اجالسىز

مىنا ءبىر قىزىقتى وقيعا التاي وڭىرىندە بولعان ەكەن. ورماندى ولكەدە تۇراتىن نيۋرا اجەيگە قالادان نەمەرەلەرى كەلەدى. «بۇلار قالادا قايبىر وڭعان جەمىس جەپ ءجۇر دەيسىڭ», – دەپ ويلاپ, ورمانعا جەمىس-جيدەك تەرۋگە كەتەدى. ءبىر سەبەتى جەمىس-جيدەككە ابدەن تولعان سوڭ, شەلەگىن ىڭعايلى بولسىن دەپ موينىنا ءىلىپ الادى. ورمان تولعان جەمىس. كەمپىر قىزىعىنا ەلتىپ, الىستاي بەرەدى. الدەن ۋاقىتتا بايقاۋسىزدا تەرەڭ شۇڭقىرعا ءتۇسىپ كەتەدى. شۇڭقىردىڭ ىشىندە ءبىر ايۋ قونجىقتارىن سىرتقا شىعارا الماي الەك بولىپ جاتقان ەكەن. تۋرا سول مەزەتتە كەمپىر ايۋدىڭ ۇستىنە قۇلايدى. شوشىنعان ايۋ شىنتاعىمەن كەمپىردى قاعىپ جىبەرەدى, سول كەزدە ىشىندە جەمىس-جيدەگى بار شەلەك كەمپىردىڭ باسىنا كيىلىپ قالادى. ىزالانعان ايۋ كەمپىردىڭ شەلەك كيىلگەن باسىنان ءبىر قويادى. كەمپىر ەسىنەن تانىپ, جەرگە قۇلايدى. شەلەكتى ۇرعان كەزدەگى تارس ەتىپ شىققان دىبىس ايۋدىڭ ودان ارمەن ۇرەيىن ۇشىرادى. ساسقالاقتاعان ايۋ شۇڭقىردان اتىپ شىعىپ, قاشا جونەلەدى. سەبەبى, ايۋ بۇرىن اڭشىنىڭ مىلتىعىنان جاراقات العان ەكەن. تارس ەتكەن دىبىس مىلتىقتىڭ داۋى­سى سياقتى بولىپ ەستىلگەن بولۋ كەرەك. ۇيدەگىلەر كەمپىر كەشىككەسىن قورقىپ, كورشىلەرىمەن بىرگە ىزدەي باستايدى. تابا المايدى. اڭ-قۇسقا جەم بولعان شىعار دەپ ۋايىمدايدى. ىزدەۋشىلەردىڭ بىرەۋى كەمپىردىڭ سەبەتىن تاۋىپ الادى. جان-جاعىنا قاراسا, ايۋ جاقىنداپ, ىرىلداپ كەلە جاتىر. ايۋدى قورقىتۋ ءۇشىن مىلتىق اتادى. نە بولسا دا بار پالە وسى ايۋدا شىعار دەپ ويلايدى ىزدەۋشىلەر. ەندى بىرەۋى شۇڭقىردا ەس-ءتۇسسىز جاتقان كەمپىردى, ايۋدىڭ كىشكەنتاي قونجىقتارىن كورەدى. ال ايۋ بولسا, ءتىپتى, ادامداردى شۇڭقىرعا جاقىنداتقىسى كەلمەيدى. ارەڭ دەگەندە كەمپىردى جانە ايۋدىڭ قونجىقتارىن شۇڭقىردان شىعارادى. كىم بىلەدى, ەگەر كەمپىر شۇڭقىرعا قۇلاماعاندا, ايۋدىڭ قونجىقتارى سول شۇڭقىردان شىعا الماي اشتان ولەر مە ەدى؟ ال كەمپىردىڭ موينىنداعى شەلەگى بولماعاندا ايۋدىڭ باتپان اياعى كەمپىردىڭ باس سۇيەگىن مىلجا-مىلجا قىلار ەدى. اجالى جوق, باعى بار ەكەن دەگەن سياقتى سوزدەر وسىندايدا ايتىلادى. مالدارىن اكەتىپ, كەيدە ويلاماعان جەردەن شابۋىلداپ مازا بەرمەيتىن مايماق وسى وقيعادان كەيىن اۋىلدىڭ ماڭايىنا جولامايتىن بولىپتى. بالكىم ادامداردىڭ قونجىقتارىن اجالدان قۇتقارعان قايىرىمدىلىعىنا راحمەتى شىعار. ال مىنا وقيعا اۆستراليانىڭ سيدنەي قالاسىندا وسىدان ءجۇز جىل بۇرىن ادام سەنبەس عاجايىپ وقيعا بولعان ەكەن. ەت ساتاتىن دۇكەننiڭ قوجايىنىنىڭ اقشا تولا ءاميانىن بەتپەردە كيگەن بiر ەر ادام قولىنان ج ۇلىپ الىپ كەتەدi. ءامياننىڭ iشiندە 200 دوللار بار ەكەن. ۇرلىقشى كومەككە كەلگەن پوليتسيا قىزمەتكەرiنە ەكi-ءۇش جەردەن پىشاق سالىپ ۇلگەرەدi. بiر تاۋلiكتەن سوڭ جاراقات العان پوليتسيا وفيتسەرi قايتىس بولادى. سيدنەي پوليتسياسى جەدەل iزدەستiرۋ جۇمىستارىن جۇرگiزەدi. قىلمىسقا كۇدiكتi دەگەن دجوزەف سامۋەلس دەگەن قاڭعىباستى تۇتقىندايدى. ونىڭ قالتاسىندا تۋرا ەكi ءجۇز دوللار بولعان ەكەن. ول اقشانى ەڭبەكتەنiپ تاپتىم دەسە دە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرi سەنبەيدi. تiپتi, قىلمىس جاسالعان كەزدە ۋداي ماس دجوزەف سىراحانادا وتىردى دەگەن كۋاگەرلەردiڭ سوزiنە دە پوليتسيا قۇلاق اسپايدى. دجوزەف سامۋەلستi پوليتسيا وفيتسەرiن ءولتiردi دەپ ايىپتاپ, ءولiم جازاسىنا كەسەدi. «مەن كiنالi ەمەسپiن, ەشكiمدi ولتiرگەن جوقپىن», – دەپ اقتالسا دا ونى ەشكiم تىڭدامايدى. جەندەت ونى دار اعاشىنىڭ استىنا اكەلiپ موينىنا ارقان سالادى دا استىنداعى ورىندىقتى تەۋiپ قالادى. بiر سەكۋندتان سوڭ جۋان ارقان ءۇزiلiپ كەتiپ دجوزەف جەرگە گۇرس ەتiپ قۇلايدى. جينالعان حالىق: «راقىمشىلىق ەتiڭدەر, راقىمشىلىق ەتiڭدەر!» دەپ تالاپ ەتەدi. ال جەندەت باسقا ارقان الىپ كەلiپ, قايتادان دارعا اسادى. سول-اق ەكەن, ارقان دجوزەفتiڭ اياعى جەرگە جەتكەنشە تارقاتىلا بەرەدi. «ونى جiبەرiڭدەر, بوساتىڭدار!» دەگەن داۋىستار ءالi تولاستار ەمەس. ابدەن ساسقان پوليتسەيلەر تاعى دا ارقان الدىرادى. ءۇشiنشi رەت دارعا اسقان كەزدە ارقان ەكiگە ءبولiنiپ, ءۇزىلىپ كەتەدi. پوليتسيا باستىعى اتىنا وتىرا سالىپ گۋبەرناتورعا كەلiپ, بارلىق ءمان-جايدى بايانداپ بەرەدi. گۋبەرناتور ەشبiر ويلانباستان راقىمشىلىق ەتۋ تۋرالى بۇيرىق بەرەدi. پوليتسەيلەر ارقانداردى مۇقيات تەكسەرiپ شىعادى. مۇمكiن ارقانداردى ادەيi ءبۇلدiرiپ قويعان شىعار دەگەن كۇماندەرi دە راستالمايدى. بiرنەشە اي وتكەن سوڭ ناعىز قىلمىسكەردi تابادى. ول تەاتر اكتەرi ايزەك سيموندس بولىپ شىعادى. ءولiمدi جەڭiپ شىققان جالعىز دجوزەف سامۋەلس ەمەس. وسىعان ۇقساس وقيعا 1895 جىلى بولعان ەكەن. دجون لي دەگەن ازاماتتى ءوز ايەلiن ءولتiردi دەگەن ايىپ تاعىپ, ءولiم جازاسىنا كەسەدi. ونىڭ باسىن ءۇش رەت شاپپاق بولىپ, گيلوتيناعا اكەلiپ باسىن سالادى, ال گيلوتينانىڭ مەحانيزمi سول كەزدە iستەمەي قالادى. دجون ليدiڭ باسىن الا تۇرىپ, گيلوتينانى iسكە قوسسا, iستەپ كەتەدi. وسىعان بايلانىستى دجون لي بىلاي دەگەن ەكەن: «مەنiڭ باسىم گيلوتينادا تۇرعان كەزدە, مەن بiر تىلسىم كۇشتiڭ بار ەكەنiن سەزدiم», – دەيدi. بالكiم, بۇل ادامدار كiناسiز بولعان سوڭ, بiر قۇدiرەتتi كۇش ارالاسقان شىعار. ماقسات رسالين, جۋرناليست. الماتى.