جاستار باستى نازاردا

ءبىلىم جانە عىلىم مينيستر­لى­گىنىڭ تاربيە ءىسى جانە جاستار ساياساتى دەپارتامەنتى ەلىمىزدىڭ جاستارى مەن جاستار ۇيىمدارىن, سونىمەن بىرگە جۇرتشىلىقتى بيىلعى 12 تامىزدان 2011 جىلدىڭ 12 تامىزىنا دەيىن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى جاريالاعان حالىقارالىق جاستار جىلىن وتكىزۋگە ۇندەيدى. حالىقارالىق جاستار جىلىنىڭ نەگىزگى تاقىرىبى “سۇحبات جانە ءوزارا تۇسىنىستىك” دەپ اتالادى. حالىقارالىق جاستار كۇنى سونىمەن قاتار حالىقارالىق جاستار جىلى­نىڭ باسى بولىپ ەسەپتەلەدى. مۇنداي جوبانى قابىلداۋعا جاستارعا ەرەكشە كوڭىل اۋدارۋدى قاجەت ەتەتىن الەۋمەتتىك-ەكونومي­كا­لىق احۋال نەگىز بولىپ وتىر. الەم­دىك ەكونوميكالىق جانە قار­جى داعدارىسى كوپتەگەن جاستاردىڭ ءال-اۋقاتىنا كەرى اسەرىن تيگىزبەي قويما­دى, ولاردىڭ تەڭ جارتىسى جۇمىس­سىزدار قاتارىنا ەنىپ, قا­جەت­تى ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىلدى. وسى ورايدا, ەكونو­مي­كا­نىڭ قايتا قۇ­رىلۋى جانە تۇراق­تانۋى كەزىندە جاستارعا ەرەكشە كومەك قولىن سوزىپ, قولداۋ كورسەتۋ اسا قاجەت. حالىقارالىق جاستار جىلىنىڭ باستى ماقساتى – الەم مۇراتتارى­نىڭ سەرپىندى ىلگەرى باسۋى, بوستان­دىق, ىنتىماقتاستىق سياقتى يدەيا­لار مەن جاستار قۇقىقتارىنىڭ ىسكە اسۋىنا كەپىلدىك بەرۋ جانە ينتەل­لەكتۋالدى الەۋەتىنە جاردەمدەسۋ بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قۇرامىنداعى مەملە­كەت­تەر بۇل شاراعا ەرەكشە كوڭىل ءبو­لىپ, وسى جىل اياسىندا جاستاردى قو­عام­دىق قوزعالىستارعا بەلسەندى تۇردە تارتۋ ارقىلى بۇقارالىق ءىس-شارا­لاردى وتكىزۋ قاجەت دەپ تاۋىپ وتىر. سونىمەن قاتار بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى مەملەكەتتەرگە, بۇكىلالەم­دىك ارەكەتتەر باعدارلاماسىنىڭ باستى قاعيدالارى نەگىزىندە, جاستار ساياساتى ورىسىندەگى باعدارلامالار مەن ساياسي كوزقاراستاردى قايتا قاراۋدى ۇسىنىپ وتىر. حالىقارالىق جاستار جىلى نيۋ-يورك قالاسىنداعى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ شتاب-پاتەرىندە ءىس-شارالاردان باستاۋ الماق. مەرەكەنى بىرىككەن ۇلتتار ۇيى­مى­نىڭ جاستار تاقىرىبىنداعى كونفەرەنتسياسى قورىتىندىلايدى. بۇۇ-نىڭ كلاسسيفيكاتسياسى بو­يىن­­شا 15 پەن 24 جاس ارالىعىن­داعى ازاماتتار جاستار ساناتىنا جاتا­دى. بۇگىندە ول – 1,2 ملرد. ادام, ياعني الەم ەل-جۇرتىنىڭ 18 پايىزىن قۇرايدى. العاشقى حالىقارالىق جاستار جىلى 1985 جىلى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى شەشىمىمەن قابىلدانعان بولاتىن. 1995 جىلى باس اسسامبلەيا جاس ۇرپاقتىڭ ءومىرىن جاقسارتۋ ماقس­اتىندا, الەمدىك قوعامداستىق قول­داۋىمەن جەكە مەملەكەتتەردىڭ ساياسي نەگىزدەرى مەن قىزمەت پرين­تسيپتەرىن بەكىتكەن بۇكىلالەمدىك ارە­كەتتەر باعدارلاماسىن قابىل­دادى. باعدارلاما 15 باعىتتان تۇرادى ء(بىلىم, جۇمىسپەن, قامتۋ, اشتىق پەن قايىرشىلىق, دەنساۋلىق, قورشاعان ورتا, ەسىرتكى قولدانۋدىڭ الدىن الۋ, بالالار قىلمىستىق ءىسى, بوس ۋاقىت پەن دەمالىس, جاھاندانۋ, سپيد جانە ت.ب.). مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىن ىسكە اسىرۋ جۇمىستارىنا جاستار­دىڭ قاتىسۋى ولاردىڭ, جاستار ۇيىم­دارىنىڭ, مەملەكەتتىك ورگان­دار مەن بيزنەس جانە كوممەر­تسيا­لىق سەكتورلاردىڭ, ۇلتتىق كوم­پانيالار مەن ءتۇرلى حولدينگ اراسىنداعى الەۋمەتتىك سەرىكتەستىكتى جاقسارتۋ ءۇشىن جۇزەگە اسىرىلادى. بۇگىنگى كۇندە ەل تۇرعىندارى­نىڭ 29 %-ى جاستار دەسەك, اۋىل جاستارى ەلدەگى جالپى جاستار سانىنىڭ 48 %-ىن قۇرايدى. جاستار ساياساتىنىڭ سالالىق جانە ايماقتىق باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا مەملەكەتتىڭ قوعامدىق-ساياسي, الەۋمەتتىك-ەكو­نو­ميكالىق ومىرىنە بەلسەندى قاتىس­تىرۋعا بارلىق جاعدايلار جاسالعان, ولارمەن جۇمىس جاساۋ تۇرعىسىندا جاڭا قاعيدا ۇلگىلەرى ەنگىزىلگەن. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى تاربيە جۇمىسى جانە جاستار ساياساتى دەپارتامەنتى حالىقارالىق جاستار جىلىندا بارشا قازاقستان جاستارىن وزدەرىنىڭ شىعارماشى­لىق ىنتالارىن ىسكە اسىرۋعا, قوعام­نىڭ نىعايۋىنا باعىتتالعان ساياسي جانە الەۋمەتتىك ءماندى ءىس-شارالار وتكىزۋگە, قايىرىم­دىلىق مەن ۇلتتىق بىرلىك يدەيالارىن بە­كەم­دەۋگە جانە الەمدەگى بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى ساقتاۋعا شاقىرادى. “ەگەمەن-اقپارات”.