20 تامىز, 2010

كاسپي ەكولوگياسى حالىقارالىق دەڭگەيدە تالقىلاندى

813 رەت
كورسەتىلدى
1 مين
وقۋ ءۇشىن
كارى كاسپي ءوزىن جاعالاي قونىستانعان ەلدەر ءۇشىن سارقىلماس بايلىق پەن كاسىپكەرلىكتىڭ كوزى, تىرشىلىكتىڭ تىنىسى. سوندىقتان دا بولار تەڭىز جاعالاۋىنداعى ەلدەر وسى ماڭايدىڭ ەكولوگياسى, تەڭىز­دەگى تىرشىلىك جايلى ماسەلەنى جىل سايىن كەلەلى اڭگىمەگە ارقاۋ ەتەدى. سونداي ءبىر باسقوسۋ اقتاۋدا ءوتىپ, ول “كاسپي تەڭىزى: بۇگىنى مەن ەر­تەڭى” دەپ اتالدى.  قورشاعان ور­تانى قورعاۋ, ماڭعىستاۋ وبلىستىق اكىمدىگى  مەن “كاسپەكو” حا­لىق­ارالىق جوباسى ۇيىمداستىرعان فو­رۋمعا رەسەي, يران, ورتالىق ازيا مەملەكەتتىك سۋ شارۋا­شى­لىعىن ۇيلەستىرۋ كوميسسياسىنىڭ وكىلدەرى قا­تىستى. كاسپي تەڭىزىنىڭ ەكولو­گيا­لىق قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى ءما­سە­لەلەردى جان-جاقتى تالقىلاعان  توتەنشە جاعدايلار, اۋىل شا­رۋا­شىلىعى, مۇناي جانە گاز مي­نيستر­لىكتەرىنىڭ ماماندارى, عا­لىم­دار سوڭعى كەزدە كاسپيدىڭ ءسولتۇس­تىك شىعىسىندا بەكىرە تۇقىمداس بالىقتار قورىنىڭ ازايعاندىعىن, ال سولتۇستىك كاس­پيدىڭ كاسىپشىلىك بالىقتار مەن قۇستاردى وسىرۋگە ار­نال­عان قولايلى بيولوگيالىق اي­ماق بولا  تۇرا وسىنداعى كەن ورىن­دارىن يگەرۋدىڭ بارىسىندا سۋدىڭ مۇناي ءونىم­دەرىمەن لاستانۋىنىڭ دا قاۋپى بارلىعىن اڭگىمەلەدى. وي-پىكىرلەرىن جەتكىزدى. باسقوسۋدا وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ تىرشىلىك تىرەگىندەي كاسپي تەڭىزى­نىڭ ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن ساق­تاۋدا بىرلەسە جۇمىس جاساۋدىڭ ءتيىم­دى ەكەندىگىن, قاۋىپتى جاعداي­لاردان ساقتانۋ شارالارىن تەڭىزدەگى وپە­راتسيالار كەڭ كولەمدە باستال­ماي تۇرىپ كەشەندى قاراستىرۋ قا­جەتتىگىنە توقتالدى. ەكولوگيا   ەل اماندىعى, ونى بىرلەسە قورعاۋ ورتاق پارىز ەكەندىگىن جەتە تۇسىنگەن كاسپي جاعالاۋى ەلدەرىنىڭ  وكىلدەرى — عالىمدار تەڭىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋدىڭ جولدارىن بەلگىلەگەن قارار قابىلدادى. جولامان بوشالاق, اقتاۋ.
سوڭعى جاڭالىقتار