24 تامىز, 2010

قىزىلجار ءوڭىرىن ارالادى

545 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى, “نۇر وتان” حدپ فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى و.مۇحامەدجانوۆ جۇمىس ساپارىمەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا بولدى. ورال بايعونىس ۇلى الدىمەن ابىلاي حان كەشەندى مەموريالدىق مۇراجايىندا بولىپ, تاريحي ءجا­دىگەرلەرمەن تانىستى. ودان كەيىن اكادەميك م.قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسور-وقى­تۋ­شىلار قۇرامىمەن كەزدەستى. ءماجى­لىس توراعاسىنىڭ نۇر وتان” حدپ وبلىستىق, اۋداندىق, قالالىق دە­پۋتاتتار فراكتسياسىنىڭ مۇشەلەرى­مەن, ءتۇرلى دەڭگەيدەگى حالىق قا­لاۋلىلارىمەن, قوعامدىق ۇيىمدار مەن جاستار وكىلدەرىمەن كەزدەسۋى اشىق پىكىر الىسۋ جاعدايىندا ءوتتى. “جول كارتاسى” جانە ۇدەمەلى ين­دۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلامالارىنان تۋىندايتىن وزەكتى ماسەلەلەر اڭگىمە ارقاۋىنا اينالدى. وعان پارلامەنت ءماجى­لىسى­نىڭ دەپۋتاتتارى ي.چيركالين, ر.پو­ليششۋك, ج.سۇلەيمەنوۆ, پ.دمي­­­تريەنكو, ر.ءمادينوۆ قا­تىستى. جيىندى ايماق باسشىسى سەرىك ءبىلالوۆ اشىپ, ءبىرىنشى ءسوزدى ساياسي پارتيانىڭ وبلىستىق ءماسلي­حاتتاعى فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى قانات مىڭجاسوۆقا بەردى. ول ەلى­مىزدەگى جەتەكشى پارتيا تۇعىرنا­ماسىنىڭ جەرگىلىكتى جەرلەردە ورىندالۋى جايىنان باياندادى. ەلباسىنىڭ جولداۋىنان تۋىن­دايتىن مىندەت­تەر­دى جۇرتشىلىققا جەتكىزۋ ماق­سا­تىمەن تەك بيىلدىڭ وزىندە 200-گە تارتا كەزدەسۋلەر, 131 تۇسىنىك جۇ­مىس­تارى جۇرگىزىلگەن. 8 “دوڭگەلەك ۇستەل”, 17 رەيد شارا­لارى ۇيىم­داس­تىرىلعان. وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ حاتشىسى ق.ەدى­رەسوۆتىڭ تۇمەن وبلىستىق دۋما­سىمەن ىسكەرلىك باي­لانىستى نى­عايتۋعا باعىتتالعان ۇسى­نىسى قولداۋ تاۋىپ, مەمو­ران­دۋمعا قول قويىلعان. م.لۇقپا­نوۆ­تىڭ الەۋ­مەتتىك سالاعا قارجىلىق قولداۋ كورسەتۋ جونىندەگى ۇندەۋىنە وراي اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرى­لىم­دارىنا بىلتىر 645 ميلليون, بيىل 114 ميلليون تەڭگە قۇيىلعان. ساياسي بيۋرو ماجىلىستەرىندە ءا.ءجۇ­نى­سوۆ, ي.كوروۆين, س.كاششەن­تسەۆا, ۆ.كوۆشوۆ, تاعى باسقا دەپۋ­تات­تار­دىڭ ەسەپتەرى تىڭدالىپ, ءىس-تاجىريبەلەرى تاراتىلعان. ەسىل اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى باۋىرجان شەريازدانوۆ ءوز ءسوزىن اتقارۋشى بيلىك ورگان­دارى­مەن تىعىز بىرلىكتەگى جۇمىسقا ارناسا, وبلىستىق پاتەر يەلەرى اسسوتسياتسيا­سىنىڭ توراعاسى س.حۋ­ديا­كوۆ 2020 جىلعا دەيىن ارنالعان تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋا­شى­لىق باعدار­لاماسىن ءالى دە جەتىلدىرە ءتۇسۋدى, تالقىلاۋ مەرزىمىن ۇزارتۋدى ۇسىندى. پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ ءتور­اعا­­سى جينالعانداردى ەلىمىز بوي­ىنشا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نا­زار­باەۆتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن ءجۇ­زەگە اسىپ جاتقان “جول كارتاسى” جانە ۇدە­مەلى يندۋستريالىق-يننو­ۆاتسيالىق باعدارلامالاردىڭ ورىن­دالۋ بارى­سىمەن  تانىستىر­دى. تاۋەلسىزدىك العانى­مىز­عا 19 جىل عانا. تاريح ءۇشىن قاس-قاعىم ءسات ىشىندە قانشاما ۇلانعايىر ىستەردىڭ تىندى­رىل­عا­نىنا ءبارىمىز دە كۋامىز. ەلىمىزدىڭ الەۋەتى ارتىپ, ەكونو­مي­كاسى سەرپىندى دامىپ كەلەدى. كوپ­تەگەن مەملەكەتتەر دۇنيەجۇزىلىك قارجى داعدارىسىنا توتەپ بەرە الماي تۇرالاپ جاتقاندا, قازاقستان زەينەتاقىنى, الەۋمەتتىك وتەماقى­لاردى, جالاقىنى ۇلعايتا العان بىردەن-ءبىر ەلگە اينالدى. سوڭعى ون جىلدى الىپ قارايىقشى. ورتاشا ايلىق جالاقى – 5, زەينەتاقىنىڭ ورتاشا مولشەرى 3 ەسەگە ءوستى. ءومىر ءسۇرۋدىڭ ەڭ تومەنگى دەڭگەيىنەن از تابىسى بار حالىقتىڭ ۇلەسى 4 ەسەگە ازايدى. كۇتىلەتىن ءومىر ۇزاقتىعى 65-تەن 68 جاسقا دەيىن ۇلعايدى. ەندى 72 جاسقا دەيىن ۇلعايتۋدى مەجە ەتىپ وتىرمىز. انا ءولىمى كەمىپ, بالا تۋ كورسەتكىشى جاق­سار­دى. ون جىلدا 652 مەكتەپ, 463 دەن­ساۋلىق ساقتاۋ نىسانى سالىن­دى. بۇرىندارى اۋىلدىقتاردى جول, ساپالى اۋىز سۋ جايى قاتتى قيناسا, ەندى بۇل سالالارعا قارجى مول قۇيىلا باستادى. الداعى جىل­دا جول جوندەۋ جۇمىستارىنا 2 تريل­ليون تەڭگە جۇمسالاتىن بولادى. وڭدەۋشى كاسىپورىندار سانى 18,3 پايىزعا كوبەيدى. “تازا سۋ” باعدارلاماسى بويىنشا ەكى مىڭنان استام اۋىل قامتىلدى. ءاۋ باستا ءبىر جىلعا عانا باعدارلانعان “جول كارتاسى” باعدارلاماسى ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن كورسەتكەننەن كەيىن مەرزىمى ۇزارتىلدى. بيىل بۇل باعىتقا 13 ميلليارد تەڭگە قا­راس­تىرىلىپ, 130 مىڭ جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ كوزدەلگەن. قىسقا مەرزىمدە قول جەتكىزگەن تولاعاي تابىستارىمىزدى سانامالاپ جەت­كى­زۋ مۇمكىن ەمەس. ۇلتتىق قور 50 ميلليارد اقش دوللارىن قۇراي­دى. كەزىندە ونىڭ اينالاسىندا ايعاي-شۋ تۋدىرىپ, ارزان بەدەل جيناۋعا ۇمتىلعاندار قاتتى قاتە­لەس­كەنىن وزدەرى دە مويىندايدى. ساياسي ارەناداعى جەڭىستەرىمىزدى تارازىلايتىن بولساق, ول ءوز ال­دىنا بولەك اڭگىمە. قىسقا قايىر­ساق, قاي جاعىنان بولسىن وركە­نيەتتى مەملەكەتتەرمەن تەرەزەمىز تەڭەستى. ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىن باسقارۋ, مارتەبەلى ميسسيانى ات­قا­رۋ ەلباسىنىڭ الەم الدىنداعى زور بەدەل-ابىرويىن كورسەتسە كەرەك. و.مۇحامەدجانوۆ مەملەكەتتىڭ ەل تۇرعىندارى الدىنداعى الەۋ­مەت­تىك مىندەتتەمەلەرىنىڭ ابىروي­مەن ورىندالۋىنا ءماجىلىس دەپۋ­تات­تارىنىڭ, “نۇر وتان” حدپ فراكتسياسىنىڭ دا زور ۇلەس قوسىپ وتىر­عانىن, الدا تۇرعان مىندەت­تەر­دىڭ اۋقىمدىلىعىن اتاپ كورسەتتى. استانادا ەقىۇ سامميتىن وتكىزۋ – ەلىمىزگە, ەلباسىنا كورسەتىلگەن زور قۇرمەت. سونىمەن بىرگە, ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتەر جۇكتەيدى. پرە­زي­دەنتتىڭ قاتىسۋىمەن وتەتىن پا­لاتالاردىڭ بىرلەسكەن سەسسياسى­نىڭ كۇن تارتىبىنە ىرگەلى ماسەلەلەر ۇسىنىلىپ وتىر. سولاردىڭ ءبىرى – قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن رەفورما­لاۋعا قاتىستى. مەملەكەت باسشىسى “قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا قۇقىق قورعاۋ قىزمەتى مەن سوت جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى” جار­لىققا قول قويدى. وندا قۇقىق قور­عاۋ ورگاندارىنىڭ قازىرگى قۇ­رىلىمى مەن باسقارۋ جۇيەسىن وڭ­تايلاندىرۋ, فۋنكتسيالارىنا وزگە­رىستەر ەنگىزۋ, قوعامدى ىزگىلەندىرۋ سەكىلدى ماڭىزدى مىندەتتەردى ءجۇ­زەگە اسىرۋ قاراستىرىلعانىن ايتا كەلىپ, الداعى جۇمىستارعا تابىس تىلەدى. ءىسساپار باعدارلاماسى اياسىندا ءماجىلىس توراعاسى اققايىڭ اۋدا­نىنداعى قايىربەك ورازوۆ اتىن­داعى ارالاعاش ورتا مەكتەبىندە بولىپ, ۇستازدارمەن جۇزدەستى. بۇل جەردە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ماسە­لەلەرى جونىندە وي قوزعالدى. كەزدەسۋ سوڭىندا ءماجىلىس توراعاسى مەكتەپ ۇجىمىنا كومپيۋتەر سىيلادى. ءومىر ەسقالي. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار