دالەلسىز سەبەپ جوق نەمەسە اقيقات قالاي اشىلادى؟

قر قىجك-ءنىڭ 375-بابىنا ءساي­كەس ايىپتاۋ ۇكىمى بولجامعا نە­گىز­دەلمەيدى, ول تەك اقيقات دالەلدەردىڭ جەتكىلىكتى جيىنتىعىمەن راستالۋى ءتيىس. قر قىجك-ءنىڭ 19-بابىنا ءساي­كەس ەشكىم دە ءوزىنىڭ كىناسىزدىگىن ءدا­لەل­دەۋگە مىندەتتى ەمەس. دەمەك, ايىپ­تالۋشىنىڭ كىنالىلىگىنە كۇ­مان­دى كۇدىك ونىڭ پايداسىنا عانا شەشىلەدى. ەلىمىزدىڭ قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىندە وسىلاي جازىلعانى انىق. بىراق كىسى ءولىپ جاتسا قانداي دالەل كەرەك جانە ءوش الۋ ماق­ساتىندا ورىن العان قاندى توبە­لەس­تە ادام ولتىرىلسە ايىپتالۋشىنىڭ كىناسىزدىگىنە قانداي كۇدىك كەلۋى مۇمكىن؟ بۇل سۇراقتاردىڭ جاۋابىن سوت قانا بەرە الادى. قۋدالاۋ ورگاندارىنىڭ تەكسەرىس ناتيجەسىنە سايكەس بەرعالى ادام ءول­تىر­گەن بولىپ تانىلىپ, قك-ءنىڭ 96-بابى 2-بولىگىنىڭ “ي” تارماعى بو­­يىن­­شا سوتقا تارتىلادى. بىراق وسى وقيعا كەزىندە ونىڭ قولىنا مىل­تىق ۇستاعانىن قاسىنداعى دوستارى, نە جاۋلاسقان جاقتىڭ بىردە-ءبىر ادامى كورمەپتى. الايدا, ەكى توپ بولىپ جاستاردىڭ ماسەلەنى قارا كۇشپەن شەشۋگە, ودان ءارى توبەلە­سۋى­نە ۇيىتقى بولعان ءداپ وسى بەرعالى دەيدى. بۇل ءوزى الماتى قالاسىندا بول­عان وقيعا ەدى. تولە بي كوشەسىنىڭ بويىنا ورنالاسقان “سيتي” ساۋدا ءۇيىنىڭ الدىنا شەتەلدىك قىمبات كولىكتەرمەن كەلىپ, بىرتىندەپ جي­نال­عان جاس جىگىتتەر كەنەتتەن ءبىر-ءبىرىنىڭ جاعاسىنان الىپ, جۇدىرىق­تاسا كەتەدى. كەنەت الگى يۋ-قيۋ بو­لىپ جاتقان ەكى توپتىڭ ورتاسىندا بىرنەشە مارتە مىلتىق اتىلىپ, ءبى­رەۋ­لەر وماقاسا قۇلاپ تۇسەدى. سول مە­زەت جاۋلاسقان جانداردىڭ ارا­لارىن الدەبىر بەيمالىم كۇش قاق جارىپ اجىراتىپ جىبەرگەندەي بول­دى. جۇدىرىقتارىن وڭدى-سولدى ەر­كىن سىلتەپ جاتقان جىگىتتەر ساپ تىيىل­دى. ءبىر-بىرىنە ءۇنسىز قاراپ قال­عان ولار ورنى تولماس ءبىر ءىستىڭ ورىن العانىن بىردەن ۇقتى. سوسىن لەزدە قايتا ەس جيىپ العان ءبارى كو­لىك­تەرىنە جانتالاسا ءمىندى دە, پالە­دەن اۋلاق دەگەندەي “تەمىر تۇلپار­لارى” جۇلقي قوزعالىپ جوق بولدى. قۋدالاۋ ورگانى توپ بولىپ جۇ­دى­رىقتاسقان ءتارتىپ بۇزۋشىلاردى بىرتىندەپ قاماۋعا الادى. ولاردىڭ كورسەتۋى بويىنشا بەرعالى “اۋدي” كولىگىمەن “سيتي” ساۋدا دۇكەنىنىڭ الدىنا كەلگەن سوڭ كەلىسىم بويىن­شا وزدەرىن كۇتىپ تۇرعان بەكادىل تو­بى­مەن كەزدەسەدى. بەرعالى قارىندا­سىمدى بالاعاتتاعان سەن بە دەيدى دە بەكادىلدى ءبىرىنشى بولىپ بەتتەن ۇرىپ, جەرگە قۇلاتادى. سول-اق ەكەن توبەلەس باستالىپ كەتەدى. قۋدالاۋ ور­گانىنىڭ سوتقا بەرگەن مالىمەتىن­دە توبەلەسكە بىرنەشە ادام قاتىس­قان جانە ولاردىڭ كەيبىرى ىستە بەل­گىسىز ازاماتتار جانە انىقتال­ماعان جان­دار دەپ جازىلا بەرگەن. اقىرى سول شىم-شىتىرىق وقيعانىڭ ارا­سىنان ادام ءولتىردى دەپ تانىل­عان بەرعالى بولىپ شىعادى. جالپى, تەر­گەۋشىلەر بولعان ءىستى جان-جاقتى اشۋعا تىرىس­قانى, توبەلەسكە قا­تىس­قان ءار ادام­نىڭ ءسوزى مەن قيمىل ارەكەتىنە نازار اۋدارعاندىعى باي­قالادى. سولاردىڭ اراسىندا نەگىزگى ىستە الگى بەلگىسىز دەپ تانىل­عان, ياعني تەرگەۋ ىسىمەن انىقتال­ماعان جان­دار­دىڭ ءسوزى قاپەرگە الىنباي قا­لىپتى. مۇنداي قىسىلتاياڭ جاعداي­دا ءبىر-اق اۋىز ءسوز ادام تاعدىرىن شەشەتىندىگى راس. سونى اقىرى سوت تاپتى. ءبارى ءتۇسى­نىكتى بولۋى ءۇشىن وقيعانىڭ قالاي ورىن العاندىعىنا ءسال شەگىنىس جاساپ, شولۋ جاساپ شىعايىق. بەرعالىنىڭ قارىنداسى تويجان قۇربىسى ايناگۇلدىڭ ۇيالى تەلەفون­مەن بىرەۋلەرمەن سويلەسىپ جاتقا­نىن كورەدى. ول مۇنىڭ بۇعان بۇ­رىننان تانىس, بىراق كوپتەن كەلىسە الماي جۇرگەن بەكادىل ەسىمدى جىگىت ەكەنىن ايتادى. ايناگۇل وعان تاعى ءبىر نومەردى كورسەتىپ, بۇل وقو, سارى­اعاش اۋدانىنىڭ جىگىتى, ەسىمى ءادي, تانىسىپ ال, دەپ بەرەدى. بوتەن ويى جوق تويجان ءاديدىڭ نومىرىنە سمس ارقىلى تانىسايىق دەپ ءسا­لەم­دەمە جىبەرەدى. سودان ەكەۋى ەسىم­دەرىن ءبىر-بىرىنە باسقالاي اتاسا دا, سمس ارقىلى حابارلاسىپ جۇرەدى. ءبىر كۇنى ايناگۇل ەكەۋى كينو­تەاتردا وتىرعاندا بۇلاردىڭ ۇيالى تەلەفوندارىنا اديدەن “كەزدەسە­يىك, ءبىز كۇتىپ تۇرمىز” دەگەن حابار­لاما تۇسەدى. شىقسا ءاديدىڭ قاسىن­دا الماسبەك دەگەن جىگىت بار ەكەن. از-كەم سويلەسكەن سوڭ قىزدار تاكسي ۇستاپ ۇيلەرىنە قايتىپ كەتەدى. ءبىراز ۋاقىتتان كەيىن تويجان اديگە ءۇي تەلەفونىمەن قوڭىراۋ شالادى. ونى­مەن سويلەسىپ وتىرعاندا ارجا­عىنان بىرەۋلەردىڭ قارقىلداپ كۇل­گەن داۋىستارى انىق ەستىلەدى. وسى كەزدە تويجان ءادي, الماسبەك جانە بەكادىلدەردىڭ بىرگە تۇراتىندىعىن بىلەدى. سوسىن: – انالار كىمگە ك ۇلىپ جاتىر؟ – دەپ سۇرايدى. – ە, ولار سەن تانىمايتىن با­لا­لار عوي, وزدەرى اڭگىمەلەسىپ سوعان ك ۇلىپ جاتىر, – دەيدى. بىراق تاپ وسى ساتتە مۇنىڭ ۇيا­لى تەلەفونىنا ء“بىز سەندەردىڭ سىر­لارىڭدى ءبىلىپ قويدىق, ەندى قوڭى­راۋ شالماڭدار” دەگەن سمس كەلەدى. تويجان ويلانىپ قالدى. قانداي سىر؟ لەزدە الگى نومىرگە قوڭىراۋ شالىپ ەدى, تىم-تىرىس, ەشكىم كو­تەر­مەيدى. ءارى ويلانىپ, بەرى ويلا­نىپ اديگە قايتا تەلەفون شالىپ, بەكادىلدى شاقىرشى دەيدى. بىراق ول ونىڭ جاتىپ قالعانىن ايتادى. بۇدان كەيىن دە, ءبارىبىر, تويجان تىن­شي المايدى. انا ءۇش جىگىت بۇ­لار­عا ءىشىن باسىپ ك ۇلىپ جات­قانداي كورىنەدى. امال جوق, ۇيالى تەلەفون­دى قولىنا قايتا الىپ الگى نومىرگە “ەركەك بولساڭ, تەلەفوندى كوتەر” دەپ سمس جىبەرەدى. ايت­قانداي-اق لەزدە “قۇدايعا شۇكىر, ەركەكپىن” دەگەن جاۋاپ جەتەدى. مۇ­نى وقىعان تويجاننىڭ دا جىنى قوزدى. توي­جان سمس كەلگەن ءنومىر­گە قايتا حا­بار­لاستى. تاپ وسى ارادا ول تۇزەل­مەس قاتەلىك جىبەرىپ تۇرعا­نىن ءبىل­مەدى. ارينە, الدىن-الا سەزسە جابۋ­لى قازاندى جابۋلى كۇ­يىندە قال­دىرا سالار ەدى. بىراق بالالىق شى­عار, ءوزى دە قايتا-قايتا تەلەفون شا­لىپ قويمادى. جىگىت­تەرگە سونىسى ۇنامادى ما, ارجاق­تان تەلەفوندى كوتەرگەن بىرەۋ بۇعان بالاعات سوزدەردى ايتىپ كەپ جىبەردى. ونى ايتقان ادام دا تاپ سول ارادا ءوزىنىڭ ءبىر پالەنى باستاعانىن سەزگەن جوق. اقىرى ۇيالى تەلەفون ارقىلى ەكى ارادا جاۋلىق وتى لاپ ەتە قالدى. ەندى تويجان دا كەرى شەگىنەرگە جول تاپپادى. وزىنە بالاعات ءسوز ايتقان ادامنىڭ كىم ەكەنىن قالايدا بىلگىسى كەلدى. مۇنىڭ نامىسىن بىرەۋ قورلاعانداي كورىندى. ەسەسىن قايتار­ماقشى بولىپ قايتا قوڭىراۋ شال­دى دا الگى ادامنىڭ بالاعات ءسوز­دەرىن وزىنە كەرى جاۋدىرىپ جىبەردى. سوندا دا اشۋى تارقاماعان سوڭ, الگىنىڭ كىم ەكەنىن سۇراپ تەلەفون ارقىلى تاعى دا حات جىبەردى. جاۋاپ بولمادى. ۇنسىزدىك تويجاندى قانا­عاتتاندىرمادى, قايتا ارعى جاقتا بىرەۋلەر ودان ءارى ءماز بولا سىقى­لىق­تاپ بۇعان ك ۇلىپ جاتقانداي كو­رىندى. ىزا كەرنەپ, بەينەبىر نامى­سى تاپتالىپ بارا جاتقانداي. شى­داي الماي سوسىن تاعى قوڭىراۋ شال­دى. اناۋ دا