پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتانىڭ كەزەكتى پلەنارلىق وتىرىسىندا دەپۋتات سەرىك اقىلباي پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ اتىنا ساۋال جولدادى. وندا اسا كوكەيكەستى ماسەلە كوتەرىلىپ, بىلاي دەلىنەدى:
«قۇرمەتتى كارىم قاجىمقان ۇلى! دەپۋتاتتىق ساۋالىمنىڭ سەبەبى, جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگى سالاسىنداعى زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماسەلەسى بولىپ تابىلادى. «جول ءجۇرىسى تۋرالى» زاڭنىڭ 54-بابىنا سايكەس, جول-كولىك وقيعاسى كەزىندە وعان قاتىسى بار جۇرگىزۋشى بولعان وقيعا تۋرالى جاقىن جەردەگi iشكi iستەر ورگانىنا دەرەۋ حابارلاۋعا, ونى كورگەندەردiڭ تەكتەرi مەن مەكەنجايلارىن جازىپ الۋعا جانە iشكi iستەر ورگاندارى قىزمەتكەرلەرiنiڭ كەلۋiن كۇتۋگە مىندەتتى. الايدا, كەي كەزدە اۆتوكولىك كۋزوۆىنىڭ ۇساق زاقىمدانۋىنا بايلانىستى ءىىو قىزمەتكەرلەرىن ۇزاق ۋاقىت كۇتىپ, جولداعى كولىك قۇرالدارىنىڭ قوزعالىسىنا بوگەت بولىپ بىرنەشە ساعات بويى توسىپ وتىرۋ كەرەك. وكىنىشكە قاراي, جەڭىلدەتىلگەن ءادىس بويىنشا ۇساق جول-كولىك وقيعاسىن رەتتەۋدىڭ ناقتى تەتىگى جوق. ستاتيستيكاعا جۇگىنسەك, 2014 جىلى وتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭىمەن سالىستىرمالى تۇردە جول قوزعالىسى سالاسىندا تىركەلگەن قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ دەڭگەيى 24%-عا ارتىپتى (2013 – 1 ملن. 868 مىڭ, 2014 – 2 ملن. 321 مىڭ). دەگەنمەن دە, اتالعان ستاتيستيكاعا وقيعا قاتىسۋشىلارىمەن شەشىلۋى مۇمكىن ۇساق جول-كولىك وقيعالارى قوسىلعان. وسى ورايدا, زالالدى تىكەلەي وتەۋ جانە جول-كولىك وقيعاسىن راسىمدەۋدىڭ جەڭىلدەتىلگەن ءتارتىبى جۇيەسىنىڭ ارەكەت ەتۋ تەتىگىن ەنگىزۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋ قاجەتتىگى تۋىنداپ وتىر. بۇل «جول-كولىك وقيعاسىن راسىمدەۋدىڭ جەڭىلدەتىلگەن ءراسىمى» نەمەسە «ەۋروپالىق حاتتاما» دەپ اتالادى. ونىڭ مىندەتى بارلىق جول قوزعالىسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ ۋاقىتىن ۇنەمدەۋ, ءىىو قىزمەتكەرلەرىن شاقىرماي-اق ۇساق جول اپاتىن دەرەۋ راسىمدەپ, وسىلايشا, جولداعى كەپتەلىستى تومەندەتۋ بولىپ تابىلادى. بۇل رەتتە, اتالعان تەتىك ەگەر: كولىك قۇرالدارى يەلەرىنىڭ ازاماتتىق-قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىكتەرىن مىندەتتى ساقتاندىرۋدىڭ قولدانىستاعى شارتتارى بولعان جاعدايدا, جول-كولىك وقيعاسى ءناتيجەسىندە ادامداردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىقتارىنا زارداپ كەلتىرىلمەگەن جاعدايدا, جول-كولىك وقيعاسى ەكى كولىك قۇرالىنىڭ قاتىسۋىمەن (ودان از دا ەمەس, كوپ تە ەمەس) جانە جول-كولىك وقيعاسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ جول-كولىك وقيعاسىنا قاتىستى پىكىر تالاستارى بولماعان جاعدايدا قولدانىلاتىنىن كوزدەۋ كەرەك. وسى ايتىلعان تەتىك «جول ءجۇرىسى تۋرالى», «كولىك قۇرالدارى يەلەرىنىڭ ازاماتتىق-قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىگىن مىندەتتى ساقتاندىرۋ تۋرالى» زاڭدارعا جانە باسقا دا زاڭنامالىق اكتىلەرگە تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى قاجەت ەتەدى. ەگەر ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتەگى ەلدەردىڭ حالىقارالىق تاجىريبەلەرىن قاراستىراتىن بولساق, مۇنداي تەتىك رەسەي فەدەراتسياسىندا 2009 جىلدان باستاپ, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىندا 2010 جىلدان بەرى قولدانىستا, ال فرانتسيادا (بۇل ەلدە ەۋروحاتتاما العاش ەنگىزىلگەن) پوليتسيا ادامدار جاراقاتتانعان جانە قازا بولعان جول اپاتتارىنا عانا بارادى. مۇنداي شارا جول-كولىك وقيعاسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن دەربەس بەكىتۋگە, اتالمىش ماسەلەنى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قاتىسۋىنسىز رەتتەۋگە, زالالدى وتەۋ ءتارتىبىن جەڭىلدەتۋگە مۇمكىندىك جاساپ قانا قويماي, قوعامدىق قۇقىقتىق سانانى بەكىتەدى. جوعارىدا باياندالعاندى ەسكەرە كەلە, كوتەرىلگەن ماسەلەنىڭ ماڭىزدىلىعىن نازارعا الا وتىرىپ, سىزدەن اتالمىش باستامانى ىسكە اسىرۋ ماسەلەسىن اعىمداعى زاڭنامالىق قىزمەت اياسىندا قارىستىرۋىڭىزدى سۇرايمىن».
سۋرەت: kazinform.kz
