مەملەكەت دامۋىنىڭ ىرگەتاسى

بيىلعى جىلدىڭ 30 تامىزىندا اتا زاڭ – ەل كونستيتۋتسياسىنىڭ 15 جىل­­دىعى اتالىپ وتپەك.  بۇگىندە قازاقستان الەمنىڭ بەدەلدى دەگەن ءتۇرلى حا­­لىق­ارالىق ۇيىمدارىنىڭ مويىندالعان مۇشەسى ەكەنى بەلگىلى. ال كونس­تي­تۋ­تسيا – سول قازاق ەلى مەملەكەتتىلىگىن نىعايتۋ, ونداعى ساياسي جۇيەنى رەفور­ما­لاۋ با­عىتىندا جاسالعان ءساتتى قادامدارعا باستى باعدار بولعانى انىق. كەشە ەلورداداعى ۇلتتىق اكا­دە­ميالىق كىتاپحانادا “قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا 15 جىل: زاڭنامانىڭ ىلگەرى دامۋى” اتتى رەس­پۋبليكالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كون­فەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلىپ, وندا اتا زاڭنىڭ دامۋى مەن ونىڭ جەتىل­دى­رىلۋ تاريحى اڭگىمە وزەگىنە اينالدى. قر پرەزيدەنتى جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيا, اس­تا­نا قالاسىنىڭ اكىمدىگى, ەۋروپا قۇ­قى­عى مەن ادام قۇقىقتارى ساراپ­شى­لىق ينستيتۋتى جانە قۇقىقتىق مادە­نيەتتى دامىتۋ ورتالىعى ۇيىتقى بول­عان اۋقىمدى شا­راعا ورتالىق مەم­لە­كەتتىك ورگانداردىڭ, شەتەل ديپلوما­تيا­لىق كورپۋسىنىڭ, سايا­سي پارتيا­لار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم­داردىڭ وكىلدەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى قاتىستى. كونفەرەنتسيا بارىسىندا وعان قا­تى­سۋشىلار كونستيتۋتسيانىڭ مەملەكەت ءۇشىن ماڭىزدىلىعى, وندا راتيفيكاتسيا­لانعان حالىقارالىق قۇ­جاتتاردىڭ ىشكى زاڭ­دارعا قاراعاندا, باسىمدىققا يە ەكەن­دىگى, ەلدەگى قۇقىق قولدانۋ ءتاجىري­بەسى, قۇ­قىقتىق مادە­نيەتتى دامىتۋ ماسەلەلەرىن تالقىعا سالدى. ماسەلەن, استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايدا بالاەۆا اتا زاڭنىڭ نەگىزىن قالاۋ, ونىڭ نەگىزگى العى­شارتتارىن بەكىتۋ وڭايعا تۇسپەگەندىگىن, بۇل ۇزاق ىزدەنىس پەن ەڭبەكتىڭ, مول ءتا­جى­ريبەنىڭ ارقا­سىن­دا عانا جۇزەگە اسقانىن اتاپ ءوتتى. “قا­زاقستان ءوزىنىڭ تاڭداۋىن جاسادى. بۇل رەتتە كونستيتۋتسيانىڭ الاتىن ورنى ايرىقشا. ول ەلىمىزدى زايىر­لى, قۇقىقتىق مەملەكەتكە اينالدىرۋدىڭ نەگىزى. ەل پرەزيدەنتىنىڭ قوعامدى ىلگەرىلەتۋ ماق­ساتىنان تۋعان بارلىق جارلىقتارى وسى اتا زاڭنان باستاۋ الادى. كونستيتۋتسيادا سان ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ مۇددەلەرى, ادامداردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىعى جوعارى ورىنعا قويىلاتىندىعى ايرىقشا اتاپ كورسەتىلگەن. 2007 جىلدىڭ 21 ما­مىر كۇنى ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن قازاقستان كونستيتۋتسياسىنا ءتيىستى وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلاردىڭ ەنگى­زىلۋى ەلىمىزدىڭ بارلىق قوعامدىق-ساياسي قۇرىلىمىنا جاڭا وزگەرىستەر اكەلدى. سول ارقىلى دامۋدىڭ جاڭا, ساپالى كەزەڭىنە قادام باستىق”, – دەدى ول. سونىمەن قاتار استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ءوز سوزىندە قازاقستاننىڭ 15 جىلدىق مەرزىم ىشىندە ءتۇرلى سالالاردا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى مەن ءبىلىم, عىلىم, الەۋمەتتىك سالادا اتقارىلىپ جاتقان وڭ شارالار جونىندە دە وي تارقاتتى. ال قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرە­زيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى نيكولاي اكۋەۆ بۇگىندە كونستيتۋتسيانىڭ امەريكالىق, فران­تسۋزدىق مودەلدەرىنىڭ ارتىقشىلىق­تارى تۋرالى كوپ ايتىلا­تىن­دىعىنا, الايدا قازاقستاندىق مو­دەلدىڭ دە ءوز ەرەكشەلىگى مەن ءوز ورنى بار ەكەن­دىگىنە توقتالىپ ءوتتى. “الەمدە كونس­تيتۋتسيانىڭ تۇتاستاي ءمىنسىز, امبەباپ مو­دەلى جوق. ال كونستيتۋتسيا, ونداعى باپتار كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ ءوز ەرەكشەلىگىنە, مەم­لەكەتتىك قۇرىلى­مىنا, ۇلتتىق مەن­تا­ليتەتىنىڭ وزگەشە­لىگىنە ساي بولۋى كەرەك. سوندا عانا ول سول ەلدىڭ ىلگەرىلەۋىنە, دەموكراتيالىق جۇيەسىنىڭ دامۋىنا سەپ بولماق”, –  دەيدى ن. اكۋەۆ. ءلايلا ەدىلقىزى.