وسى ءساتتى اڭدىپ تۇرعانداي تۇتقانى كوتەرە قويدى. سونى پايدالانعان تويجان وعان “الدىڭعى ايتقان سوزدەرىڭە جاۋاپ بەرەسىڭ بە, ايتپەسە اعاما ايتامىن” دەدى. بىراق ونى ارجاقتاعى ادام تۇسىنبەدى مە, “جاۋاپ بەرگەندە قا­لاي” دەپ ودان بەتەر بوقتاپ جىبەرە­دى. ەندى شىنىمەن نامىسى تاپتال­عانداي بولعان قىز وعان “سورلى” دەپ سمس جولدايدى. اناۋ دا ۋاقىت وزدىرماي وعان بۇدان اسىرا جاۋاپ قايتارادى. ۇيالى تەلەفونمەن عاي­باتتاسقان سۇحبات وسىمەن اياقتال­عان شىعار دەپ ويلادى تويجان. ءوزىن تىلدەگەن كىم ەكەنىن بىلمە­گەنى­نە دە قاپالى ەدى. سويتكەنشە بول­مادى “ونىڭ ءوز تەلەفونىنا حابار­لاس” دە­گەن جازۋ تۇسەدى. بۇل “كىمگە حا­بار­لاسۋ قاجەت” دەپ سۇرايدى. “بەك­ادىلگە” دەگەن جازۋ جارق ەتە قالادى. تويجان ءوزىن وسىنشاما بالاعاتتا­عان بەكادىل ەكەن دەپ ناق­تى توقتام جاسايدى. بىراق مىنا سويلەسكەن تەلەفون يەسى كىم ەكەنى وعان تاعى بەيمالىم قالادى. ەرتەڭگىسىن تويجان كەشە كەشكى­سىن ۇيالى تەلەفون ارقىلى اراداعى بولعان اڭگىمەنى وزىمەن تەتەلەس اعاسى سارىبايعا باياندايدى. اناۋ ۇيالى تەلەفونداعى جازۋلاردى وقىپ شىعادى دا سول مەزەتتە قوڭىراۋ شالادى. مەن تويجاننىڭ اعاسى­مىن, “سەن نەگە ونى بوقتايسىڭ, ەندى جاۋاپ بەرەسىڭ” دەيدى. ال بۇل تەلە­فون راسىندا بەكادىلدىڭ دوسى ال­ما­س­بەكتىكى بولاتىن جانە ونى­مەن تويجانعا ول حات جولداعانى دا حاق ەدى. الماسبەك ءوز كەزەگىندە سارى­بايعا “سەن كىمسىڭ, قايدا وقيسىڭ, نە جۇمىسىڭ بار؟” دەگەن سەكىلدى سۇراقتاردى قويىپ, كەشكە ءوزىم حابارلاسامىن دەپ قويا سالادى. الماسبەك ايتقانىنان قايتپاي كەشكىسىن تويجاننىڭ ۇيالى تەلە­فونىنا “سيتي” ساۋدا ءۇيىنىڭ ال­دىن­­دا كەزدەسەمىز دەپ حابارلاما ءجى­بەرەدى. سودان سارىباي دا ەندى شە­گىنەرگە جول جوق ەكەنىن تۇسىنەدى. ۇلكەن “رازبوركا” باستالماق. قا­رىن­داستىڭ داۋى قالىپتى شەكتەن شىعىپ بارا جاتقانداي, قارسى تۇرار قول جيناماسا, كۇش بەرمەي كەتەتىن­دەي كورىندى. ول اۋەلى ادەت دەگەن دوسىن شاقىرادى. سوسىن قانات دە­گەن تانىسىنا حابارلاسىپ, كومەككە كەلۋىن وتىنەدى. اناۋ وسى ءبىر وقيعا­نىڭ بولارىن الدىن-الا سەزىپ دا­يىن جۇرگەن بە “مەرسەدەس” كولىگى­مەن ءاپ-ساتتە جەتەدى. جانىن­دا بۇل تانىمايتىن تاعى ءبىر جىگىت بار. “شىن دوس