سىر سىربازى

سىردىڭ ارال تەڭىزىنە قۇيار ساعاسىنداعى قازالى ءوڭىرىن جايلاعان ەلدىڭ وسى ءبىر باكەنە بويلى, شىمىر دەنەلى ازاماتىمەن ەكەۋمىزدىڭ تانىستىعىمىز قىرىق جىلدان اسىپ جىعىلادى. ۇدايى ەمىن-ەركىن سويلەسەتىن سىرالعى جاندار بولساق تا, ونىڭ ءبىر مىنەزىنەن سىرباز ەكىنشى مىنەزى كۇنى بۇگىنگە دەيىن ەلەڭ ەتكىزبەي, “اپىراي-ءا!” – دەگىزبەي, قويمايدى. قىزمەت بابى بويىنشا ول كەشەگى پارتيا­لىق نومەنكلاتۋرادان – وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ناسيحات جانە ۇگىت ءبولىمىنىڭ مەڭگە­رۋشىسى, يدەولوگيالىق حاتشىسى, قازاقستان كپ ورتالىق كوميتەتىنىڭ ناسيحات جانە ۇگىت ءبولىمى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, قازاق كسر ء“بىلىم” قوعامى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – كەشەگى كەڭەس وكىلى رەتىندە بۇگىندەرى ۇستىنەن قامشى تۇسپەيتىن, سىنالىپ, مىنەلىپ, قىڭق ەتسە شەنەۋنىك بولعانىن بەتىنە باسىپ, ءجوندى-ءجونسىز مۇقاتىلاتىنداردان. ال شىن مانىندە, ءداۋىرحان ءجالي ۇلى ايداروۆ كەشەگى ءداۋىردىڭ ءسوزىن سويلەۋشى ءرولىن عانا اتقارعان جوق... اۋىل بالاسى شەتىنەن اتقۇمار بوپ وسەدى. ءداۋىرحان تالاي الامان بايگەدە اتقا شاپتى. ءبىرىنشى بولسا – جۇلدە الاتىن, ارتتا قالسا – تەزەك تەرەتىن ءپالساپانى ەرتە ءتۇسىندى. سوندىعىنان با, كەيىندەرى عىلىمي دارەجەگە يە بولىپ, فيلوسوف اتانعان. داۋكەڭنىڭ قولىنا قالام ۇستاسا, نە جاي اۋىزشا اڭگىمە ايتسا, ومىردە كورگەنى مەن تۇيگەنىن قايىپ تىگەتىن ونەرى بار. سول ونەرىن قىزىقتايمىن. جۋىقتا “پاراسات” جۋرنالىندا “ۇمبەت قاسقا” اتتى نوۆەللام جاريالاندى. ونىم ايتەۋىر بىردەڭە جازايىنشى دەگەن نيەتتەن تۋماعان. نوۆەللانىڭ باس كەيىپكەرى – ءداۋىرحان دەگەن شاباندوز ءجاسوسپىرىمنىڭ البىرت جۇرەگىنە يمانىڭ كەمىس بولماسىن دەگەن ويدىڭ العاش رەت قالاي ۇيا سالا باستاعانى تەبىرەنتتى. ەتىنىڭ تىرلىگى مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعا­نىندا تاعى دا سەزىلدى. جەتىنشىنى بىتىرىسىمەن دايىندىق كۋرسىنا ءتۇسىپ, قىزىلوردا پەداگوگي­كالىق ينستيتۋتىنىڭ تاريح فاكۋلتەتى اۋديتورياسىنان ءبىر-اق شىقتى. ءۇش جىلدىڭ بيىگىنە ىرعىعان بۇل بالاعا ماقتاۋ ايتقاندار قىدىردى ءۇش رەت تۇسىندە كورگەن جانقوجا باتىردىڭ قاندى كويلەك دوسى, جۇرتتى وتىرىقشىلدىققا باستاعان پۇسىرمان بيدەي تەكتى اتادان عوي دەستى. قايتالانسا ارتىقتىق ەتپەس, ءداۋىرحاننىڭ ەر جەتىپ, ەسەيگەن شاقتا اتقارعان قىزمەتى نە­گىزىنەن يدەولوگيا سالاسى. قازىرگى قايسىبىرەۋلەر ايتاتىنداي, ۇگىت-ناسيحات تەك ءسوتسياليزمنىڭ ارتىقشىلىقتارىن عانا ءتۇسىندىرىپ قويمايتىن. وتكەن عاسىردىڭ جەتپىسىنشى, سەكسەنىنشى جىلدارى قورقىت بابا ەسكەرتكىشىنىڭ, تۇرماعامبەت جىراۋ كەسەنەسىنىڭ تۇرعىزىلۋى, عاني مۇراتباەۆ پەن ىبىراي جاقاەۆتىڭ مەموريالدى مۇراجايىنىڭ اشىلۋى, نارتاي مەن ماناپتىڭ اقىندىق مەكتەبىنىڭ دۇنيەگە كەلۋى, ءسوزىن زەينوللا شۇكىروۆ, مۋزىكاسىن ءشامشى قالداياقوۆ جازعان اتاقتى “سىر سۇلۋى” ءانى مەن وسى اتتاس ءانسامبلدىڭ پايدا بولۋى سەكىلدى كوپتەگەن ىستەردىڭ تاريحى ايتىلعاندا ءداۋىرحان ايداروۆ ەسىمى اۋىزعا الىنباي قالمايدى. ويتكەنى, ول وسى يگى ىستەردىڭ ۇنەمى باسى-قاسىنان تابىلاتىن. داۋكەڭمەن جاس جاعىنان قۇرالپىلاس بول­عاندىقتان, ارامىزدا ءازىل-قالجىڭ ۇزىلمەيدى. كەيدە مەن وعان “التىن مەدال” اتتى اڭگىمە جازىپ, ءراش بايبىشەنى جاعىمدى, ءداۋىرحان دەگەن كۇيەۋىن جاعىمسىز كەيىپكەر ەتىپ بەينەلەسەم دەپ ويلاپ ءجۇرمىن” – دەپ قوقان-لوققى جاساپ قوياتىنىم بار. ولاي دەيتىنىم, كەڭەس كەزىندە ون بالا تاپقان ايەل “باتىر-انا” التىن مەدالىمەن ماراپات­تالاتىن. وسىنى بىلەتىن, جەتى قۇرساق كوتەرگەن راكەڭ ءبىر كۇنى ەرىنە شاي ۇستىندە: التىن مەدال تاعۋعا مەن دە بەل بايلاپ وتىرمىن دەگەن كورىنەدى. سوندا داۋكەڭ كۇڭك ەتىپ: “توقتات. جەتتى” دەپتى. وسى اڭگىمەنى قۇلاعىم شالىپ قالعان مەن: “اۋ, داۋكە! “تۋعان جەر تاعىلىمى” دەگەن كىتابىڭىزدا “1926 جىلعى ساناق بويىنشا قازاق 6 ميلليون 200 مىڭ ەدى. 1939 جىلى ەكى ميلليونداي عانا قازاق قالدى. جان تۇرشىگەرلىك وقيعا ەمەس پە.”- دەپ زار يلەگەندە كوز جاسىڭىز كول بولادى. ءبىزدىڭ دە ساي-سۇيەگىمىزدى سىرقىراتاسىز. ءسوزىڭىز بەن ءىسىڭىزدىڭ اراسى نەشە شاقىرىم؟ ءاي تىم الشاق-اۋ, ايتپەسە قىرقىنا شىداپ قىرىق بىرىنە شىداماعانىڭىز قالاي؟! – دەپ وڭمەڭدەيمىن. ستۋدەنت كەزىمىزدە بىزدەردى قالا مەن دەرەۆ­نيانىڭ اراسىندا بۇرىن قاراما-قايشىلىق, ەندى قازىر سوتسياليزم تۇسىندا ەلەۋلى ايىرماشىلىق بار دەپ وقىتاتىن. ون بالانى اۋىرسىنۋدىڭ سەبەبى سول قاعيداعا بايلانىستى ما دەيمىن. داۋكەڭنىڭ قىزىلوردا وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ناسيحات جانە ۇگىت ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى كەزى. ءبىر كۇنى وبكومنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى بەكتۇرعانوۆ حاسان كابينەتىنە شاقىرىپ الىپ, ورتالىق كوميتەتتىڭ اپپاراتىنا ءبولىم مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى قاجەت