سالتانات مۋزەي اشقىسى كەلەدى...
گازەتىمىزدىڭ وبلىستاعى تىلشىلەر قوسىنىنا حات جازعان سالتانات بەكتەمىرقىزى ماي اۋدانىنىڭ ورتالىعى كوكتوبە اۋىلىندا تۇرادى. ءوزى جيىرما جىلدان بەرى اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە قىزمەت ەتىپ كەلەدى ەكەن. ءانشى, دومبىراشى. وسىدان ون بەس جىل بۇرىن اۋدان ورتالىعىنداعى “كوكتوبە” كينوتەاترىن تالان-تاراجعا ءتۇسىپ, بۇزىلىپ كەتپەسىن دەپ ساتىپ العان كورىنەدى. سودان, 2006 جىلعا دەيىن كينوتەاتردا جاستارعا ارنالعان ويىن-ساۋىق ۇيىمداستىرىپ, قولىنان كەلگەنشە اۋدان ورتالىعىنىڭ مادەني-رۋحاني ءومىرى ءۇشىن پايدالانىپ, ساقتاپ تۇرىپتى. ال كەيىنگى كەزدە كينوتەاتر عيماراتىن كۇتىپ-باپتاپ ۇستاۋ, جىلۋ ماسەلەسى, كۇزەتشى جالداۋ سالتاناتقا قيىنعا تۇسەدى. سىرتتان كەلىپ قىزىعۋشىلىق تانىتقاندار بۇل ءۇيدى بۇزىپ, قۇرىلىس ماتەريالدارىن الماقشى بولىپتى.
– “مادەنيەت ءۇيىن بۇزدىرعىم كەلمەيدى, وسى جەردەن اۋدان باسشىلىعى وتكەندى, حالقىمىزدىڭ ونەرىن, سالت-ءداستۇرىن جاڭعىرتاتىن ۇلتتىق مۇراجاي, مۋزەي اشسا دەگەن ويىم بار. وعان بارلىق جيعان-تەرگەنىمىز دايىن. ءجون-جوباسىن سىزىپ, دايىنداپ تا قويدىق. تەك قانا مۋزەي ەمەس, شىعارماشىلىق ءبىر ورتالىق تا بولار ەدى. مەنىڭ ويىم وسى بۇرىنعى كينوتەاتر ءۇيىن اۋدان بيۋدجەتىنەن ازىن-اۋلاق قارجى ءبولىپ, ساتىپ الىپ, ونى اۋداندىق ءمادەنيەت ءبولىمىنىڭ نەمەسە مادەنيەت ءۇيىنىڭ قاراۋىنا الىپ ىسكە اسىرسا, اۋدان ورتالىعى ءۇشىن جاقسى ءبىر يگىلىكتى مادەني-رۋحاني ورتالىق بولار دەپ ويلايمىن”, – دەپتى ول ءوز حاتىندا.
ءوزىنىڭ وسىنداي ۇسىنىس-پىكىرىن سالتانات وبلىس اكىمدىگىنىڭ سايتى ۆيرتۋالدى قابىلداۋ بولمەسىنە دە جازىپ جىبەرگەن ەكەن. وعان: “قۇرمەتتى سالتانات! ءسىزدىڭ ۇسىنىسىڭىزدىڭ ورىندى ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, 2010 جىلى ماي اۋداندىق بيۋدجەتى قاراجاتى ەسەبىنەن كينوتەاتر عيماراتىن ساتىپ الۋ قاراستىرىلاتىن بولادى” دەگەن جاقسى جاۋاپ تا الىپتى. سول كەزدەگى وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باستىعى ايىم قانافينا دا سالتاناتقا ارنايى حات جازىپ, بۇل كينوتەاتر عيماراتىنىڭ اۋدان ورتالىعى ءۇشىن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار نىسان ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, اۋدان اكىمىنىڭ كەلىسىمى بويىنشا وبلىس مادەنيەت باسقارماسى اتالمىش ءۇيدى اۋداندىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن وسى جىلى ساتىپ الۋدى ۇسىنىپتى.
“سونىمەن, مىنە, جايدارى جاز ءوتىپ, كۇز دە كەلىپ قالدى, جىلدا وسىنداي ۋادە بەرىلەدى, ايتىلادى, قالادى, مەنىڭ ۇسىنىسىما نازار قويعان وبلىس اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆقا راحمەت, ەندى قالعان باسشىلار دا وسى ۇسىنىستىڭ ورىندالۋىن قولعا السا ەكەن, – دەي كەلىپ, ول مادەنيەت ءۇيىن اۋدان باسشىلىعى ءوز قاراۋىنا الىپ, “جول كارتاسى” ارقىلى كۇردەلى جوندەۋ جاسايدى, ەل يگىلىگىنە پايدالانۋعا بەرەدى دەگەن ءۇمىتىم بار. باسشىلار اراسىنداعى قولدان قولعا وتكەن حاتتاردان كەيىن ءوزىم وقيتىن ەل گازەتى – “ەگەمەن قازاقستان” گازەتىنەن كومەك بولار دەگەن ويمەن حات جازۋعا تۋرا كەلدى”, – دەپتى.
جالپى, كوكتوبەدەگى بۇل عيمارات مادەني ورىن اشۋعا دايىن تۇرعان بىردەن-ءبىر ورىن. سىرت كەلبەتى دە جامان ەمەس. وكىنىشتىسى, بوستان-بوسقا تۇرعان وسى كينوتەاتردىڭ قاسىندا جالپى ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەكتەپ, ونەر مەكتەبى قاتارلاس ورنالاسقان. قازىرگى اكىم نىعمان پىشەنباەقا دەيىن بۇل اۋداندا ءتورت-بەس اكىم قىزمەت ەتىپ كەتتى. بۇگىندە بوس تۇرعان عيمارات ءۇيىن ىسكە جاراتىپ, ءمادەني ورىنعا اينالدىرۋ ەشكىمنىڭ ويىنا كەلمەگەنى وكىنىشتى-اق, ارينە. ەكىنشىدەن, ماي اۋدانى تاريحى شەجىرەلى, سىرى تۇڭعيىق ايماق. پوليگون جارىلىستارىنىڭ زاردابىن دا كوردى. ايتار اڭگىمە جەتەدى. وسى جەردە مالايسارى باتىر اتىن العان اۋىل بار. بۇل دا تەگىن ەمەس. ەتنوگرافيالىق قازبا جۇمىستارى دا وسى جەردەن باستاۋ الدى. قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە نەمىس حالقىنا پانا بولعان اۋىلدار ءالى كۇنگە دەيىن بار. مادەني مۇرانىڭ اتى – مادەني مۇرا, سوندىقتان ۇلتتىق مۇراجاي-مۋزەي اشقىم كەلەدى دەپ جۇرگەن سالتانات بەكتەمىرقىزىنىڭ ءوتىنىشىن جەرگىلىكتى باسشىلار, قانات كارىموۆ باسقاراتىن مادەنيەت باسقارماسى ەندى جەردە قالدىرمايدى دەپ ويلايمىز.
فاريدا بىقاي. پاۆلودار وبلىسى.