وسىندايدا سىنالا­دى, مەن ساعان كومەككە ءوز دوسىمدى دا الىپ كەلدىم” دەيدى قانات. بۇل كىم دەپ سۇراپ جاتپادى, ويتكەنى قانات ونىڭ دوسى, قاناتتىڭ دوس­تارى مۇ­نىڭ دا دوسى. دەمەك, ولار­دىڭ ءمۇد­دەسى ءبىر جاۋلاسقان جان­داردىڭ سازايىن بىرگە تارتتىرادى. ءسويتىپ تورتەۋى ءبىر كولىككە وتىرىپ “سيتي” ساۋدا ءۇيىنىڭ الدىنا بارادى. كەلسە, ءۇش جىگىت بۇلاردى كۇتىپ تۇر ەكەن. قىزداردى بالاعاتتادى, ونى­سىمەن قويماي تويجاننىڭ اعا­س­ىنا وسى جەردە كەزدەسەيىك دەپ ۇسى­نىس جاسادى. دەمەك, بۇل جىگىت­تەر دە ايتقانىنان قايتپايتىن, سوزدەرىنە جاۋاپ بەرەتىن جاندار بول­سا كەرەك. راسىندا, ءىس جۇزىندە دە سولاي بولىپ شىقتى. سارىباي قاسىنداعى جىگىتتەرمەن بىرگە قارا­سىن كوبەيتە ۇشەۋدىڭ الدىنا بارىپ تۇرا قالادى. – سەندەر مە, قىزداردى بوق­تاعان؟! – دەپ قاتۋلانا سۇرايدى بۇلار. – ءيا, بىزدەر, – دەيدى انالار ەش قايمىقپاي. وسى كەزدە قانات پەن بەكادىل ەكەۋى وڭاشا شىعىپ جەكە سويلەسەدى. ارتىنشا بەكادىل تاعى ءبىر تانىس­تارىنا تەلەفون شالىپ, مىنا ءجى­گىت­تەر وتە قاتۋلى ەكەن, سەندەر تەز­دەتىپ كەلسەڭدەرشى دەيدى. ول ءسوزدى ءبارى ەستىپ تۇرادى. بىراق ەشكىم ءازىر­گە ءمان بەرە قويمايدى. ال قا­ناتتىڭ بەكادىلگە نە ايتقانى بەل­گىسىز ەدى. سودان سارىباي دا كۇش جي­­ناۋ ءۇشىن اعاسى بەرعالىگە قوڭى­راۋ شالىپ, جاعدايدى باياندايدى. بۇل كەزدە بەرعالى كوشەدە ءوز شارۋا­سىمەن ءجۇر­گەن ەدى. ءىنىسىنىڭ ايتۋىن­شا, ءىس نا­سىرعا شاۋىپ بارا جاتقان سىڭايلى. ويتكەنى, انا قا­رىنداسىن بوقتاعان ءۇش جىگىت ولار­دان ۇلكەن كو­رى­نەدى جانە ەش تايى­نار ەمەس دەي­­دى. دەمەك, بەرعالى جال­عىز بار­عا­نى­مەن انالار بۇدان ىق­پا­سى انىق. سوسىن بۇرىن­نان ارا­لا­سىپ جۇرگەن نۇربولعا تەلەفون شا­لىپ جاعدايدى ايتىپ, كەلۋىن سۇرايدى. ارا­دا كوپ وتپەي نۇربول ءوزىنىڭ “تويوتو” كولىگىمەن بۇعان تانىس ەمەس ەكى وزگە ۇلتتىڭ جىگىتىن ەرتىپ كەلەدى. ولاردان كىمدەر ەكەنىن بۇل سۇراپ جاتپايدى, وعان ۋاقىت تا تىعىز ەدى. بۇلار “سيتي” ساۋدا ءۇيىنىڭ ال­دى­نا كەلگەندە ءبىر توپ جىگىت ءبىر-ءبىرى­مەن ەندى ايقاسقالى تۇرعانداي كورىندى. ولاردىڭ جەكىرە سويلەپ, شالت قيمىل جاساۋلارى اينالاداعى وتكەن-كەتكەننىڭ نازارىن اۋدارماي قويمادى. كەيىن سولاردىڭ اراسى­نان