ەكەن, بۇل قىزمەت جونىندە سەنىڭ كاندي­داتۋراڭا توقتالىپتى. ءوزىمىزدىڭ وبلىسىمىزدىڭ رەزەرۆىندە تۇر دەپ ەدىم, كونبەدى. سامولەتكە بيلەت ال دا, تەز جەت الماتىعا. ورتالىق كومي­تەت اپپارات قىزمەتكەرىن ىرىكتەگەندە قوسىمشا ەكى شارت قويادى. ول وكپە اۋرۋىنا شالدىقپاعان بولۋى كەرەك. جانە بالا سانى شاعىن بولۋعا ءتيىس. سەنىڭ دەنساۋلىعىڭ قۇدايعا شۇكىر. ال. ەكىنشى ماسەلەدە بەرەر كەڭەسىم: جاڭا قىزمەتكە الىنعىڭ كەلسە, بالالارىڭنىڭ سانىن سۇراعاندا ۇشەۋدەن ارتتىرماعىڭ دەگەن عوي. داۋكەڭ ورتالىق كوميتەتتىڭ ەكىنشى حاتشىسى ۆالەنتين كارپوۆتىڭ قابىلداۋىندا بولادى. ايدىندى ادام ەكەن. تالاي باستىقتىڭ الدىن كورگەن ءداۋىرحان اسىپ-ساسقان جوق. قويعان سۇراعىنا جۇيەسىن تاۋىپ جاۋاپ بەرىپ وتىرادى. تالاي جىلعى لەكتورلىق تاجىريبەسى بار, وبلىستىق راديوكوميتەتتى باسقارىپ, ورىس تىلىنە ابدەن توسەلگەن ول جاۋابىنىڭ ۇناعانىن ەكىنشىنىڭ تاستاي قاتقان بەتىنىڭ ءسال جۇمسارا باستاعانىنان بايقايدى. ءبىر ۋاقىتتا كارپوۆ ايداروۆتىڭ انكەتاسى سالىنعان پاپكانى بىلاي ىسىرىپ قويدى دا: “وتباسىڭىز قانشا ادامنان تۇرادى؟ بالاڭىز نەشەۋ؟ – دەيدى. ءداۋىرحان: بالالارىمىز بەن قولىمداعى كەمپىر-شالىمدى قوسقاندا توعىز جانبىز, – دەدى. سول-اق ەكەن, كارپوۆتىڭ كوك كوزى شەگىرەيىپ كەتىپتى... ءبىراز ۇنسىزدىكتەن سوڭ ول: ۇيىڭىزگە قايتا بەرىڭىز, شەشىمىمىز جايلى وزىڭىزگە حابار ەتەمىز دەيدى. وبكومنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى حاسەكەڭ اراعا كۇن سالماي ىزىنشە قايتىپ ورالعان ءداۋىرحاندى كورگەندە باسىن شايقايدى. “ايتپاپ پا ەدىم مەن ساعان!” – دەدى. ءداۋىرحان دا وزىنشە اقتالادى. ء“بارى انكەتادا جازۋلى تۇر, قايتەيىن...” ارتىنشا كارپوۆ قىزىلورداعا ىسساپارمەن كەلىپ كەتتى. وسىنداعى بىرەر باسشىدان ايداروۆ تۋرالى سۇراستىرىپتى. ولار: ايداروۆتى جاقسى بىلەمىز. تاپسىرىلعان ىسكە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىنى ءوز الدىنا, جۇرتپەن ءتىل تابىسا بىلەدى. بىلىكتى ادام دەگەن عوي. سونسوڭ انەۋ كۇنى كارپوۆتىڭ كابينەتىنە ەرتىپ بارعان يدەولو-گيالىق حاتشى ساتتار يماشەۆ پەن ءبولىم مەڭ­گەرۋشىسى اندرەي پلوتنيكوۆتەر دە ۇسىنىستا­رىن وتكىزۋگە تىرىسقان بولسا كەرەك. داۋىرحانعا الماتىنىڭ تورىنەن ءتورت بولمەلى پاتەر ءتيدى... بايبىشەسىنىڭ كەۋدەسىنە التىن مەدال تاعۋىنا داۋكەڭنىڭ نەگە توسقاۋىل بولعانى ەندى تۇسىنىكتى بولار: جايلاۋداي جايىلعان اۋىل بولسا ءبىر ءسارى, بوس ۇيگە, قالا شىركىن بالانىڭ كوپتىگىن اۋىرسىنباي ما؟ سول قايشىلىق تارشىلىقتىڭ قىسىمىنان شىعار, راكەڭ التىن مەدال جايىن ءسوز ەتكەندە, كارپوۆتىڭ قاباعى سياقتى داۋكەڭنىڭ قاباعىنان قار جاۋىپ كەتكەنى... داۋكەڭە مەن: – زەينەتكە شىققان كەزىڭىزدە ناعىز قىدى­رىمپازعا اينالدىڭىز. نەمەرە سۇيەم دەگەن جەلەۋمەن لوندون, شۆەيتساريا ما, تالاي جەردەگى ەلشىلىكتەردىڭ تابالدىرىعىن توزدىرۋ­داسىز. ال, رەكەڭ التىن مەدال تاعىنىپ جۇرسە عوي, بۇكىل 510 ميلليون شارشى مەتر جەر شارىن شارلاپ كەتەتىن ەدىڭىز, – دەپ قالجىڭىمدى ەسەلەي تۇسسەم, داۋكەڭ جاۋاپ ورنىنا كۇلەدى دە قويادى. داۋكەڭمەن قالجىڭداسقاندا احيللەس تابانىنداي جانە ءبىر “وسال” تۇسىن پايداعا اسىرامىن. ول عىلىمي دارەجە العان فيلوسو-فيالىق جۇمىسىنىڭ تاقىرىبى. “ستانوۆلەنيە ي رازۆيتيە كازاحسكيح نارودنىح وبىچاەۆ ي تراديتسي” دەپ اتالادى. تۋعان جەرى قىزىل­ورداعا ما, شەت ەلگە مە, ساپارعا اتتانىپ قايتىپ ورالعانىندا داۋ تۋادى. – اۋ, داۋكە, قازاقتىڭ جولاياق, سارقىت دەگەن ەجەلگى ادەت-عۇرپى بارىن ايتىپ, بارىمىزگە ءتالىم-تاعىلىم سوققاندا سوندايسىز. ال جەمە-جەمگە كەلگەندە سول ءداستۇردى الدىمەن بۇزاتىن ءوزىڭىزسىز. بۇ قالاي؟!.. – دەيمىز عوي. ءازىلدى قويىپ, شىنىنا كوشسەم, داۋكەڭە ۇلكەن ومىرلىك تاجىريبەسى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە فيلوسوفيادان بەس-التى جىل وقىعان دارىستەرى, ءوزىنىڭ قۇداي بەرگەن قابىلەتى مىنا ەگدە تارتقان شاعىندا قالام قارقىنىن ۇدەتە تۇسۋگە جول اشتى. داۋكەڭ كىتاپتارىنىڭ الدى قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ دەرەكتى ادەبيەت سەكتسياسىنىڭ كوزىنە ءتۇستى. سول سەكتسيانى ۇزاق جىلدار باس­قارعان ساپار بايجان-اتانىڭ, “سوتسياليستىك قازاقستان” گازەتىنىڭ ۇزاق جىلدار باس رەداكتورى بولعان, ءارى قازاقستان جۋرناليستەر وداعىن باسقارىپ “ساردار ساپار” اتانعان قايران ساپەكەڭنىڭ ون تومدىق “قازاق ادەبيەتى تاريحىنىڭ” 10-تومىندا دايەكتى ادەبيەت حاقىندا جازعان ارنايى تاراۋىندا ءداۋىرحان ايداروۆتىڭ “اق نيەت” (1997) اتتى شاعىن كىتابى جوعارى باعالاندى. داۋكەڭ شىعارماسىنا “سىرشىلدىعىمەن, ءومىر جايلى, تۋعان جەر مەن زامانداستار جايلى ورنەكتى دە وركەندى ويلارىمەن وقىرمان جانىن شاپاعىنا بولەيدى” دەگەن سيپاتتاما بەرىلدى. ساپار بايجان-اتا ءادىلىن ايتقان: “اۆتور كوپ رەتتە ءوز پايىمدارى مەن تۇيىندەۋلەرىن ەل اۋزىنان جيعان-تەرگەن ماقال-ماتەلدەرمەن, كوڭىلگە قونىمدى قاناتتى سوزدەرمەن كومكەرىپ, مانەرلەپ وتىرۋدى داعدى ەتەدى. “كەرۋەن وزباق – كوڭىل توزباق”, “كورگەنى جاقسى كوش باستايدى”, “ەر قارتايسا دا, وي قارتايمايدى”, “جۇيرىك اتتىڭ بەلگىسى شاشاسىندا”, “ەكى اياعىم – پىراعىم, ەكى كوزىم – شىراعىم”, “اسىلىن ارداقتاعان ەل ازبايدى”, “تۋىسپاۋ كەرەك, تۋىسقان سوڭ ءسوز قۋىسپاۋ كەرەك”, “سۇڭقار سىنىعىن سەزدىرمەس”, “باتىر – اڭعال, ەر – كودەك”, “يدەولوگى جوق قوعام اكەسى بار دا – شەشەسى جوقتاي, جەتىم قوعام”, “تاريح – حالىقتىڭ زەردەسى”, “قۇدايدىڭ ءبىر اتى – “حالىق” سىندى ءسوز ورامدارى مەن وي ورنەكتەرى تاتىمدى دا تۇشىمدى, سەرگەك زەردەنى سەلت ەتكىزبەي قويمايدى”. (قازاق ادەبيەتىنىڭ تاريحى ون تومدىق. 10-توم. الماتى. “قازاقپارات”. 2006.) فيلوسوفيا دوكتورى, پروفەسسور سادۋاقاس تەمىربەكوۆ تە داۋكەڭنىڭ “زامانا تىنىسى” اتتى (2004) قوعام جانە ادام, يدەيا جانە يدەولوگيا, قازاق فيلوسوفياسى ماسەلەلەرىن ءسوز ەتكەن كىتابىن “وي-تۇڭعيىعىنا باتىرىپ, وڭ-سولىڭدى تەرەڭىرەك تانۋعا, العان باعىتىڭنىڭ دۇرىس-بۇرىس ەكەنىن باعالاي بىلۋگە ءوز شاما-شارقىنشا كومەكتەسىپ, سۇيەنىش-تىرەك بولاتىن دۇنيە” دەپ ريزا كوڭىلمەن ماداقتايدى. ايتتى-ايتپادى, ءداۋىرحان ايداروۆتىڭ مەمۋارى ما, فيلوسوفيالىق ىزدەنىستەرى مە – ءبارى-بارىندە تولعانبايتىن تاقىرىبى جوق دەسە دە بولادى. ونىڭ “تۋعان جەرىم, شىققان تەگىم” (2000), “وتكەن ءومىر – كورگەن ءتۇس”(2002), “سىر ەلىنىڭ سوڭعى حانى” (2007), “تۋعان جەر تاعىلىمى” (2009) كىتاپتارى ءوز ولكەسىنەن باستاپ, ءيسى قازاق, قالا بەردى جاھان پروبلە­مالارىنا بويلايدى. تالاي تاريحي كەزەڭدەردەن بەل اسادى, ولاردىڭ ماسەلەسىن زامانالىق قازىرگى قايشىلىقتارمەن قايشىلاستىرادى. پىكىرىمەن بىردە كەلىسسەڭ, ەكىنشىسى جونىندە كەلىسە قويمايسىڭ. بىراق قالاي بولعاندا دا ويلانىپ قالاسىڭ. ءبىر كىتابىنداعى فوتوسۋرەتىنە قاراسام, كەۋدەسىندە “ەڭبەك قىزىل تۋ”, ەكى “قۇرمەت بەلگىسى” وردەندەرى, تولىپ جاتقان مەدالدار جارقىرايدى. بۇل ناگرادالار تابان اقى, ماڭداي تەردىڭ جەمىسى ەكەنىن قازىر بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلە بەرمەيدى. قىزىلوردا وبكومىنىڭ بيۋرو ماجىلىسىندە ءبىر كوممۋنيستى پارتيادان شىعارۋ ماسەلەسى قارالىپ جاتتى. اۆتوبازانىڭ باستىعى ەكەن. قولىندا اكە-شەشەسى, ءىنىسى, قارىنداسى, ەكى بالاسى, ايەلى... دەگەندەي ءۇيلى-باراندى ادام ارىزدانىپ ءجۇرىپ, كەزەگى كەلگەندە جاڭا پاتەرگە كوشەدى. ەسكى ءۇيدى اكە-شەشەسى مەن ءىنى-قارىنداسىنا قالدىرادى. ۇستىنەن ارىز تۇسەدى. سۇعاناقتىق كورسەتىپ, ەسكى ءۇيىن مەملەكەتكە قايتارمادى... دەپتى. سول ارىز باستاۋىش پارتيا ۇيىمىندا, اۋپارتكومدا قارالىپ, الگى كىسى تۋرالى پارتيادان شىعارىلىپ, قىزمەتىنەن بوساتىلسىن دەگەن قاۋلى قابىلدانادى. وبلىستىق پارتيالىق باقىلاۋ كوميسسياسى قاۋلىنى بەكىتۋدى سۇرايدى. ماسەلەنىڭ بۇلايشا قويىلۋىنا بيۋرو مۇشەسى, يدەولوگيالىق حاتشى داۋكەڭ قايران قالىپ وتىرعان. ءىستىڭ ناسىرعا شاۋىپ بارا جاتقانىن كورىپ, ءسوز الۋعا سۇرانىپ قول كوتەردى. ايتقانى: بىزگە وسى نە بوپ بارادى؟ ادەت-عۇرىپپەن ساناسۋ جوق. قازاق قايتا ەنشى الىپ جەكە وتاۋ قۇرعان ۋاقىتتا اۋىل-ايماق بوپ قۋانىپ, ۇلان-اسىر توي جاساماۋشى ما ەدى؟! ديسسەرتاتسيالىق جۇمىسىنىڭ وسىندايدا پايداسى ءتيدى. وتاۋ قۇرۋ جونىندەگى حالىق ءداستۇرىنىڭ كوممۋنيستىك يدەولوگيامەن تولىق ۇيلەسەتىنىن تەوريالىق جاعىنان دا نەگىزدەپ بەرەدى. وبكوم بيۋروسى داۋكەڭنىڭ ءۋاجىن دالەلدى دەپ تاۋىپ, قاۋلى اياقسىز قالسىن دەگەن شەشىمگە كەلدى. جىگىت اعاسى جاسىنا تاقاعان ۇيەلمەندەي كىسى, باسىنا ۇيىرىلگەن قارا بۇلتتىڭ تازا ايىققانىن سەزگەندە جىلاپ جىبەرىپتى. مەنىڭشە, داۋكەڭنىڭ ومىرگە كوزقاراسىندا جۇرەگىنىڭ ىزگىلىگىنە بىلىمدىلىگى, بىلىمدىلىگى ىزگىلىگىنە سۇيەنەتىن سياقتى. بىرىنە-ءبىرى – جاردەمشى. 1989 جىل. بەس ارىس بوزداقتاردىڭ جاڭا اقتالعان تۇسى. مەن “ماعجان جۇماباەۆ” اتتى ەكى باسپا تاباققا جۋىق قولجازبامدى قازاق كسر ء“بىلىم” قوعامىنا الىپ باردىم. تەز ارادا باسىپ بەرمەس پە ەكەن دەپ. باسپا ورىندارىنىڭ جايى بەلگىلى, الدىمەن قولجازباڭ كەلەسى جىلعى جازىلاتىن دۇنيەلەردىڭ جوباسىنا ەنگىزىلەدى. ال مىنا قوعام ۇناتتى ەكەن, تەز ارادا قولما-قول شىعارا قويادى. ول كەزدە بۇل قوعامنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, ءىس جۇزىندەگى باسشىسى ءداۋىرحان ايداروۆ بولاتىن. باسقا بىرەۋ بولسا, ول كەزدە ينستيتۋت ديرەكتورلىعىن دا قيماعان, قۋعىنعا تۇسكەن ەلەۋكەنوۆتى ەڭ جوق دەگەندە قوقيلانىپ قارسى الادى عوي. بۇل كىسى ويتپەك تۇگىلى, مەنى كورگەندە قۋانعانىن جاسىرماي, ورنىنان تۇرىپ, قۇشاعىنا الدى. بەتبۇرىس دەگەنىڭمەن, بولشەۆيكتىك قىراعىلىق ءالى كۇشىندە تۇرعان ۋاقىت ەدى عوي. ۇلتشىلدىق دەگەنگە جوعارى جاقتىڭ اسا ساقتىقپەن وسقىرىنا قارايتىن كەزى... ال مەنىڭ ماعجان تۋرالى كىتاپشام ەش بوگەتسىز جارىق كوردى. ءبىر ارپىنە تيمەپتى. شۋ بويىنىڭ سۇلەيى, “قۇتتى بىلىكتەي” رۋحاني بيىك قازىنا يەسى ءجۇسىپ بالاساعۇن “قادىرلى كىسى قارتايمايدى” دەگەن ەكەن. سول ءسوز تۋرا داۋكەڭە قاراتىپ ايتىلعانداي. شەريازدان ەلەۋكەنوۆ.