۇمىس بەرۋشىلەر قاراجاتتارىمەن تولەمدەردى قوسا قارجىلاندىرۋ ءبو­لى­گىندە زەينەتاقى قورىن قالىپتاس­تىرۋ تەتىگى جەتىلدىرىلەدى. ەكىنشىدەن: ءبىلىم بەرۋ مە­نەدجمەنتى ەنگىزىلەدى. ول ءۇشىن: ءبىلىم بەرۋدىڭ باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ; ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋدىڭ مو­ني­تو­رينگ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ; ەلەك­تروندى وقىتۋ; قاجەتتى نورماتيۆتىك نەگىزدى قۇرۋ; قاجەتتى ينفروقۇ­رى­لىمدى قۇرۋ; وقۋ پروتسەسىن اۆتومات­تان­دىرۋ. حالىققا تۇراقتى, تۇرعىلىقتى, جوعارى تولەمدى جۇمىس ورىندارى اشىلادى. كىشى جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋ ارقىلى جەكە كاسىپكەر­لىك­پەن اينالىسۋعا مۇمكىنشىلىك تۋ­ىندايدى. ءار جەكە تۇلعا الەۋمەتتىك جاعىنان تولىق قورعالۋى, وتاندىق جانە شەتەلدىك كومپانيالارعا جۇ­مىسقا ەركىن ورنالاسۋىنا كەپىلدىك جاسالادى. جاستارعا ءوزىنىڭ تۇراقتى مەكەن-جايىندا ءبىلىم الۋ ارقىلى, جول ءتو­لەماقىسى قىسقارتىلىپ, جالدا­ما­لى پاتەر اقىسى توقتاتىلادى. ءاسى­رەسە, بۇل ماسەلە اۋىلدا تۇراتىن جاستارعا قاتىستى. سوندىقتان ءوزى­نىڭ سانالى تاڭداۋىمەن تەحنيكالىق جانە كا­سىپتىك ءبىلىم الۋعا جاستار­دىڭ قى­زى­عۋشىلىعى ارتادى دەپ ويلايمىز. مىنە, وسى اتالعان ماسەلەلەردىڭ بارلىعى بۇل باعدارلامادا قامتى­­لىپ, حالىققا ءبىلىم بەرۋدە حا­لىق­ارالىق ستاندارتتارعا ساي قىزمەت كورسەتۋگە مۇمكىندىك تۋعىزىلادى. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. باعدار­لامانىڭ ءورىسى كەڭ بولىپ, جاستا­رى­مىزدىڭ كاسىپتىك ءبىلىم الۋىنا با­رىنشا جاعداي جاساسىن دەپ تىلەيىك. اڭگىمەلەسكەن باقتيار تايجان.