كۋالەر دە تابىلعانى انىق. ءبى­راق قالاي ەكەنى بەلگىسىز توپ بو­لىپ قارا كورسەتكەن, ودان سوڭ توبەلەسكە ۇلاس­قان وقيعا بىردە-ءبىر ءتارتىپ ساق­شى­سىنىڭ نازارىنا ىلىكپەپتى. ءايت­پەسە ءبىر ءومىردى جالماعالى تۇر­عان جاي­دىڭ الدى الىنار ما ەدى. بەر­عالى بىلەك ءتۇرىپ, قاباعىنان قار جاۋىپ ءۇش جىگىتكە كەلە تيىسەدى. ولار­­­­دىڭ وسى كەلىسى-اق تەڭ تۇرعان تارازى با­سىن باسىپ كەتتى. كىم مە­نىڭ قارىن­داسىما حابارلاما جا­زىپ جۇرگەن, دەپ داۋسىن كوتەرە وكتەمدىك ەتە سۇرادى. ونىڭ قارسى الدىندا تۇر­عان بەكادىل مەن ەمەس, دەپ ءبىر­دەن جاۋاپ قايتارادى. بىراق سول كەز­دە الماسبەك بالاعات سوزدەر­دى جاز­عان مەن, دەيدى. سول-اق ەكەن بەر­عالى جۇ­دىرىعىمەن الماسبەكتىڭ بەتىنەن قويىپ قالادى. سوققىنىڭ قۋاتتى بولعانى سونشا اناۋ بىردەن قۇلاپ ءتۇستى. ۇرىستا تۇرىس بار ما دەگەندەي, قۇلاعان جاندى تەپكىنىڭ استىنا الدى. الايدا الماسبەك امالىن تاۋىپ سىتىلىپ كەتەدى. ونى تاستاي بەرىپ قاشىپ بارا جاتقان ءاديدىڭ ارتىنان سارىباي جانە ادەتپەن بىرگە تۇرا قۋادى. قۋىپ جەتىپ ايقاسا كەتكەنى سول ەدى, ارتتا قالعان توپ اراسىندا تاپان­شا­نىڭ داۋسى تارس ەتە قالدى. ار­تىنشا تاعى اتىلدى. ءادي دە وسى ءسات­تە الماسبەكتىڭ سو­ڭى­نان جۇگىرىپ كەتەدى. سوسىن ساپ تى­نىشتىق ورنا­دى. ەشكىم ايتپاسا دا بىرەۋدىڭ وق ءتيىپ مەرتىككەنى بەلگىلى ەدى. بەر­عالى­نىڭ مىلتىقتى كىم اتقانىن قاراۋعا قاۋقارى قالمادى. جان-جاققا ۇركە قاشقاندارمەن بىرگە بۇل دا كەلگەن كولىگىنە تۇرا جۇگىردى. قاسىنا وزىنە بەيتانىس جىگىتتەر دە كەلىپ جايعا­سادى. ارتىن­شا الگى­لەردىڭ بىرەۋى “قاپ, بەكەر ىستەدىك-اۋ” دەپ وكىنە باس شاي­قاعانىن ەستيدى. بەرعالى دە بە­كەر كەلگەن ەكەنبىز دەپ ءوزىن قويارعا جەر تاپپاي جولاي ءتۇسىپ قالادى. باسىنان وق ءتيىپ جارالانعان بەكادىل كوپ ۇزاماي سول جەردە قاي­تىس بولادى. تەرگەۋشىلەر وق اتقان بەرعالى دەپ قورىتىندى شاعارادى. قىزدارعا بالاعات سوزدەر جولداعان­دار جابىرلەنۋشىلەر بولىپ تابىلا­دى. ال قىزداردىڭ نامىسىن جىرت­قان­دار تەگىستەي ايىپتالۋشىلار قا­تارىنا كىرگىزىلەدى. مارقۇمنىڭ تۋىس­­­­قاندارى دا بەرعالىنى عانا ايىپ­­­تى دەپ سانايدى. بىراق جو­عارى­دا وقيعانى تاپتىشتەپ بايان­داۋى­مىزدىڭ سىرى نەدە ەكەندىگىن ەندى اشىق ايتۋعا بولادى. بۇل ءىستى تالدا­عان الماتى قالالىق سوتى بەر­عالى, ادەت جانە سارىبايلار ءسوز بايلاس­قان ادامدار توبىمەن بۇزا­قى­لىق ارەكەتتەر جاساعاندىقتان قك-ءنىڭ 257-بابىنىڭ 2-بولىگىنىڭ “ا” تارما­عى بويىنشا الدىن-الا تەرگەۋدە دۇرىس دارەجەلەنگەن دەپ تابادى. ءبى­راق, جوعارىداعى وقيعا­دان باي­قاعانىمىزداي, ولار تاپان­شامەن قارۋلانعان بىرەۋلەر وق ات­قان كەزدە ونىڭ قاسىندا بولماعانى انىقتا­لادى. ءسويتىپ سوتتالۋشىلار بەر­عالى, ادەت جانە سارىبايلارعا تا­­عىل­عان ايىپتاردىڭ دارەجە­لەنۋى­نىڭ دۇرىس­تىعى مەن قىلمىستىق زاڭعا سايكەس­تىگىن تالداعان سوت ونىڭ سوت تەر­گەۋىن­دە ءوز دالەلىن تاپپاعان­دى­عىن ءبىلدىر­دى. ەڭ باستى سەبەپ, ءىس قۇجات­تارىندا بەكادىلدى بەرعالىنىڭ قاسا­قا­نا ءول­تىرۋگە ارەكەت جاساعانى كورىن­بەيدى. ەكىنشىدەن, مۇنى وقي­عاعا قاتىسقان­داردىڭ بىردە-ءبىرى جانە باسقا دا كۋالەر ءىس بويىنشا سوت­تا نە­مە­سە الدىن-الا تەرگەۋ جاۋاپ­­­­­تارىندا كورسەتپەگەن. ءۇشىن­شى­­دەن, بەرعالىنىڭ بۇزاقىلىق ارە­كەت­تەر جاساعانى, جابىرلەنۋشىلەرگە قول جۇمساپ ۇرعا­نى كىسى ولتىرۋگە قارا­تىلعان ارەكەت­تەر دەپ تانۋعا نەگىز بولمايدى. ءسويتىپ, سوت بەرعالى تارا­پىنان ءجا­بىر­لەنۋشىگە كۇش كورسەتىپ, تاپانشا­مەن ونى اتىپ ءولتىر­گەنى تۋرالى بولجامدار ءوز دالەلىن تاپپا­عاندىعى تولىق انىقتالىپ بەكىدى دەيدى. وسى سەبەپتەرگە بايلانىستى سوت سوتتالۋشى بەرعالى قك-ءنىڭ 96-بابىنىڭ 2-ءبولىمنىڭ “ي” تارماعى­مەن دارەجەلەنگەن ايىبى دالەلدەن­بەگەندىكتەن بۇل ايىبىنان اقتالا­دى جانە بەكادىلدىڭ ولتىرىلگەندىگى تۋرالى قىلمىستىق ءىس الماتى قالا­لىق پروكۋرورىنا وزگە ادامدى قىل­مىستىق قۋدالاۋ قاجەتتىگى تۋرالى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن قايىرا جول­دا­نادى دەپ شەشكەن ەدى. سوعان وراي ايران ىشكەن قۇتىلىپ, شەلەك جالا­عان تۇتىلادى دەگەندەي, قۋدالاۋ ورگاندارىنىڭ قاۋقارسىز اركەتىنەن كىسى ولتىرمەگەن جازىقتى بولىپ, قان جۇكتەۋشى بوستاندىقتا ازىرگە قالا بەرمەك. بۇعان ۇقساس جايلار الەمدە دە, ءبىزدىڭ ەلدە دە بارشى­لىق. سوندىقتان ناقتى ۇقساستىق­تىڭ دا تابىلىپ جاتۋى كامىل دە­مەك­پىز, بىراق ولاردىڭ ءبىزدىڭ جازبا­مىزعا ەش قاتىسى جوق. الەكساندر تاسبولاتوۆ.